Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Protokolant asystent sędziego Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Gdyni o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Gdyni a Wojewodą Pomorskim w przedmiocie: rozpoznania wniosku G. N., J. S., T. S., R. S., E. T., J. T., J. T., Z. T., G. T., A. K., M. S., M. N., E. W.-Z., A. Z. i A. Z. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Pismem z dnia 20 października 2010 r. Prezydent Miasta Gdyni – wykonujący zadania starosty złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem Miasta Gdyni wykonującym zadania starosty, a Wojewodą Pomorskim poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G. N., J. S., T. S., R. S., E. T., J. T., J. T., G. T., A. K., M. S., M. N., E. W.– Z., A. Z. i A. Z. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Gdyni oznaczoną jako działki nr [...], [...] i [...] stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy C. z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa za świadczenia emerytalne, gospodarstwa rolnego położonego we wsi R. o pow. [...] ha, stanowiącego byłą własność J. S.

W uzasadnieniu tego wniosku Prezydent Miasta Gdyni wskazał, że Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] przekazał Prezydentowi Miasta Gdyni wykonującemu zadania starosty do załatwienia według właściwości zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. wniosek G. N., J. S., T. S., R. S., E. T., J. T., J. T., G. T., A. K., M. S., M. N., E. W.– Z., A. Z. i A. Z. reprezentowanych przez r.pr. W. B. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako działki nr [...], [...] i [...], która na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym przeszła na własność Państwa.

Prezydent Miasta Gdyni wskazał, że ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym w art. 19 ust. 2 stanowi, że odszkodowanie za nieruchomość ustala prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Ten akt prawny – zdaniem wnioskodawcy – nadal obowiązuje, a wskazanie organu właściwego do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie ww. ustawy nastąpiło w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. W ocenie wnioskodawcy nie jest możliwe prowadzenie postępowania o ustalenie wysokości odszkodowania za ww. nieruchomość przez Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty w sytuacji, gdy przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, wyraźnie wskazują, że organami właściwymi do ustalania wysokości odszkodowań za nieruchomości przejęte w trybie tej ustawy są prezydia wojewódzkich rad narodowych, których zadania i kompetencje – zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 32, poz. 176) przejęli następnie wojewodowie. Wobec powyższego wydanie przez Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania w przedmiotowej sprawie byłoby w ocenie wnioskodawcy obarczone wadą naruszenia przepisów o właściwości, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., jako jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.

Wskazano ponadto, że Wojewoda Pomorski przed przekazaniem sprawy, wszczął postępowanie i podejmował czynności zmierzające do ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy m.in. poszukiwał akt postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego, a także wydał postanowienie o przesunięciu terminu zakończenia postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wojewoda Pomorski nie zgodził się ze stanowiskiem przedstawionym przez Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty. Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) sprawy wszczęte lecz niezakończone decyzją ostateczną z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Wojewoda Pomorski przytoczył również treść przepisu art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wojewódzki wskazał, że w analogicznej sprawie Prezydent Miasta Gdyni wykonujący zadania starosty prowadził postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania, a jego właściwość została potwierdzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 6 września 2000 r. sygn. akt II SAB/Gd 70/99.

Ponadto Wojewoda Pomorski zwrócił uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2009 r. sygn. akt I OW 41/09, w którym wskazano na związanie w określonej sprawie powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, co do właściwości starosty, a w miastach na prawach powiatu – prezydenta, w sprawach o odszkodowanie na podstawie art. 19 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37).

Reasumując Wojewoda Pomorski stwierdził, że w niniejszej sprawie właściwym do jej prowadzenia jest Prezydent Miasta Gdyni wykonujący zadania starosty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 kpa - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Prezydentem Miasta Gdyni wykonującym zadania starosty a Wojewodą Pomorskim w sprawie z wniosku G. N., J. S., T. S., R. S., E. T., J. T., J. T., G. T., A. K., M. S., M. N., E. W.– Z., A. Z. i A. Z. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako działki nr [...], [...], [...] która na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37) przeszła na własność Państwa.

Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania. Wnioskodawcy postępowania administracyjnego domagają się kontynuowania postępowania odszkodowawczego wszczętego wnioskiem z dnia 6 maja 1968 r. i prowadzonego przez byłe Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych w G. pod sygn. [...], a następnie przez Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w G. pod sygn. [...], które od daty rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] maja 1977 r., nie jest kontynuowane. Wnioskodawcy domagają się wydania decyzji dotyczącej ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość wskazując jako podstawę art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Stosownie do art. 19 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, w przypadku przejścia na własność Państwa na podstawie niniejszej ustawy domu jednorodzinnego, działki budowlanej albo innego mienia stanowiącego własność osobistą, właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania. Przepis art. 19 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, za co przysługuje właścicielowi w przypadku przejęcia na rzecz Skarbu Państwa odszkodowanie, a więc należy zauważyć, iż omawiana ustawa w tym artykule zakreśla zakres przedmiotowy postępowań o ustalenie odszkodowania. Dopiero ust. 2 art. 19 odwołuje się do właściwości organu oraz odpowiednio zastosowanych zasad i trybu ustalania odszkodowania obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, przypadające za nieruchomości ustala prezydium wojewódzkiej rady narodowej przy odpowiednim zastosowaniu zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 19 ust. 2).

Jak wskazano wyżej, z analizy podania z dnia [...] marca 2010 r. wynika, że postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w G. oznaczoną jako b.parcela [...], [...] i [...], wszczęte wnioskiem z dnia [...] maja 1968 r., nie zostało zakończone. Wobec powyższego zastosowanie będzie miał przepis art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Sięgając do ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy wskazać że to starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej ustala odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisu przewidują jego ustalenie.

To starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej – po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego – będzie zatem zobowiązany zbadać, czy w tak ukształtowanym stanie prawnym powstał obowiązek odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przywołanych wyżej parcel.

Z tych względów na podstawie art. 15 § 2 ustawy z Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej jako organ właściwy w sprawie.