Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 650/09 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 650/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił skargę S. M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w C. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż skargę do sądu administracyjnego stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skarg. Sąd podał, iż w przedmiotowej sprawie skarżący otrzymał decyzję organu odwoławczego w dniu 24 grudnia 2008 r., w trybie doręczenia zastępczego z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej k.p.a.). W ocenie Sądu z pieczęci na kopercie wynika, że zaskarżona decyzja została wysłana do skarżącego na adres przez niego wskazany w dniu 9 grudnia 2008 r., ale nie została przez niego odebrana pomimo dwukrotnego awiza z dnia 10 i 17 grudnia 2008 r., tym samym stosownie do zapisu wskazanego wyżej przepisu prawa została uznana za doręczoną z dniem 24 grudnia 2008 r. i od tej daty biegł termin do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Skarga zaś została nadana 12 maja 2009 r., a tym samym – zdaniem WSA – skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, gdyż termin ten upłynął 23 stycznia 2009 r.

Skargę kasacyjną od postanowienia WSA w G. z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 650/09 wniósł S. M. Strona wnosząca skargę kasacyjną zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a wynikający z naruszenia przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów: art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, dalej p.u.s.a), art. 3, 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1, 2 i 4, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, iż skarżący otrzymał decyzję organu odwoławczego, to jest Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w C. w dniu 24 grudnia 2009 r. w trybie doręczenia zastępczego, podczas gdy doręczenie to uznać należy za bezskuteczne i w konsekwencji uznanie, że skarżący skargę do WSA wniósł z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że WSA zupełnie pominął okoliczność, iż skarżący w okresie próby doręczenia mu decyzji był obłożnie chory, co wyłączało możliwość doręczenia mu poczty na adres zamieszkania. Podniesiono nadto, iż doręczyciel działał w sposób sprzeczny z przepisami prawa, w szczególności z art. 44 § 2 k.p.a. Kasator wskazał, iż z adnotacji na kopercie nie wynika, gdzie pozostawiono korespondencję, podczas gdy skarżący nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną postawiła Sądowi I instancji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, iż skarżący otrzymał decyzję organu odwoławczego w trybie doręczenia zastępczego w dniu 24 grudnia 2008 r. (w skardze kasacyjnej błędnie wskazano 24 grudnia 2009 r., co należy uznać za oczywistą omyłkę).

Procedurę doręczeń decyzji administracyjnych regulują przepisy Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadą jest, iż doręczenie następuje do rąk adresata (art. 42 § 1, 2 i 3 k.p.a.). W razie nieobecności adresata doręczenia można dokonać za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie pierwsze k.p.a.). W razie niemożności dokonania doręczenia w powyższy sposób, przepis art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przewiduje możliwość zastosowania tzw. doręczenia zastępczego. W przypadku doręczenia przez pocztę, przechowuje się pismo przez okres czternastu dni w placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki pozostawiono pismo w placówce pocztowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Podnieść należy, iż instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie doręczenia. Dlatego też zasady stosowania tej instytucji winny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Podobnie przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. akt II RN 70/00 (OSNAPiUS 2001/19/574), w którym stwierdzono, iż dla skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym.

O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23.09.2009 r., I OSK 1359/08, niepubl.).

W niniejszej sprawie z analizy potwierdzenia odbioru i koperty zawierającej przesyłkę (załączonych do akt administracyjnych) wynika, iż brak jest informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce. Skoro zaś na przesyłce, jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru, brak jest informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce, to tym samym nie było podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia zastępczego. W sytuacji bowiem, gdy nie wiadomo, czy doręczyciel uczynił zadość wymogom ustanowionym w art. 44 k.p.a. doręczenia nie można uznać za dokonane.

W tej sytuacji doręczenie zastępcze należy uznać za pozbawione skutków prawnych. Tym samym nie można przyjąć, że decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 24 grudnia 2008 r., a termin do wniesienia skargi upłynął 23 stycznia 2009 r. W związku z tym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. błędnie uznając skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 44 k.p.a., naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, podnieść należy, iż na obecnym etapie sprawy brak jest podstaw do wydania stosownego orzeczenia w tym przedmiocie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje unormowania pozwalającego na zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w razie uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Przepis art. 209 p.p.s.a. stanowi, że wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w artykułach 201 § 1 i 2, 203 i 204 p.p.s.a. W innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Skarżący może uzyskać zwrot kosztów, jakie poniósł w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu I instancji odrzucającego skargę tylko wówczas, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy Sąd uwzględni skargę.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 orzekł, jak w sentencji.