Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SPP/Wa 187/25 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca 2025 r. nr 219/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P. 2. odrzucić zażalenie R. P.

Postanowieniem z 26 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SPP/Wa 187/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił zażalenie K. P. (dalej jako "skarżąca") na postanowienie tego Sądu z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 187/25 utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 października 2025 r. o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca 2025 r. nr 219/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Sąd wskazał, że wniesione zażalenie było niedopuszczalne bowiem przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na postanowienie WSA wydane na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.

K. P. i R. P. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie (k. 65 akt), wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, stwierdzenie, że dotychczasowy tok sprawy oraz zastosowanie art. 220 § 3 P.p.s.a. naruszają art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC. W zakresie prawa pomocy wskazali, że wielokrotnie wnosili o przyznanie tego prawa. W aktach WSA i NSA znajdują się ich oświadczenia majątkowe i szczegółowe uzasadnienia, z których wynika, że poniesienie kosztów wpisów i wynagrodzeń pełnomocników w setkach spraw spowodowałoby uszczerbek dla podstawowego utrzymania ich rodzin.

Odmowa przyznania prawa pomocy przy wymaganiu uiszczania wpisów, wymaganiu korzystania z profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym powoduje, że formalne uprawnienie istnieje, ale nie może zostać zrealizowane. Koliduje to z ww. normami konstytucyjnymi.

W uzasadnieniu zażalenia nie odniesiono się do okoliczności niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie R. P. podlega odrzuceniu.

Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że K. P. składając w piśmie z 18 grudnia 2025 r. (k. 50 akt) zażalenie (nazwane skargą kasacyjną) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 187/25 utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 października 2025 r. o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym wydane w toku postępowania z wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., nie wzięła pod uwagę, że od takiego postanowienia nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. O fakcie tym poinformowano skarżącą przesyłając odpis zaskarżonego postanowienia (pismo k. 48 akt). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postąpił prawidłowo odrzucając zażalenie na postanowienie wydane w trybie art. 260 § 1 P.p.s.a. albowiem z art. 194 § 1 pkt 1- 10 P.p.s.a ani z przepisów P.p.s.a. nie wynikała możliwość zażalenia się na takie postanowienie.

Na brak możliwości wniesienia środka odwoławczego wskazuje pośrednio treść art. 260 § 2 zd. 2 P.p.s.a. gdzie stwierdza się, że Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skoro Sąd wydawał postanowienie z zakresu prawa pomocy po rozpatrzeniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego jako II instancja, to uznać należy, że jego orzeczenie jest ostateczne i prawomocne odnośnie kwestii prawa pomocy. W takiej sytuacji stronie żaden środek odwoławczy nie przysługuje. Taka informacja została skarżącej przekazana przy doręczaniu jej postanowienia ale została zignorowana i skarżąca wniosła zażalenie mimo braku takiej możliwości.

Wobec tego skoro skarżącej nie przysługiwał żaden środek odwoławczy w tym zażalenie, to należało takie zażalenie uznać za niedopuszczalne i w konsekwencji odrzucić je stosownie do art. 178 P.p.s.a.

Żalący się w uzasadnieniu rozpoznawanego obecnie zażalenia nie odnieśli się do istoty zaskarżonego postanowienia (niedopuszczalności środka odwoławczego) a zatem nie można było ocenić zasadności tego zażalenia. W związku z tym pozbawione uzasadnionych podstaw zażalenie K. P. podlegało oddaleniu na mocy art. 184 P.p.s.a w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia.

Zażalenie wniesione zaś przez R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez R. P. na postanowienie Sądu o odrzuceniu zażalenia K. P. jest niedopuszczalne, ponieważ nie był on podmiotem wnoszącym zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. Była nim wyłącznie K. P.

Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia R. P.

W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.