Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. H. P. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie oddala skargę.

Pismem z dnia [...] r. nr [...] Prokurator Rejonowy w R. poinformował Starostę [...], że u posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi M. K. rozpoznano objawy choroby psychicznej, w związku z czym Prokurator zawnioskował o wszczęcie postępowania mającego na celu sprawdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez stronę pojazdami. W uzasadnieniu wniosku podano, że M. K. posiada prawo jazdy kat. A,B,T wydane przez Starostę [...] bezterminowo. Kierowca leczy się psychiatrycznie i neurologicznie. W związku z prowadzonym postępowaniem karnym w sprawie [...] kierowca został poddany badaniom psychiatrycznym a biegli stwierdzili u niego objawy choroby psychicznej pod postacią zaburzeń schizotypowych. Do wniosku dołączono kopię opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] r. sporządzoną do sprawy [...]. Opinia została sporządzona na podstawie badania psychiatrycznego, somatyczno-neurologicznego oraz psychologicznego. We wnioskach stwierdzono, że badany ma zaburzone funkcje myślenia, postrzegania otaczającego świata, rozumienia norm społecznych, znacznie ograniczony krytycyzm.

Po zawiadomieniu o wszczęciu przez Starostę [...] z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie posiadanych uprawnień, strona w piśmie z [...] r. przedstawiła swoje zastrzeżenia do postępowania organów państwa, w tym organów ścigania i podała, że znajduje się w miejscu (areszt), które sprzyja zaburzeniom osobowości i silnej depresji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] skierował M. K. na badanie lekarskie do dowolnie wybranego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w terminie 30 dni od daty ostateczności decyzji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 2 ust. 5 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. nr 2, poz. 15). W uzasadnieniu opisano stan faktyczny sprawy, w szczególności wyniki sporządzonej w postępowaniu karnym opinii psychiatrycznej. Wskazano, że strona legitymuje się ważnym prawem jazdy kategorii A,B,T., wydanym m. in. w oparciu o badanie lekarskie przeprowadzone w dniu [...] r. W orzeczeniu tym nie określono terminu ponownych badań, w związku z czym nie miała miejsca weryfikacja stanu zdrowia kierowcy pod kątem ewentualnych przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Stwierdzona u kierowcy choroba psychiczna stanowi uzasadniona podstawę do skierowania na badania.

W odwołaniu od decyzji M. K. podniósł zarzuty w stosunku do organów Policji i Prokuratury i podał, że jest złośliwie i fałszywie pomówiony o popełnienie przestępstwa. Wskazał, że w Zakładzie Karnym ma silne zaburzenia osobowości a był urodzonym kierowcą tras Europy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z przepisem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia do stanu zdrowia. Natomiast przepis § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami przewiduje, że starosta może skierować na badania osobę, co do której powziął wiarygodną wiadomość o zastrzeżeniach do stanu zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Oceniono, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, w tym informacje zawarte w opinii psychiatrycznej i informacji Prokuratora Rejonowego w R., stanowią uzasadnioną podstawę do skierowania M. K. na badania lekarskie, mające zweryfikować ewentualne przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do kierowania pojazdami czuwał także nad tym, czy ze względu na stan zdrowia kierowcy nie jest konieczne podjęcie kroków w celu weryfikacji jego zdolności do kierowania pojazdami.

W skardze do sądu administracyjnego M. K. podał, że od ćwierć wieku leczy się psychiatrycznie, a jego zaburzenia spowodowane są trudną sytuacją życiową. Nie siada za kierownicą po użyciu leków, ale tylko wtedy, gdy dobrze się czuje. Natomiast zakład karny jest miejscem, które sprzyja stresom i chorobom psychicznym, w związku z czym na jest uzasadnione kierowanie go aktualnie na badania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 843/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości i ustanowił dla niego radcę prawnego. Wyznaczony do reprezentowania skarżącego radca prawny Ł. O. w piśmie z [...] r. podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Podniósł, że to w toku postępowania administracyjnego należy ustalić okoliczności uprawdopodobniające istnienie stanów chorobowych wpływających na zdolność do kierowania pojazdami, działań starosty nie może zastąpić prokurator, jak to się stało w sprawie. W dniu [...] r. pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo podpisane przez skarżącego.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Przepis art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.) przewiduje katalog przypadków, w których określone kategorie osób podlegają badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Obowiązkowi temu podlegają w szczególności kierujący pojazdami, skierowani na badania decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia do stanu zdrowia (art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy). Przepis ten kreuje kompetencję określonego organu do wydania decyzji administracyjnej w stosunku do osób, których stan zdrowia budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy, warunkiem uzyskania i posiadania uprawnień do kierowania pojazdami jest sprawność kierowcy pod względem psychicznym i fizycznym. Ze względu na przedmiot regulacji ustawowej należy przyjąć, że instytucja kierowania osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami na badania sprawdzające ma na względzie bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Podstawą wydania decyzji kierującej na badania są zastrzeżenia do stanu zdrowia kierowcy. Przepis § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. nr 2, poz. 15) wymienia katalog przypadków, w których starosta jest zobowiązany wydać takie skierowanie. Natomiast w § 2 ust. 5 rozporządzenia ustawodawca przewidział dla starosty możliwość wydania skierowania, gdy powziął on wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia kierowcy, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Przepis ten ma charakter uznaniowy, wymaga zatem rozważenia przez starostę po pierwsze, czy informacja o stanie zdrowia pochodzi z wiarygodnego źródła, po wtóre, czy stan zdrowia kierowcy może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Niezdolność ta nie ogranicza się przy tym niewątpliwie do przypadków ułomności fizycznych, powodujących trudności w obsłudze pojazdu, lecz dotyczy następstw różnych schorzeń, tak fizycznych jak i psychicznych, które ze względu na swój charakter mogą wpływać na bezpieczne uczestniczenie przez kierowców w ruchu drogowym.

Informacja, która była powodem wszczęcia przez organ postępowania pochodziła od Prokuratora i była poparta opinią lekarską. Fakt, że opinia ta była sporządzona dla potrzeb innego postępowania nie ma w sprawie znaczenia, nie była ona bowiem podstawą orzekania przez organy, lecz stanowiła źródło informacji, o jakim mowa w § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia. Opinia lekarska została sporządzona po przeprowadzeniu badań przez uprawnione do tego osoby. Uznanie przez organy, że otrzymane informacje budzą wątpliwości dotyczące zdolności skarżącego do kierowania pojazdami nie narusza zasad swobodnej oceny dowodów. Należy podzielić stanowisko, że informacje o stanie zdrowia skarżącego mają charakter wiarygodny, pochodzą od organu państwowego (prokuratora) i zostały poparte obszerną analizą lekarską stanu zdrowia skarżącego a wnioski tej analizy wskazują na określone schorzenia. Zasadnie zatem organy uznały, że skarżący winien zostać poddany specjalistycznym badaniom, których celem będzie już konkretnie sprawdzenia zdolności do prowadzenia pojazdów. Sąd nie podziela zatem zarzutów skargi, że Starosta nie dokonał samodzielnych ustaleń w sprawie, jego zadaniem nie było bowiem wykazywanie stanu zdrowia kierowcy lecz ocena uzyskanej informacji, czego w przekonaniu Sądu dopełnił. Należy zwrócić uwagę, że sam skarżący w istocie przyznał, że od wielu lat cierpi na zaburzenia, które wymagają przyjmowania leków. Wskazanie przez niego, że nie siada za kierownicą po zażyciu leków i gdy czuje się źle nie stanowi dostatecznego zabezpieczenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i dodatkowo uzasadnia przeprowadzenie stosownych badań lekarskich.

Sąd rozważył również kwestię dopuszczalności wyznaczenia przez organy 30 dniowego terminu do poddania się badaniom przez osobę poddaną izolacji. Termin ten został określony we wzorze skierowania na badania, stanowiącym załącznik nr 2 do powoływanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. Podstawą jego wydania jest art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym, upoważniający Ministra do określenia m. in. szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie i ich przeprowadzania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami (art. 123 pkt 1a ustawy). W ocenie Sądu określenie w akcie wykonawczym terminu do poddania się badaniom nie przekroczyło zakresu udzielonej delegacji, która poprzez wzór formularza nakazuje organom określenie terminu do poddania się badaniom. Monitorowanie stanu zdrowia osób mogących uczestniczyć w ruchu drogowym w charakterze kierowców jest bardzo poważnym zadaniem organów odpowiedzialnych za udzielania zezwoleń a wartości w ten sposób chronione można zaliczyć do wartości najwyższego rzędu. Weryfikacja kierowców winna odbywać się zatem szybko (należy bowiem zwrócić uwagę, że osoby te wciąż dysponują uprawnieniami). Brak jest podstaw do przyjęcia praktyki, że w stosunku do osób izolowanych organy winny określać termin poddania się badaniom w terminie liczonym np. od daty opuszczenia miejsca izolacji. Organy nie dysponują środkami umożliwiającymi kontrolę aktualnego miejsca pobytu osób posiadających uprawnienia aby nadzorować wykonanie w terminie obowiązku. Poprzez taką praktykę (sprzeczną z rozporządzeniem), osiągnięcie prewencyjnych celów instytucji służącej kontrolowaniu stanu zdrowia kierowców byłoby ograniczone.

Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawna świadczoną z urzędu zostanie rozpoznany na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy.