Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń 1. "B." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. 2. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 67/14 w przedmiocie zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi "B." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 31 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 67/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi "B." Sp.z.o.o. z siedzibą w K. (dalej jako "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej jako "SKO") z dnia 21 października 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r.

Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) – powoływanej dajek jako P.p.s.a., zawiesił postępowanie, ponieważ w sprawie wystąpiły przesłanki do zawieszanie postępowania, bowiem rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy Spółka prowadziła działalność gospodarczą na nieruchomości rolnej. Ustalenie tej okoliczności warunkuje zasadność decyzji wydanych przez organy podatkowe, które opodatkowały grunt podatkiem od nieruchomości.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że jak wynika ze skargi oraz wyjaśnień pełnomocnika Spółki, decyzją z dnia 31 maja 2012 r. Starosta Z. ustalił dla Spółki opłatę eksploatacyjną w wysokości 34 019 622,80 zł. Od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie, a postępowanie nie zakończyło się ostateczną decyzją.

W ocenie Sądu zatem wynik postępowania administracyjnego dotyczącego opłaty eksploatacyjnej ma znacznie w sprawie z tego względu, że w postępowaniu tym analogicznie do przedmiotowego, niezbędne jest rozstrzygniecie kwestii, jaką jest prowadzenie przez Spółkę na nieruchomości działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu piasku. Zagadnienie to winno być ostatecznie rozstrzygnięte w postępowaniu administracyjnym, nie jest bowiem rolą sądów administracyjnych zastępowanie organów w ustalaniu i ocenie stanu faktycznego sprawy, ponieważ zadaniem sądu jest kontrola wydanych decyzji. To czy Spółka prowadziła działalność gospodarczą, czy nie powinno wynikać z decyzji organu administracyjnego, a dopiero potem podlegać ocenie sądu.

W zażaleniu Spółka, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu zażaleniowy. Nie wskazując przepisów, które zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji.

Dopiero z uzasadnienia wynika, co następujące, że pełnomocnik Spółki, w pierwszej kolejności podniósł, że w sentencji rozstrzygnięcia nie wskazano podstawy prawnej, ani czasu na jaki przedmiotowe postępowania ma być zawieszone.

W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik Spółki cytując treść art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przytacza główne motywy jakie wziął pod uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżony postanowieniu, z którymi Spółka się nie zgadza. Bowiem rolą sądów administracyjnych w istocie nie jest ustalenie, czy ocena faktów, ale badanie legalność działania organów administracji publicznej w zakresie ustalenia tych faktów. Spółka, zasadnie zatem miała i ma prawo oczekiwać od Sądu zbadania legalności w zakresie zapadłej decyzji przez pryzmat podniesionych w skardze zarzutów i wskazanych uchybień, co do naruszenia przepisów procedury oraz przepisów prawa materialnego, bacząc na dyspozycję art. 134 § 1 P.p.s.a. Nie może być podstawą do ograniczenia Spółce prawa do jak najszybszego rozpoznania jej skargi, powoływanie się na fakt, że organ w innej sprawie prowadzi postępowanie i będzie ustalał i oceniał fakty.

Brak rozpoznania skargi, jest dla Spółki dolegliwe, gdyż po wydaniu zaskarżonego postanowienia Urząd Skarbowy wyegzekwował od Spółki kwotę 105 076 zł wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi. Spółka załączyła dokumenty na potwierdzenie tego faktu.

Po przywołaniu treści wybranych orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących przesłanek zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Spółka stwierdziła, że skoro zdaniem Sądu pierwszej instancji "zagadnienie wstępne" w sprawie ogranicza się tylko i wyłącznie do ustaleń faktycznych czynionych przez organ administracji, zdaniem Spółki nie zachodzą przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania przed sądem administracyjny przewidziane w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniosło również SKO, zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. polegające na zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego poprzez uznanie, że zachodzi podstawa do zawieszenia z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne odwoławcze w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej – w sytuacji gdy wynik tego postępowania nie zależy od wyniku tamtego postępowania administracyjnego, a więc nie wystąpiła uzasadniona podstawa do zwieszenia tego postępowania;

2) art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 i art. 166 P.p.s.a., polegające na nie wyjaśnieniu przesłanek zasadności zawieszenia z urzędu tego postępowania sądowoadministracyjnego;

W związku z powyżej wymienionymi naruszeniami przepisów prawa SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu SKO, po przytoczeniu podstaw zawieszenia postępowania wskazanych przez Sąd pierwszej instancji, podniosło, że w jego ocenie z okoliczności, że toczy się postępowania administracyjne odwoławcze, którego przedmiotem jest ustalenie Spółce opłaty eksploatacyjnej za wydobycie piasku na nieruchomości, w żaden sposób nie wynika okoliczność, czy spółka na nieruchomości prowadziła działalność gospodarczą polegając na wydobyciu piasku.

Przeczy temu treść samej decyzji Starosty, z której wynika, że opłata ta została ustalona za wydobycie kopaliny (piasku) bez wymaganej koncesji, a nie została ustalona za prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu piasku. Mając na uwadze treść art. 85 a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2005 r., Nr 228, poz. 1947 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.g.g." SKO stwierdziło, że przesłanką ustalenia opłaty eksploatacyjnej nie jest w ogóle prowadzenie działalności gospodarczej. Zatem wbrew twierdzeniom Sądu, w tamtym postępowaniu, odmiennie od niniejszego postępowania, nie jest niezbędne rozstrzygniecie kwestii prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu kopalin (piasku). Zatem rozstrzygnięcie tej sprawy w ogóle nie zależy od wyniku postępowania odwoławczego w sprawie opłaty eksploatacyjnej.

Uzasadniając ostatni zarzut SKO, po przywołaniu treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. stwierdziło, że uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, treści wniosku strony, pozostałych stanowisk, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie, a Sąd powinien wyjaśnić zasadność zawieszenia. Mając to na uwadze, w ocenie SKO, Sąd pierwsze instancji nie wyjaśnił przesłanek zasadności zawieszenia z urzędy niniejszego postępowania. Nie wskazał, przed którym organem to postępowanie administracyjne się toczy ani dlaczego przyjął że kwestią istotną dla tamtego i tego postępowanie było prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę. Dalej SKO wskazało, że właśnie w sprawie z zaskarżonej decyzji z dnia 31 października 2013 r. wynika, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kopalin w 2011 r., a żaden inny organ administracji ani sąd powszechny nie jest uprawniony w tej sprawie do ustalania okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.

Zażalenie Spółki, jak również SKO zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu wpadkowym jest kwestia prawidłowości zawieszenia postępowania sądowego przez Sąd pierwszej instancji w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a, a nie rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r.

Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Zależność pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania innego tzw. prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.

Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego postępowania administracyjnego (ogólnego lub podatkowego), sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym także przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej) lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że przesłankę zawieszenia należy badać pod kątem celowości, ekonomiki procesowej i sprawiedliwości. Celowość zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Kwestią priorytetową jest bowiem konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Dla Sądu pierwszej instancji kwestią wstępną będzie wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt zgodny jest z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu nie doszło do takich uchybień formalnych, które mogłyby mieć wpływ na jego treść (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt I FSK 845/05).

Z tego punktu widzenia rozpoznanie skargi przez Sąd pierwszej instancji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, toczące się w odrębnym postępowaniu administracyjnym postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty ustalającej Spółce wysokość opłaty eksploatacyjnej nie tamowało i nie miało bezpośredniego wpływu na możliwość dokonania przez Sąd pierwszej instancji kontroli decyzji SKO z dnia 31 października 2013 r. przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.

Zakładając nawet, że ustalenia poczynione przez organy podatkowe, co do stanu faktycznego mogły w określonym zakresie dotyczyć również takich jego elementów, które można by uważać jako stanowiące wspólną podstawę faktyczną, mogącą służyć do określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego zarówno w podatku od nieruchomości jak też opłaty eksploatacyjnej, to jednak należy podkreślić, na co zwróciło również uwagę SKO, że podatek od nieruchomości oraz opłata eksploatacyjna, są to dwa różne rodzaje danin publicznych, uregulowane w odrębnych aktach prawnych. W zakresie obu tych podatków prowadzone są odrębne postępowania, których celem jest ustalenie zaistnienia bądź nie przesłanek określonych w prawie materialnym, istotnych z punktu widzenia ich konstrukcji oraz zasad powstawania obowiązku podatkowego w każdym z nich. Rozstrzygnięcia organów wydawane w oparciu o przepisy materialne dotyczące każdego z tych podatków podlegają niezależnemu od siebie zaskarżeniu do sądu administracyjnego i w konsekwencji stanowią przedmiot odrębnego postępowania przed tym sądem, którego celem jest dokonanie oceny ich zgodności z prawem.

Zgodzić się również należy z argumentacją organu podatkowego przedstawioną w zażaleniu, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji ograniczył się w zasadzie do wskazania na inne toczące się postępowanie administracyjne i stwierdzenia, że od jego wyniku zależeć będzie rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, nie wyjaśniając dlaczego przyjął że kwestią istotną dla tamtego i tego postępowanie było prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę.

Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 §1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.