Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Alicja Plucińska - Filipowicz Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 331/06 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 331/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej, z dnia [...], nr [...], w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Wypowiedzenie stosunku służbowego majorowi Z. R. zostało uzasadnione zmniejszeniem stanu etatowego w Wojskowej Akademii Technicznej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, o 715 stanowisk służbowych. Był to rezultat zmian etatowych określonych w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, z dnia [...], nr [...]. Wskutek tych zmian oficer utracił zajmowane stanowisko służbowe, a nie było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, stosownie do posiadanych kwalifikacji. Utrzymując w mocy decyzję o wypowiedzeniu stosunku służbowego, Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...], nr [...], dodał, że brak możliwości usytuowania skarżącego w strukturach wojska był wynikiem realizacji ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006, pociągającej za sobą znaczne zmniejszenie liczby stanowisk etatowych dla żołnierzy zawodowych, w tym szczególnie dla oficerów starszych. Minister wskazał, iż w Departamencie Kadr i Szkolnictwa Wojskowego sprawdzono możliwość wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe w strukturach Wojsk Lądowych, Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju oraz Marynarki Wojennej, a także w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej. Organy kadrowe wymienionych instytucji nadesłały wykazy wakujących stanowisk służbowych, jednakże w żadnym z nich nie było stanowisk o parametrach zbliżonych do parametrów stanowiska zajmowanego przez majora Z. R.

W dniu 25 maja 2005 r. Z. R. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON, z dnia [...], nr [...]. Skarżący wywodził, że instytucja, w której pełnił służbę, miała dopiero w przyszłości ulec przeformowaniu, zaś stanowisko służbowe zajmowane przez niego uległo likwidacji po dokonaniu wypowiedzenia.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Minister Obrony Narodowej odmówił stwierdzenia nieważności opisanej we wniosku decyzji. W ocenie organu, spełnione były przesłanki wypowiedzenia określone w art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - zmniejszenie stanu etatowego i brak stanowiska odpowiedniego do kwalifikacji i zgodnego ze stopniem wojskowym skarżącego. Doręczenie oficerowi wypowiedzenia w grudniu 2002 r. spowodowało, że zgodnie z art. 79 ust.5 przywołanej ustawy, termin wypowiedzenia rozpoczął bieg od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia, tj. w dniu 1 stycznia 2003 r., czyli w dniu zakończenia procesu zmniejszania stanowisk etatowych w Wojskowej Akademii Technicznej.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...], Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 K.p.a., dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanej w postępowaniu nadzorczym decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] Zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. oraz przepisów stanowiących podstawę ich wydania. Zdaniem skarżącego, organ mógł wypowiedzieć stosunek służbowy na podstawie przepisu art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dopiero, gdy zmniejszył się stan etatowy jednostki wojskowej, w której pełnił służbę.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż badana w trybie postępowania nadzorczego decyzja nie jest dotknięta żadną z wad, określonych w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wypowiedzenie skarżącemu, w oparciu o art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, było zgodne z prawem. Sąd nie podzielił zarzutu o przedwczesności wypowiedzenia. Wywodził, iż zmniejszenie się stanu etatowego nastąpiło w dniu 1 stycznia 2003 r. i z tym dniem rozpoczął bieg termin wypowiedzenia stosunku służbowego. Wypowiedzenie było zaś wynikiem zmian etatowych określonych w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...], nr [...]. Istniał zatem związek przyczynowy między zmniejszeniem się stanu etatowego Wojskowej Akademii Technicznej, a wypowiedzeniem stosunku służbowego. Sąd pierwszej instancji powołał się na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, według którego wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji jednostki wojskowej lub zmniejszania się jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów.

W skardze kasacyjnej Z. R. zaskarżył wyrok w całości. Zgłosił dwie podstawy skargi kasacyjnej. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, które sformułował jako naruszenie przepisu art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz.55 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji bowiem, gdy jednostka wojskowa (Wojskowa Akademia Techniczna), w której skarżący pełnił służbę podlegała przeformowaniu (lecz stan etatowy tej jednostki zmniejszył się dopiero w terminie wskazanym w wykazie zmian do etatu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...]), rażąco naruszało prawo dokonywanie wypowiedzenia skarżącemu przed datą zmniejszenia się stanu etatowego jednostki o jedno chociażby stanowisko. Nadto zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo dającego się stwierdzić naruszenia prawa materialnego przez organ, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów art. 133 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 106 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 K.p.c. i w związku z art. 134 P.p.s.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W przytaczanej podstawie skarżący dalej wywodził, że wadliwość wyroku z powodu naruszenia przywołanych wyżej przepisów postępowania jest w szczególności konsekwencją naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasady swobodnej oceny dowodów, która był formułowana bez udowodnienia w postępowaniu faktów, do których się odnosiła (brak dowodów na zmniejszenie się stanu etatowego WAT w Warszawie przed dniem 23 grudnia 2002 r., a także analizowanie treści rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] bez uzyskania tego dokumentu do akt sprawy), na gromadzenie których to dowodów skarżący nie miał żadnego wpływu i z którymi nie był zapoznawany w postępowaniu przed organami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną z wad, które mogłyby powodować stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. Zaakcentował bezsporność faktu przeformowania Wojskowej Akademii Technicznej, w wyniku którego zmniejszył się jej stan etatowy, a stanowisko, które zajmował skarżący zostało zlikwidowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 P.p.s.a.

Nie jest usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu, wyrokiem Sądu pierwszej instancji, przepisów prawa materialnego, to jest art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz.55 ze zm.) przez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Przede wszystkim bowiem Sąd pierwszej instancji weryfikował decyzję wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji. Stosował zatem prawo materialne tylko w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności. Przepisu określającego przesłankę rażącego naruszenia prawa materialnego w omawianej podstawie skargi kasacyjnej skarżący nie wskazał. Podstawa ta nie zasługuje na uwzględnienie również z tego powodu, że błędna wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r., sygn. akt II SA 1387/98, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 46253; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 196694). W konsekwencji, nie jest rażącym naruszeniem prawa zastosowanie przepisu będące skutkiem wadliwej jego interpretacji. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (patrz: wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 165717). Sąd pierwszej instancji trafnie skonstatował, że wykładnia i zastosowanie przez organy administracyjne art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w trakcie postępowania o wypowiedzenie stosunku służbowego były zgodne z prawem, a w efekcie nie może być mowy o rażącym naruszeniu tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, według którego wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierza zawodowego, na podstawie art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, można było dokonać w trakcie zmniejszania stanu etatowego jednostki wojskowej, a nie tylko po zakończeniu tego procesu (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 77681; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1530/01, niepublikowanego, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 140906).

W rezultacie nie jest zasadny zarzut zgłoszony w podstawie proceduralnej skargi kasacyjnej, naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c P.p.s.a., opierający się na twierdzeniu o nieprawidłowym oddaleniu skargi, mimo naruszenia zaskarżoną do sądu decyzją przepisów prawa materialnego. Także tej części omawianej podstawy skargi kasacyjnej, która kwestionuje prawidłowość ustaleń Sądu pierwszej instancji, w zakresie okoliczności faktycznych istotnych, dla zastosowania norm prawa materialnego, nie można uznać za usprawiedliwioną, w rozumieniu art. 184 P.p.s.a. Zgłaszając podstawę kasacyjną w postaci naruszenia przepisów postępowania odnoszących się do ustaleń faktycznych skarżący mógł powołać się na przepisy ustrojowe art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. lub art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. Bogusław Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2006, s. 382 - 383). Przywołanie w tym zakresie art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. w związku z art. 106 ust.5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 K.p.c. i w związku z art. 134 P.p.s.a. nie czyni zadość obowiązkom wnoszącego skargę kasacyjną podważającego prawidłowość ustaleń faktycznych sądu.

W tym stanie rzeczy należało, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną.