Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Jacek Bursa / spr. / Renata Czeluśniak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Turystycznego "[....] " Spółka z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 grudnia 2009 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję

II SA/Kr 271/10

Uzasadnienie

wyroku z dnia 18 czerwca 2010 roku.

Decyzją z dnia 31 lipca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia 14 lipca 1989r. nr [...] o oddaniu w zarząd Przedsiębiorstwu Turystycznemu "[...]" w S., nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. (obecnie ul. [...]), stanowiącej działki pb nr "1", pb nr "2" i pb nr "3". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, iż przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem obowiązującej w dacie jej wydania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w szczególności art. 87, który to przepis - w świetle zebranego materiału dowodowego - w istocie stanowił podstawę prawną do wydania decyzji o oddaniu w zarząd ówczesnemu Przedsiębiorstwu Turystycznemu "[...]" w S. nieruchomości położonej przy obecnej ul. [...] w W. stanowiącej działki pr nr "1", pb nr "2" i pb nr "3". Kolegium ustaliło, iż przedmiotowy grunt w dacie wydania decyzji nie stanowił w całości własności państwowej, a zatem przepis art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie mógł mieć zastosowania. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wyżej opisaną decyzją Kolegium złożyło w ustawowym terminie Przedsiębiorstwo Turystyczne "[...]" Spółka z o.o. w S.. Przedsiębiorstwo zarzuciło, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy W., gdyż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, albowiem w oparciu o art. 2a ustawy z dnia 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzednik prawny Spółki nabył z mocy prawa sporne nieruchomości. Nadto decyzja została wydana zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie wystąpiły przesłanki z art.46 tej ustawy. Skarżące Przedsiębiorstwo podniosło także, iż aktualnie przed Sądem Rejonowym w W. toczy się sprawa o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, co stoi na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia 17 grudnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że w pełni zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do faktu wydania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia 14 lipca 1989r. nr [...] o oddaniu w zarząd Przedsiębiorstwu Turystycznemu "[...]" w S., nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. (obecnie ul. [...]), stanowiącej działki pb nr "1", pb nr "2" i pb nr "3" z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium uznało za słuszny pogląd, iż decyzja w przedmiocie oddania w zarząd spornej nieruchomości mogła być wydana w oparciu o art. 87 cyt. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i że przepis ten, został w sposób rażący naruszony. Kolegium podzieliło pogląd poprzedniego składu orzekającego, iż w dacie wydania decyzji o oddaniu w zarząd spornej nieruchomości Skarb Państwa był właścicielem tylko części przekazywanego w zarząd gruntu, to jest działki pb nr "1" oraz połowy działki nr "2", a pozostała część tej działki oraz działka nr "3" była własnością osób fizycznych oraz, że oddanie w zarząd mogło się odnosić wyłącznie do gruntów państwowych, czyli nieruchomości, które w całości były własnością Skarbu Państwa. Ingerowanie w prawo własności nieruchomości przez faktyczne pozbawianie władztwa nad rzeczą właściciela nieruchomości nie będącego Skarbem Państwa - przy braku wyraźnych upoważnień ustawowych - musi być zawsze traktowane jako rażące naruszenie prawa. Ponadto Kolegium wskazało, że zarzut, iż decyzja o oddaniu w zarząd nieruchomości położonej w W. przy obecnej ul. [...] została wydana zgodnie z art. 33 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest pozbawiony sensu, gdyż przepis ten nie traktował o oddawaniu gruntów w zarząd. Przepis ten stanowił: W razie niewykonania obowiązków określonych w art. 25 lub niedotrzymania terminu określonego w art. 29 ust. l i nieprzedłużenia jego, rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do nieruchomości nabytych od Skarbu Państwa, a zarząd gminy w odniesieniu do nieruchomości nabytych od gminy może żądać, aby właściciel przeniósł własność nabytej działki odpowiednio na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz gminy za odpowiednim wynagrodzeniem, nie wyższym jednak, niż wyniosłoby odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia tej nieruchomości. Cyt. przepis nie ma zatem żadnego związku z przedmiotową sprawą. Podobnie zresztą -jak wskazywany we wniosku - art. 46 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie podzieliło stanowiska Przedsiębiorstwa Turystycznego "[...]" Spółka z o.o. w S. co do nieodwracalności skutków prawnych decyzji z dnia 14 lipca 1989 r. wskutek nabycia przez poprzednika prawnego z mocy prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu. Fakt nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie został do tej pory stwierdzony decyzją, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, póz. 464), a tylko stwierdzenie tego faktu w drodze wskazanej decyzji stanowi podstawę do ustalenia, iż nabycie prawa istotnie nastąpiło. Odnosząc się do zarzutu związanego z toczącym się postępowaniem o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości wskazano, że dla oceny, czy decyzja z dnia 14 lipca 1989 r. o oddaniu w zarząd Przedsiębiorstwu Turystycznemu "[...]" opisanej na wstępie nieruchomości jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. bez znaczenia jest fakt, że w chwili obecnej toczy się postępowanie o zasiedzenie tej nieruchomości, natomiast fakt ten potwierdza, że Skarżące Przedsiębiorstwo nie może się skutecznie powoływać na nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 5 grudnia 1990 r.

Skargę na powyższą decyzję wniosło PT "[...]" sp. z o.o. w S., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 107 § 3 kpa oraz art. 156 kpa oraz art. 4 i art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi wynikające z art. 107 § 3 kpa przez co nie wskazano i nieuzasadniono podstawy określonej w art. 156 kpa, uzasadniającej nieważność decyzji z dnia 14.07.1989 roku. Ponadto zdaniem skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 14.07.1989 roku, gdyż została ona wydana zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie wystąpiły przesłanki z art. 46 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami, a także nie zachodzą przesłanki art. 156 § 1 kpa. W myśl art. 156 § 2 kpa decyzja z dnia 14.07.1989 roku, wywołała natomiast nieodwracalne skutki prawne. Skarżący wskazał również, że toczy się postępowanie o zasiedzenie przedmiotowych nieruchomości i wyraził m.in. pogląd, że zasiedzenie następuje z mocy prawa, a jego skutki rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu, po spełnieniu pozostałych przesłanek, niezależnie od tego kiedy w wyniku badania przez sąd, zasiedzenie zostało stwierdzone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 107 § 3 kpa albowiem w jej uzasadnieniu wyjaśniono dlaczego decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd jest decyzją nieważną. Ponieważ szczegółowe uzasadnienie tej okoliczności miało miejsce w decyzji z 31 lipca 2009 roku, a skład orzekający w dniu 17 grudnia 2009 roku podzielił wyrażone w tym uzasadnieniu poglądy, to ograniczono się do ich skrótowego przytoczenia, odnosząc się bardziej szczegółowo do tych zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które zostały podniesione po raz pierwszy.

Uczestnicy postępowania K. S. i Gmina W. wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na wstępie rozważań prawnych zaznaczyć należy, że większość zarzutów podniesionych w skardze i piśmie procesowym ją uzupełniającym nie zasługuje na uwzględnienie. Jak bowiem trafnie przyjął organ, istotną przesłanką dla oceny ważności decyzji z dnia 14 lipca 1989 r. o oddaniu w zarząd Przedsiębiorstwu Turystycznemu "[...]" opisanej na wstępie uzasadnienia nieruchomości, jest okoliczność, czy cała nieruchomość oddana w zarząd stanowiła własność Skarbu Państwa. Dlatego też zarzuty skargi nawiązujące do obowiązujących w późniejszym czasie aktów prawnych są nieuzasadnione. Co do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa wskazać natomiast należy, że zgodnie z art. 145 § 1pkt 1c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi m.in. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne nieprawidłowe, czy niedoskonałe uzasadnienie decyzji, z oczywistych względów może nastąpić już po rozpoznaniu odwołania, czy wniosku, a zatem nie będzie miało wpływu na proces decyzyjny organu związany z oceną podniesionych przez stronę zarzutów i argumentów. Tego rodzaju uchybienie będzie zatem skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji jedynie w wypadku, gdy uzasadnienie będzie na tyle nieprawidłowe, iż będzie uniemożliwiało dokonanie kontroli instancyjnej, co w przedmiotowym wypadku nie zachodzi. W tym miejscu dodać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko, dlaczego decyzja z dnia 14 lipca 1989 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a poglądy te w pełni zasługują na aprobatę Natomiast w stopniu znacznie krótszym odniósł się do zarzutów podniesionych powtórnie, odnośnie których wyczerpujące argumenty znalazły się w uzasadnieniu decyzji z dnia 31 lipca 2009 roku. O ile obowiązkiem organu jest ponowne rozpoznanie całości sprawy, to jednak w okolicznościach niniejszego postępowania, organowi nie sposób postawić zarzutu aby dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 kpa w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Trafny jest natomiast – choć nieprecyzyjnie sformułowany - zarzut strony skarżącej, nawiązujący do toczącego się postępowania o zasiedzenie przedmiotowych nieruchomości. Orzeczenie sądu stwierdzającego zasiedzenie nieruchomości ma bowiem charakter deklaratoryjny, czyli nie tworzy faktów prawotwórczych, a – określając kolokwialnie - stwierdza kto w określonym dniu, który już upłynął, stał się właścicielem nieruchomości wskutek jej posiadania przez wymagany prawem okres czasu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 172 kc w wersji obowiązującej do 30 września 1990 roku, okres posiadania nieruchomości wymagany do jej nabycia przez zasiedzenie wynosił 10 lat w dobrej i 20 lat w złej wierze. W tym stanie rzeczy nie jest wykluczone, że przed nastąpieniem terminu, o jakim mowa w art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Skarb Państwa stał się właścicielem w drodze zasiedzenia całej nieruchomości na jaką składają się działki pb nr "1", pb nr "2" i pb nr "3", a w takim wypadku brak byłoby przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 14 lipca 1989 r. Kwestia zasiedzenia nieruchomości, na którą składają się wymienione działki ma zatem charakter prejudycjalny dla rozstrzygnięcia, czy decyzja z dnia 14 lipca 1989 r. jest nieważna. W tym stanie rzeczy, w związku z toczącym się z wniosku PT "[...]" sp. z o.o. w S. postępowaniem o zasiedzenie, obowiązkiem organu w przedmiotowym wypadku było zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 14 lipca 1989 r. do chwili prawomocnego zakończenia postępowania o zasiedzenie, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z powyższych przyczyn zaskarżona decyzja została uchylona, a rzeczą organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, będzie zawieszenie niniejszego postępowania administracyjnego na podstawie wyżej wskazanego przepisu, do chwili prawomocnego zakończenia postępowania o zasiedzenie, które toczy się z wniosku PT "[...]" sp. z o.o. w S..

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.