Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 17 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi D. B. i G. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium, organ II Instancji) postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: "K.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Gminy S. z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości poł. w [...] nr.dz. [...], [...].

Uzasadniając powyższe stanowisko wskazano, że w dniu [...] sierpnia 2016 r. Burmistrz Gminy S. zatwierdził przebieg granicy pomiędzy powyżej wymienionym działkami. W dniu [...] września 2016 r. Danuta i G. B. wnieśli o przekazanie sprawy właściwemu sądowi, zaś [...] lutego 2018 r. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. organ I instancji odmówił wznowienia postępowania, na które wnioskodawcy złożyli zażalenie.

Kolegium wskazało, że zasadniczym problemem występującym w niniejszej sprawie jest kwestia czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości w sytuacji gdy strona w wymaganym terminie złożyła jednocześnie wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Odnosząc się do powyższej kwestii organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.) wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W myśl art. 33 ust. 3 wymienionej ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie było dotychczas jednolitości w kwestii tego czy dopuszczalne są postępowania nadzwyczajne w stosunku do decyzji o rozgraniczeniu w przypadku gdy strona złożyła żądanie przekazania sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny. Część sądów stała na stanowisku, że w takiej sytuacji dopuszczalne są nadzwyczajne postępowania przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego (wznowienie postępowania, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji) a część sądów uznawała, że postępowania takie nie są dopuszczalne bo decyzja o rozgraniczeniu traci moc wiążącą z chwilą złożenia przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi cywilnemu.

Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że dla rozstrzygnięcia wymienionej kwestii doniosłe znaczenie ma uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014r. sygn. akt III CZP 48/14 zgodnie z którą w razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne), wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia. W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił że - po przekazaniu sprawy, w wyniku żądania zgłoszonego w trybie art. 33 ust. 3 Prawo geodezyjne i kartograficzne - postępowanie sądowe stanowi kolejny etap, kontynuację postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. Sąd stwierdził, że skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej, istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym.

Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi". W dalszej części rozważań Sąd Najwyższy podkreślił, że w art. 33 ust. 3 Prawo geodezyjne i kartograficzne ustawodawca nie posługuje się pojęciem wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie przed sądem. Jest to świadomy zabieg legislacyjny, pozostający w związku z podstawową funkcją żądania przekazania sprawy sądowi, jaką jest skutek anulacyjny w odniesieniu do decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu. Wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie jest istotny dla wszczęcia postępowania w sprawie o rozgraniczenie, nie tylko postępowania w fazie administracyjnej. W art. 33 ust. 3 Prawo geodezyjne i kartograficzne. jest mowa o przekazaniu sądowi sprawy, w postępowaniu sądowym jest rozpoznawana ta sama sprawa, wszczęta jednym wnioskiem inicjującym to postępowanie.

W niniejszej sprawie konsekwencją złożenia przez skarżących żądania, o którym mowa w art.33 ust.3 Prawo geodezyjne i kartograficzne jest to, że decyzja rozgraniczeniowa utraciła moc wiążącą. Oznacza to, że decyzja nie uzyskała procesowych i materialnych skutków decyzji ostatecznej. W istocie utraciła ona byt prawny. Skoro decyzja rozgraniczeniowa utraciła taki byt to nie można wznowić postępowania zakończonego wydaniem takiej decyzji.

Skargę na powyższe postanowienie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. B. i G. B. podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu w zaskarżonym postanowieniu, iż nie istnieją podstawy do wznowienia postępowania rozgraniczeniowego w sprawie prowadzonej przez Burmistrza Gminy S., sygn. akt: [...] ze względu na nieistnienie decyzji, co nie polega na prawdzie oraz art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez uznanie, iż nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną i w konsekwencji uznanie, że decyzja ostateczna wydana w postępowaniu rozgraniczeniowym traci swoją moc już z chwilą złożenia wniosku o przekazani sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu, co oznacza, że brak jest przedmiotu postępowania o wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu pozostaje, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości w sytuacji gdy strona w wymaganym terminie złożyła jednocześnie wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Podstawę materialnoprawną decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości stanowił art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie przekazania sprawy sądowi (ust. 3 art. 33 ustawy).

Powyższa regulacja stanowi wyjątki od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z momentem złożenia wniosku przez skarżących jednoinstancyjne postępowanie administracyjne zakończyło się. Na skutek złożenia wniosku o przekazania sprawy do Sądu decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości traci moc. Jednakże w orzecznictwie istnieje rozbieżność, co do momentu, w którym decyzja o rozgraniczeniu traci moc tzn. czy powyższe następuje już w momencie złożenia wniosku czy dopiero w momencie nadania biegu sprawie przez sąd powszechny.

W orzecznictwie wskazuje się, iż decyzja o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w sytuacji gdy w następstwie wniosku strony niezadowolonej z rozgraniczenia sąd powszechny nada sprawie bieg i w konsekwencji wyda orzeczenie o rozgraniczeniu. Natomiast w sytuacji gdy wniosek strony niezadowolonej z rozgraniczenia zostanie przez sąd zwrócony, na skutek np. jego nieopłacenia lub dojdzie do umorzenia postępowania, decyzja o rozgraniczeniu staje się ostateczna ze wszystkimi skutkami jakie prawo przewiduje dla takich decyzji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 109/09 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 186/12, dostępne w Internecie http:/cbois.nsa.gov.pl/). Odmienne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 48/13.

W wyroku tym Sąd wyraził pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że decyzja rozgraniczeniowa traci moc już w samym momencie skutecznego złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Natomiast dalszy losy tego wniosku nie mają wpływu na utratę mocy decyzji rozgraniczeniowej. Odmienne stanowisko mogłoby prowadzić do sytuacji, że strona niezadowolona z przebiegu granic ustalonych decyzja administracyjną pozbawiona zostałaby możliwości dochodzenia swych racji.

Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt III CZP 48/14 w razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia. Powyższe stanowisko powoduje, iż to pierwotny wnioskodawca, który jest zadowolony z rozgraniczenia, zostaje również wnioskodawcą w postępowaniu przed sądem powszechnym. Konsekwencją powyższego jest okoliczność, iż w razie braków wniosku o ich uzupełnienie będzie wzywana strona zadowolona z rozstrzygnięcia, a nie strona, która wnioskowała o przekazanie sprawy do sądu. Zatem to tylko strona inicjująca postępowanie administracyjne miałaby wpływ na losy decyzji o rozgraniczeniu nieruchomościami, a pozostali uczestnicy postępowania, pomimo niezadowolenia z zapadłego rozstrzygnięcia i złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu, byliby jedynie obserwatorami. Wobec powyższego strona niezadowolona z wyniku postępowania rozgraniczeniowego pozbawiona zostałby prawa do zakwestionowania niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia i prawa do obrony swojego interesu. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 48/13, że oczywistym jest, iż strona niezadowolona z przebiegu granicy poprzez złożenie wniosku zmierza: po pierwsze - do podważenia wydanej decyzji i tym samym pozbawienia jej skutków procesowych i materialnoprawnych, po drugie - do rozpoznania sprawy "od nowa" przez sąd powszechny.

Zatem mając na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale siedmiu sędziów z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt CZP III 48/14, co do osoby wnioskodawcy w postępowaniu przed sądem powszechnym, przyjąć należy, iż samo skuteczne złożenie wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie nieruchomości do sądu powszechnego powoduje, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości traci moc. Utrata mocy wiążącej decyzji oznacza, że nie uzyskuje ona procesowych i materialnoprawnych skutków decyzji ostatecznej. Powyższe skutkują niemożnością wszczęcia postępowania nadzwyczajnego – a więc, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.

Takie też stanowisko zajęło w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie określając skutki prawne złożenia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości.

W niniejszej sprawie należy pamiętać, iż decyzja decyzją Burmistrza Gminu S. zatwierdzony został przebieg granicy nieruchomości poł. w [...] nr. dz. [...], [...]. Tych też nieruchomości dotyczył wniosek o przekazanie sprawy do Sądu został złożony wyłącznie przez właścicieli działki nr [...]. Tym samym kwestia przebiegu granic między działkami o numerach [...] i [...], pozostaje przedmiotem zainteresowania sądu powszechnego.

Sąd podkreśla, ze decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości wydana na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne traci moc już w samym momencie skutecznego złożenia przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia żądania przekazania sprawy do sądu powszechnego, ale wyłącznie w części w jakim była objęta tym żądaniem. Zatem stwierdzić należy, iż skoro decyzja Burmistrza Gminy S. o rozgraniczeniu straciła moc w całości. Tym samym niemożliwe stało się wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.