Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "B." sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 174/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "B." sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 174/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił "B." sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej jako Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. oddalił zażalenie Spółki na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2015 r. o odmowie przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 15 września 2015 r. WSA w Łodzi oddalił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 11 grudnia 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. Spółka złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Ponadto wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.

W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że nie prowadzi działalności gospodarczej od stycznia 2012 r. Wysokość kapitału zakładowego i środków trwałych określiła na kwotę 0 zł. Dodała, że w ostatnim roku obrotowym według bilansu osiągnęła zysk w kwocie 50,24 zł. Wskazała, że jedynym dochodem Spółki są kwoty uzyskiwane z tytułu udziałów w spółce komandytowej T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w L., który w 2014 r. wyniósł 50,24 zł. Kwoty z tytułu dochodów były przeznaczane dotychczas na opłaty czynszowe siedziby spółki oraz rachunki telefoniczne. Wiosną 2014 roku środki należne od spółki komandytowej zostały zajęte przez organ prowadzący egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego L. oraz Wójta Gminy Z. Spółka nie posiada już rachunków bankowych, gdyż zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie zlikwidowane.

Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2015 r. zobowiązano Spółkę do wskazania kwoty środków przeznaczanych na finansowanie jej bieżącej działalności, przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt zajęcia wskazanych w uzasadnieniu wniosku środków należnych od spółki komandytowej oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych skarżącej. W odpowiedzi Spółka oświadczyła, że nie wymaga środków finansowych na prowadzenie działalności, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej od 2012 r. Środki należne Spółce od spółki komandytowej zostały zajęte. Spółka nie posiada rachunków bankowych, a zaświadczenie z banku o zajęciu jedynego rachunku spółki, o które Spółka wystąpiła zostanie dostarczone w terminie późniejszym. Załączyła zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z dnia 4 kwietnia 2014 r. Nie wpłynęło natomiast zaświadczenie banku o zamknięciu rachunku bankowego Spółki.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 stycznia 2016 r. odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka od ww. postanowienia wniosła sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie zauważył, że jest to kolejny wniosek strony w tym postępowaniu. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że treść oświadczenia strony skarżącej, zawartego w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zbieżna z oświadczeniem zawartym we wniosku z dnia 3 marca 2015 r. Spółka nie wykazała by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Sąd uznał, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z ponownie nadesłanym rachunkiem zysków i strat oraz bilansem za 2014 rok nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z dnia 15 kwietnia 2015 roku. Mimo braku stosownych środków i nieprowadzenia działalności gospodarczej od 2012 r., skarżąca zdołała zgromadzić środki na uiszczenie wpisu od skargi oraz opłacenie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Poza tym do dnia rozpoznawania niniejszego wniosku Spółka nadal nie przedstawiła zaświadczenia odnośnie zamknięcia jej rachunku bankowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.) poprzez nieprawidłową ocenę okoliczności sprawy i odmówienie jej przyznania prawa pomocy, wobec uznania, że Spółka nie wykazała, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu oraz nieprawidłowe ustalenie, że sytuacja finansowa pozwala na uiszczenie kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Na wstępie należy podkreślić, że skarżąca składała już w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa ta została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2015 r. (sygn. akt II FZ 446/15), którym odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uznano, że z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynika, aby znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienia kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego w wysokości 1500 zł.

Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 P.p.s.a. nie będzie możliwe. Wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca Spółka w złożonym powtórnie wniosku z dnia 26 listopada 2015 r. nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego we wcześniejszym postanowieniu sądu. Spółka nie wskazała żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Brak natomiast powołania się na nowe okoliczności, które nie byłyby znane Sądowi na wcześniejszym etapie postępowania skutkuje brakiem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy. Dokumenty na które powołała się skarżąca przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku składała już w niniejszym postępowaniu.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia