V SA/Wa 861/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-02-20	
Data wpływu	2023-04-28	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Andrzej Siwek /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Inspektor Farmaceutyczny	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200 w zw. z art 205 § 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Siwek (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Asesor WSA - Robert Żukowski, Protokolant referent Patrycja Młynarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 23 lutego 2023 r. nr POD.503.120.2020.MSA.24 w przedmiocie przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz [...] kwotę 1497 zł (słownie: tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] (dalej: "[...]", "skarżąca") jest decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "GIF" lub "organ odwoławczy") z dnia 23 lutego 2023 r. nr POD.503.120.2021.MSA.24, uchylająca decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we Wrocławiu (dalej: "WIF", "organ I instancji") z dnia 14 lipca 2021 r., nr WIF-WR-1.8520.6.20.2019 i przenosząca zezwolenie wydane na rzecz [...] oraz [...] przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2011 r., znak WIF-WR-I.8520.1.70.2011, na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]", położonej w [...] na "[...]" sp. j. z siedzibą w [...] (dalej: "wnioskodawca", "spółka", "strona", "[...]", "franczyzobiorca").

Zaskarżona decyzja została wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Pismem z dnia 16 października "[...]" Spółka Jawna z siedzibą w [...] złożyła do WIF wniosek o przeniesienie na jej rzecz [...] oraz [...] przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we Wrocławiu w dniu 9 grudnia 2011 r. znak: WIF-WR- 1.8520.1.70.2011 na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie: "[...]" położonej w: w [...] z uwagi na zawartą w dniu 16 października 2019 r. umowę sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa w trybie art. 55 1 k.c..

W toku postępowania [...] przedłożyła m.in. umowę franczyzy z dnia 3 lipca 2019 r. oraz umowę ramową pożyczki z dnia 10 lipca 2019 r., Zostały one zawarte pomiędzy [...] a [...]sp. z o.o. w [...] (dalej: "franczyzodawca", "[...]").

W trakcie postępowania WIF dopuścił do udziału [...]. Ponadto do udziału w sprawie zgłosił się [...] oraz [...].

WIF decyzją z dnia 14 lipca 2021 r., odmówił przeniesienia na rzecz [...] zezwolenia z zezwolenia z dnia 9 grudnia 2011 r. wydanego dla [...] oraz [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w [...].

W uzasadnieniu decyzji WIF wskazał, że spółka [...] nie spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 99 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2002 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 944; dalej jako "u.p.f."), bowiem jest podmiotem znleżnym, w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów od spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Ta ostatnia spółka jest powiązana osobowo przez członków zarządu z [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], która na termie województwa dolnośląskiego prowadzi 7 aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...]" natomiast na terenie innych województw prowadzi jeszcze większą ilość aptek). Biorąc powyższe pod uwagę oraz opisane poniżej ustalenia WIF stwierdził, że [...], [...] oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] tworzą grupę kapitałową, a jej członkowie prowadzą na terenie województwa dolnośląskiego więcej, niż 4 apteki ogólnodostępne.

Organ I instancji podniósł, że umowa franczyzy z dnia 3 lipca 2019 r. świadczy o możliwości ingerencji przez franczyzodawcę w wykonywanie tego kontraktu przez franczyzobiorcę, a co za tym idzie, do kontrolowania działalności spółki. [...] posiada dostęp do wszelkich informacji i danych, (dostosowanie systemów informatycznych, regularne przekazywanie danych z systemu, raportowanie danych sprzedażowych oraz przez wzgląd na obowiązek franczyzobiorcy do informowania w szczególności o zmianach w składzie organów franczyzobiorcy). Franczyzodawca, na podstawie umowy franczyzy, posiada, pod zastrzeżeniem natychmiastowego zakończenia umowy franczyzy, możliwości kontrolowania Spółki.

WIF podniósł, że art. 99 ust. 3a pkt 3 upf nakłada na niego obowiązek nieudzielania zezwolenia w sytuacji, gdy wnioskodawca jest członkiem grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275, ze zm.; dalej: "u.o.k.i.k."), której członkowie prowadzą łącznię co najmniej 4 apteki ogólnodostępne. Zgodnie z art. 4 pkt 14 u.o.k.i.k. przez pojęcie grupy kapitałowej rozumie się wszystkich przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę. Członkami zarządu spółki [...] sp. z o.o. są osoby będące również członkami Zarządu w spółce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], tj. [...], [...], [...], [...] [...] oraz [...].

Ponadto organ I instancji wskazał, że [...] w dniu 10 lipca 2019 r. zawarła również ze stroną ramową umowę pożyczki, w której strony postanowiły, że pożyczkodawca [...] w okresie dwóch lat od dnia zawarcia umowy będzie udzielał Pożyczkobiorcy pożyczek i pozostawi do dyspozycji pożyczkobiorcy określoną kwotę pieniędzy, zaś pożyczkobiorca będzie przyjmował pożyczki i zobowiązuje się je zwracać na zasadach określonych w umowie (§ 1 ust. 1 umowy pożyczki). Zdaniem WIF zawarcie tej umowy w dniu 10 lipca 2019 r., dowodzi że [...] uzyskała w znacznym stopniu kontrolę nad przedsiębiorcą, poprzez uzależnienie możliwości spłaty pożyczki w ustalonych ratach, od pozostawania partnerem biznesowym, od zakazu zbycia całości lub części przedsiębiorstwa oraz od istnienia na rynku aptek. Zastrzeżenia te mogą w znacznym stopniu zawężać możliwość działania wnioskodawcy w toku prowadzonej działalności gospodarczej i ograniczają ją, praktycznie do formy bytu na rynku aptek, bez możliwości wolnorynkowego dysponowania przedsiębiorstwem oraz możliwością podejmowania strategicznych kroków wewnątrz struktury spółki.

Od decyzji WIF odwołania wniosły spółka [...] oraz [...].

W piśmie z dnia 31 maja 2021 r. spółka [...] podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz poinformowała, że zawarła nową umowę franczyzy i umowę ramową pożyczki (z dnia 4 maja 2021 r.), wnosząc o ich dopuszczenie, jako dowodów w prowadzonym postępowaniu. W trakcie postępowania [...] przedstawiła organowi dokumenty, które zostały zawarte pomiędzy nią a [...], tj.

a) umowę franczyzy z dnia 3 lipca 2019 r.;

b) aneks nr 1 z dnia 20 maja 2020 r. do umowy franczyzy z dnia 3 lipca 2019 r.;

c) umowę o świadczenie usług centralnych z dnia 3 lipca 2019 r.

d) umowę ramową potyczki z dnia 10 lipca 2019 r.;

e) umowę powierzenia przetwarzania danych osobowych z dnia 3 lipca 2019 r.;

f) umowę zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z dnia 20 lutego 2020 r.

g) aneks z dnia 4 maj: 2021 r. do umowy zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z dnia 20 lutego 2020 r.;

h) porozumienie łączące spółkę oraz [...] z dnia 4 maja 2021 r.;

i) aneks nr 1 z dnia 3 sierpnia 2021 r. do umowy franczyzy z dnia 4 maja 2021 r.;

j) umowę o świadczę nie usług wspierających działalność apteczną z dnia 4 maja 2021 r.;

k) umowę zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z dnia 4 maja 2021 r. (w tym egzemplarz zmieniony i ujednolicony).

Pismem z dnia 5 stycznia 2023 r. GIF wskazał, że na dzień wysłania zawiadomienia występują zależne od [...] okoliczności, które (łącznie) mogą potencjalnie stanowić o przynależności strony (jako podmiotu kontrolowanego) do grupy kapitałowej prowadzącej więcej, niż 4 apteki ogólnodostępne, a w konsekwencji - skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem. Następnie organ obszernie przytoczył te okoliczności.

W odpowiedzi na zawiadomienie, pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. [...] wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z złączonych nowych umów zawartych z [...], tj.:

- porozumienia z dnia 20 stycznia 2023 r.,

- umowy franczyzy z dnia 20 stycznia 2023 r. wraz z załącznikami oraz Księgą Standardów [...],

- umowy o świadczenie usług wspierających działalność apteczną z dnia 20 stycznia 2023 r., wraz z załącznikami,

- aneksu nr 1 z dnia 20 stycznia 2023 r. do umowy ramowej pożyczki, wraz ze zmienioną i ujednoliconą wersją umowy ramowej pożyczki,

- aneksu nr 2 z dnia 20 stycznia 2023 r. do umowy zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw, na okoliczność: (1) treści aktualnych zobowiązań kontraktowych łączących spółkę i [...], (2) spełnienia przez spółkę wszystkich warunków co do modyfikacji treści umów łączących spółkę z [...], które zostały wskazane w zawiadomieniu organu z dnia 5 stycznia 2023 r., (3) braku przynależności spółki do grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą więcej niż 4 apteki ogólnodostępne, (4) zasadności przeniesienia przedmiotowego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na rzecz spółki.

Pismami z dnia 7 lutego i 16 lutego 2023 [...] wniosła o dopuszczenie szeregu dowodów, m.in. z dokumentu pr. "[...]" na okoliczność wykazania powiązań, które łączą wspólnika [...] - [...] - ze spółkami prowadzącymi apteki w ramach sieci "[...]"; o zobowiązanie spółki do przedstawienia całości powiązań gospodarczych ze spółką [...] oraz pozostałymi spółkami, które prowadzą apteki w ramach sieci aptek "[...]".

GIF decyzją z dnia 23 lutego 2023 r. – wydaną na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 104a § 1 u.p.f. oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.) – uchylił zaskarżoną decyzję WIF i przeniósł sporne zezwolenie na rzecz spółki [...].

W ocenie GIF w sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne warunkujące przeniesienie zezwolenia, a jednocześnie nie wystąpiły żadne okoliczności, które uniemożliwiałyby jego przeniesienie.

GIF podkreślił, że przyczynę odmowy przeniesienia zezwolenia przez WIF stanowiło wystąpienie przesłanek, w postaci istnienia stosunku zależności (kontroli) pomiędzy przedsiębiorcami. W ocenie WIF stosunek zależności powstał na podstawie umów franczyzy i innych z nią związanych, zawartych przez spółkę, nabywającą aptekę z [...] sp. z o.o. Powoduje to z kolei powstanie grupy kapitałowej, a więc zależności pomiędzy nabywcą apteki, a podmiotem, który jest franczyzodawca. Nie został przez to spełniony warunek przeniesienia zezwolenia, określony wart. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.k.,tj. nienależenia wnioskodawcy do grupy kapitałowej, w rozumieniu u.o.k.i.k., której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne.

GIF wskazał, że obecnie spółka [...] prowadzi 3 apteki na terenie Polski, co wynika z publicznie dostępnego rejestru aptek udostępnionego na stronie internetowej (https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl). Ponadto członkami zarządu [...] sp. z o.o. były osoby będące również członkami Zarządu w spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], tj. [...], [...], [...] (do 30.04.2020 r.), [...] Pan [...] oraz Pan [...] (od 30.04.2020 r.). Obecnie apteka [...] prowadzi 7 aptek o nazwie "[...]". Jak wynika z aktualnego Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] jedynym udziałowcem [...] sp. z o.o. z siedziba w [...] jest [...] sp. z o.o. Powoduje to zatem, że istnieją niepodważalne i silne więzi pomiędzy [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. Obecnie ta pierwsza spółka prowadzi 15 aptek, co wynika z internetowego rejestru aptek, w tym 6 w województwie dolnośląskim.

GIF – posiłkując się orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) – wskazał, że sama umowa franczyzy nie prowadzi do przejęcia kontroli przez franczyzodawcę nad franczyzobiorcą. O tym fakcie mogą decydować konkretne relacje, jakie zostały ukształtowane między podmiotami w ramach konkretnej umowy. Organ zobowiązany jest dokonać analizy stosunków zobowiązaniowych łączących spółkę i franczyzodawcę przez pryzmat wszystkich relacji te podmioty łączących.

Dokonując oceny przedstawionych umów pomiędzy spółkami [...] a [...] GIF uznał, że nie można stwierdzić istnienie "kontroli" czy kreowania "zależności". Aktualne postanowienia umów nie pozwalają na stworzenie także w przyszłości stosunku kontroli, czy zależności, w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pomiędzy [...] a [...]. Podmioty te na skutek wzajemnych powiązań nie są zależne i nie tworzą grupy kapitałowej, w uprzednio wskazanym rozumieniu tego pojęcia. [...] nie może rozstrzygnąć o najistotniejszych sprawach franczyzobiorcy. Przy czym GIF podkreślił, że jego stanowisko oparte jest na założeniu, iż wykonanie umowy nie będzie następować w złej wierze lub w sposób pozaprawny. Regulacje umowne nie powodują, że franczyzodawca ma decydujący wpływ na franczyzobiorcę, nawet przy założeniu, że ten ostatni korzysta ze wszystkich usług oferowanych przez [...], a związanych z umową franczyzy.

Po pierwsze, franczyzobiorca ma prawo do samodzielnej decyzji z jakiego rodzaju wsparcia chce korzystać. Nie musi więc podejmować ścisłej współpracy z franczyzodawcą na wszystkich możliwych polach współpracy.

Po drugie, franczyzodawca jest również podmiotem dążącym do osiągnięcia zysku, podjął więc działania mające na celu zabezpieczenie własnego interesu gospodarczego, jak też zachęcające do skorzystania z jego podstawowej usługi (umowa pożyczki). GIF podkreślił, że przy dokonywanej ocenie nie można pomijać aspektu konkurencji na rynku przedsiębiorców, którzy oferują usługę franczyzy.

Po trzecie, powyższe umowy nie świadczą, że nastąpiło przejęcie kontroli nad istotnymi sferami biznesowymi franczyzobiorcy. Nie stanowią one także podstawy do dokonania oceny, że mogą w przyszłości służyć zrealizowaniu takiego celu. Kontrakty pozostawiają możliwość wypowiedzenia poszczególnych rodzajów oferowanego wsparcia, bez wpływu na franczyzę. Rozwiązanie umów następuje w rozsądnych z gospodarczego punktu widzenia terminach. Franczyzobiorca jest więc powiązany z [...] przez okres adekwatny gospodarczo. W umowach tych zaimplementowano mechanizmy ochrony przez ujawnieniem danych mogących służyć przejęciu kontroli (tj. stanowiących dane objęte tajemnicą przedsiębiorstwa).

Po czwarte, zapisy umów, które łączą ww. podmioty, są uzasadnione gospodarczo i nie są "nadmierne", tj. są zgodne z istotą stosunku franczyzy czy pożyczki. Nie można zatem uznać ich jako prowadzących nawet potencjalnie do przejęcia kontroli. Mają na celu zabezpieczenie własnego majątku (franczyzodawcy), przy jednoczesnej możliwości stworzenia jak najpełniejszej usługi skierowanej do podmiotów chętnych do otwarcia aptek i prowadzenia takiej działalności gospodarczej, w celu ułatwienia tych czynności. Dokonujący zlecenia] pewnych usług posiada np. wpływ na wykonywanie zlecenia], może też posłużyć się w określonych okolicznościach przez osoby trzecie.

GIF wskazał, że nie jest kwestionowane istnienie powiązań [...] z [...], o których mowa w art. 4 pkt 14 powołanych uprzednio przepisów u.o.k.i.k., m.in. dysponowania bezpośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, czy uprawnienie do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu lub rady nadzorczej innego przedsiębiorcy. Nie ma to jednak wpływu na niniejszą sprawę. Relacje te dotyczą bowiem [...] i [...] i nie obejmują wnioskodawcy, będącego odrębną osobą prawną. Nie można zatem wskazać, że na skutek tych powiązań wystąpił stan "kontroli" czy też "zależności" wpływający na sytuację wnioskodawcy.

Natomiast tylko w przypadku istnienia stanu "kontroli", czy "zależności" pomiędzy franczyzodawcą a franczyzobiorcą (np. m.in. poprzez powiązania osobowe, kapitałowe, czy zawarte umowy franczyzy) ten ostatni jako strona niniejszego postępowania, byłby członkiem grupy kapitałowej obejmującej [...] sp. z o.o. i [...].

Odnosząc się z kolei do uprawnienia, dotyczącego dobierania, czy rekrutowania współpracowników przez [...], organ podniósł, że spółka zleciła dobrowolnie dokonanie takich czynności, gdyż zawarła umowę o wykonywanie usług wspierających. Istotne jest jednak to, iż umowa franczyzy do tego nie zobowiązuje, zaś strona może zrezygnować z tego rodzaju usług wspierających i wypowiedzieć tę umowę, co pozostanie bez wpływu na umowę franczyzy. Ponadto, jak wynika z umowy zlecenia może ona aktywnie kształtować sposób realizacji czynność, które zleciła.

Odnosząc się do wniosków dowodowych zgłaszanych przez [...], organ stwierdził, że nie mogą być uwzględnione. Po pierwsze część dokumentów nie miała związku ze sprawą, nie wynikały z nich żadne fakty istotne dla niniejszej sprawy. Po drugie część przytaczanych przez [...] okoliczności bezpośrednio wynika z akt sprawy, m.in. okoliczność obowiązku dokonania zapłaty za franczyzę, czy fakt udzielenia pożyczki na prowadzenie działalności. Natomiast inne wskazane dokumenty nie mają znaczenia dla sprawy, jak na przykład informacje dotyczące umowy o terminale płatnicze, z uwagi na to, że zgromadzony materiał dowodowy obrazuje wzajemne relacje obu podmiotów. GIF stwierdził, żę przeanalizował całość kontraktów spółki łączących ją z [...]. W świetle zgromadzonego już materiału dowodowego dowody, których uzyskania domaga się [...] nie mają znaczenia dla sprawy, bowiem organ już na wnioskowane okoliczności "kontroli", czy "utworzenia grupy kapitałowej" zebrał pełny i wystarczający materiał dowodowy. Organ wskazał także, że nawet przy założeniu, że prawdziwa jest okoliczność, że [...] jest pracownikiem apteki pn. "[...]" w [...], a jej właścicielem jest [...] [...] sp. z o.o., to nie świadczy powyższe o istnieniu jakiejkolwiek kontroli nad wnioskodawcą. W niniejszej sprawie stronami umów związanych z franczyzą są spółki, a nie osoby fizyczne. Relacje łączące te osoby prawne zostały w całokształcie poddane analizie w toku postępowania. Nieuzasadnione jest przyjmowanie związku przyczynowego między obowiązkami danej osoby jako pracownika (wynikającymi z ewentualnej umowy o pracę zawartej z [...] [...] sp. z o.o.) i wykonywaniem jej obowiązków jako wspólnika spółki (franczyzobiorcy) współpracującej z [...] Sp. z o.o. w oparciu o umowy stanowiące przedmiot analizy w niniejszej sprawie. Co więcej, w ocenie organu, powyższa okoliczność podnoszona przez [...] może być naturalną konsekwencją faktu, iż ww. osoba, będąc przedsiębiorcą, podejmuje współpracę z podmiotem, który zna i wie jak funkcjonuje.

W rezultacie, GIF – na skutek przedłożonych umów z dnia 20 stycznia 2023 r., łączących franczyzodawcę i franczyzobiorcę, które zostały ocenione – nie podzielił stanowiska WIF i dlatego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wydał decyzję reformatoryjną, uwzględniając wniosek o przeniesienie spornego zezwolenia.

Skargę na decyzję GIF złożył uczestnik postępowania – [...] – skarżąc ją w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.1. art. 40 § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów w sprawie, a to w ten sposób, że GIF dokonując czynności w ramach postępowania w II instancji i kierując pisma do spółki nie informował o tym fakcie Izby, jako uczestnika postępowania, czego przejawem było, m.in. niepoinformowanie Izby o fakcie skierowania w styczniu 2023 r. do spółki instrukcji zmiany treści umów, w celu przeniesienia na jej rzecz zezwolenia, czym organ ten naruszył zasadę równego i bezstronnego traktowania wszystkich stron i uczestników postępowania, zasadę informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także zasadę zapewnienia czynnego udziału stron i uczestników postępowania;

1.2. art. 79a § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 40 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji tego skierowanie - poza wiedzą pozostałych stron i uczestników postępowania - do spółki w dniu 5 stycznia 2023 r. pisma o sygn. [...], zawierającego informację o postanowieniach umownych, które mogą rodzić stan kontroli i uniemożliwiają wydanie GIF decyzji o przeniesieniu zezwolenia, tj. jako o przesłankach zależnych od strony (spółki), które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony spółki), podczas gdy wskazane w tym piśmie postanowienia umowne nie stanowią "przesłanek zależnych od strony";

1.3. art. 15 w zw. z art. 136 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a to w ten sposób, że GIF dokonał zmiany decyzji organu I instancji (WIF) w oparciu o materiał dowodowy, który w całości został wytworzony na etapie postępowania w II instancji (i w porozumieniu z samym GIF), tj. w oparciu o zmienione (aneksowane) umowy łączące spółkę i "[...] " sp. z o.o., podczas gdy GIF — w przypadku uznania, że stan kontroli na skutek zmiany umów ustal — powinien uchylić decyzję organu I instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania;

1.4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a) niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji tego niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w zakresie:

- całokształtu powiązań prawnych, organizacyjnych i gospodarczych, jakie występują pomiędzy spółką a "[...]" oraz pomiędzy Spółką a "[...] [...]" sp. z o.o. o nr KRS: [...], w szczególności innych powiązań, niż wynikających z zawartych umów oraz powiązań kapitałowo osobowych;

- powiązań prawnych, organizacyjnych i gospodarczych, które łączą spółkę z innymi podmiotami, które wchodzą w skład sieci aptecznej "[...]";

b) pominięcie wszystkich (łącznie kilkudziesięciu) wniosków dowodowych złożonych przez Izbę na etapie postępowania w II instancji, które zmierzały do ustalenia całokształtu powiązań prawnych, organizacyjnych i gospodarczych, jakie występują pomiędzy spółką a "[...] " oraz pomiędzy spółką a "[...] [...]", oraz ewentualnie innymi spółkami prowadzącymi aptek w ramach sieci aptecznej "[...]", w szczególności innych powiązań, niż wynikających z zawartych umów oraz powiązań kapitałowo-osobowych, a obejmujących: przepływy finansowe oraz wymianę informacji pomiędzy Spółką a podmiotami trzecimi;

c) nieprzeprowadzenie całokształtu oceny materiału dowodowego w celu ustalenia tego, czy stan kontroli pomiędzy spółką a "[...] " został udowodniony, tylko dokonywanie oceny tej okoliczności w odosobnieniu, tj. poprzez analizę poszczególnych postanowień umownych, ale bez odniesienia ich do: pozostałej treści umowy, pozostałych umów zawartych przez ww. spółki ora i pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

1.5. art. 77 § 4 w. zw. z art. 107 ust. 1, 5 i 6 u.p.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji nie uznanie przez GIF, że ma on z urzędu wiedzę o fakcie zatrudnienia wspólnika spółki - [...] - w spółce "[...] [...]", jako zastępcy kierownika apteki pn. "[...]" poł. w [...] przy [...], pomimo tego, że wiedza ta wynika z jawnego (publicznie dostępnego) rejestru aptek, którego administratorem - na mocy art. 107 ust. 1, 5 i 6 u.p.f. - jest właśnie Główny Inspektor Farmaceutyczny;

1.6. art. 73 § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy — Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów w sprawie i - w konsekwencji odmowę udostępnienia Izbie akt sprawy, w części dotyczącej treści umów zawartych pomiędzy spółką a "[...] ", czym GIF naruszył zasadę równego i bezstronnego traktowania wszystkich stron i uczestników postępowania, zasadę informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także zasadę zapewnienia czynnego udziału stron i uczestników postępowania sprowadzając Izbę do roli uczestnika postępowania drugiej kategorii oraz uniemożliwiając jej wniesienie skutecznej skargi, a to z tego względu, że treść umów zawartych pomiędzy spółką a "[...]" bezpośrednio oddziałuje na sposób stosowania przepisów prawa materialnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia w sprawie, które to naruszenie należy rozpatrywać w kategoriach naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu;

1.7. art. 74 § 1 i 2 w zw. z art. 73 § 1 w zw. z art. 8 § I w zw. z art. 9 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji dokonanie odmowy udostępnienia akt sprawy w zakresie treści umów łączących spółkę z "[...]" (obejmujących również aneksy do nich oraz ich nowe wersje), tj. niewydanie w tym zakresie postanowienia, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a.;

1.8. art. 74 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a to w ten sposób, że GIF uznał, że całość umów jakie spółka zawarła z "[...]" (również po ich zmienieniu) stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i tym samym — nie podlegają one ujawnieniu innym stronom i uczestnikom postępowania, podczas gdy w zakresie kwalifikowania danych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa organ administracji publicznej powinien dokonać samodzielnej kwalifikacji i w tym zakresie nie jest związany wskazaniem strony (spółki);

1.9. art. 81 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że spółka, na skutek zmiany zawartych umów, przestała być podmiotem kontrolowanym przez "[...]", w sytuacji w której Izba, będąca uczestnikiem postępowania, nie miała możliwości wypowiedzieć się co do tych umów;

1.10. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji tego niewydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu rozpoznania skargi na bezczynność, która została złożona przez Izbę w styczniu 2023 r. w związku z niewydaniem przez GIF postanowienia, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

2.1. art. 99 ust. 3a pkt 2 i 3 w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 u.p.f. w zw. z art. 4 pkt 4 zd. 1 i lit. e) i f) oraz art. 4 pkt 14 u.o.k.i.k., poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji tego przeniesienie zezwolenia na rzecz spółki, pomimo tego, że należy ona do grupy kapitałowej, prowadzącej na terenie kraju więcej, niż 4 apteki i jest podmiotem kontrolowanym przez "[...] ", a to z tego względu, że:

a) zakres związania umowami: pożyczki, franczyzy, zastawu rejestrowego i o świadczenie usług wspierających (oraz innych umów) oraz wynikające z nich konsekwencje powodują, że:

- "[...] " ma możliwość wywierania decydującego wpływu na spółkę;

- umowy te rodzą skutek w postaci zarządzania spółką przez "[...] ", a także uprawnienia "[...] " do całości lub części mienia spółki, co odpowiada definicji stanu/przejęcia kontroli, o której mowa w art. 4 pkt 4 lit. e) i ł) ustawy o UOKiK;

b) wspólnik spółki - [...] - jest równocześnie pracownikiem apteki pn. "[...]", pot. [...] przy [...], [...], "Apteka [...] [...]". która jest spółką-córką "[...] ", a to z tego względu, ze "[...] " jest własnością całości udziałów spółki "[...] [...]", w rezultacie czego "[...] " za pośrednictwem spółki "[...] [...]" oraz jej pracownika ( równocześnie wspólnika Spółki) kontroluje spółkę;

c) pomiędzy spółką a "[...] " dokonywana jest wymiana informacji która - uwzględniając ich charakter, częstotliwość oraz rynek, którego dotyczą - umożliwia "[...] " w całości kształtować zachowania rynkowe spółki (i jej aptek) oraz zarządzać nią w każdym obszarze prowadzonej działalności, co - wespół z innymi okolicznościami, w szczególności zakresem zobowiązań umownych spółki - umożliwia wywieranie na nią decydującego wpływu;

2.2. art. 4 pkt 4 zd. 1 u.o.ki.k. w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 3a pkt 2 i 3 u.p.f., poprzez niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji tego niewłaściwe przyjęcie, że definicja stanu przejęcia kontroli, o której mowa w art. 4 pkt 4 zd. 1 u.o.k.i.k.:

a) nakazuje — przy badaniu przesłanki "wywierania decydującego wpływu" — wziąć pod uwagę w sposób łączny wszystkie istotne okoliczności dotyczące związków gospodarczych, organizacyjnych i prawnych więżących przedsiębiorcę zależnego oraz przedsiębiorcę dominującego, a zatem uwzględnić rzeczywistą sytuację gospodarczą, jaka pomiędzy nimi występuje, a nie - dokonywać interpretacji tych związków w sposób odosobniony;

b) ogranicza się do powiązań umownych, jakie występują pomiędzy przedsiębiorcą zależnym i dominującym, podczas gdy definicja ta ma szerszy charakter i obejmuje również innego rodzaju okoliczności natury faktycznej i prawnej, a umowa jest tylko jednym z przypadków, określonych w tej definicji;

c) jest odzwierciedleniem definicji kontroli, zawartej w art. 3 ust. 2-3 rozporządzenia 139/2004, czyli posiada swój desygnat w prawie wtórnym UE, a w związku z tym powinna być interpretowana i stosowana w taki sposób, aby zapewnić pełną skuteczność prawa wspólnotowego;

d) zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE (zw. dalej jako: "TSUE") obejmuje całokształt powiązań gospodarczych, prawnych oraz faktycznych, jakie występują pomiędzy przedsiębiorcami;

e) dotyczy sytuacji, w której przedsiębiorca dominujący wykonuje nadzór nad przedsiębiorcą zależnym oraz wpływa na podejmowane przez niego decyzje, podczas gdy definicja "stanu/przejęcia kontroli" odnosi się do samej tylko możliwości wywierania decydującego wpływu na przedsiębiorcę;

2.3. art. 4 pkt 14 o u.o.k.i.k. w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 3a pkt 2 i 3 u.p.f., poprzez niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji tego niewłaściwe przyjęcie, że:

a) grupę kapitałową mogą tworzyć jedynie przedsiębiorca dominujący i przedsiębiorca (przez niego) kontrolowany (zależny), podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do konstatacji, że grupa kapitałowa może być skonstruowana w sposób wielopłaszczyznowy (kaskadowy), w której podmiot dominujący może być równocześnie podmiotem zależnym (od innego podmiotu), a taka konfiguracja może istnieć na kilku poziomach;

b) grupa kapitałowa może być skonstruowana jedynie w ujęciu wertykalnym (pionowym), podczas gdy grupa kapitałowa może być również zbudowana pomiędzy jednym przedsiębiorcą zależnym, a dwoma (i więcej) przedsiębiorcami zależnymi, tworząc w ten sposób relację horyzontalną, które to naruszenie skutkowało przeprowadzeniem postępowania] dowodowego w nieprawidłowym (zbyt wąskim) zakresie i w konsekwencji tego niedokładnym ustaleniem stanu faktycznego i niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego w sprawie, a tym samym, nieprawidłową subsumpcją pod normę prawna materialnego, która jest podstawą prawną rozstrzygnięcia;

2.4. art. 101 pkt 4 w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 u.p.f., poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu w sprawie i wydanie decyzji o przeniesieniu zezwolenia wobec podmiotu, który nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, a to z tego względu, że Spółka w toku tej sprawy oraz w trzech innych sprawach, w których wnosiła o wydanie decyzji o przeniesieniu zezwolenia złożyła niezgodne z prawdą oświadczenia, wskazane w art. 100 ust. 2 pkt 6-8 u.p.f. o niewchodzeniu w skład grupy kapitałowej, która prowadzi na terenie kraju więcej, niż 4 apteki, które to oświadczenia składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej ze względu na treść art. 100 ust. 2c p.f.

Mając na uwadze powyższe zarzuty [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zobowiązanie GIF do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie ewentualnie o uwzględnienie skargi przez GIF, tj. uchylenie przez ten organ decyzji z dnia 23 lutego 2023 o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki i wydanie w to miejsce decyzji a utrzymaniu w mocy decyzji DWIF (organu I instancji);

Ponadto skarżąca wniosła o uznanie za faktów znanych sądowi z urzędu, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczyły się sprawy o sygn.: IIGSK 554/19, II GSK 1756/21, II GSK 1971/21 i II GSK 2505/21 (przed WSA w Warszawie odpowiednio: VI SA/Wa 701/18, VI SA/Wa 929/20, VI SA/Wa 707/20 i VI SA/Wa 886/20), które dotyczyły udzielenia oraz odmowy przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki na rzecz podmiotu, który - na mocy zawartych umów - był (w sprawach: II GSK 1756/21, II GSK 1971/21 i II GSK 2505/21) lub mógł być (w sprawie II GSK 554/19) członkiem grupy kapitałowej prowadzącej apteki w ramach sieci aptek "[...]" oraz, że znane są Sądowi okoliczności faktyczne i prawne będące podstawą orzeczeń zapadłych w ww. sprawach w szczególności, że franczyzodawcą i pożyczkodawcą w tamtych sprawach była spółka "[...] "

Skarżąca wniosła na podstawie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

a) wyciągu z rejestru aptek dla apteki pn. "[...]", w [...] przy [...] — na okoliczność zatrudnienia wspólnika spółki, tj. [...] na stanowisku zastępcy kierownika apteki pn. "[...]", poł. w [...] przy [...], której właścicielem jest spółka "[...] [...]", ewentualnie - uznanie tego faktu jako powszechnie znanego, a to z tej racji, że wynika on z jawnego (publicznie dostępnego) rejestru, jakim jest rejestr aptek;

b) wyciągu z rejestru aptek na okoliczność ustalenia łącznej liczby aktywnych aptek ogólnodostępnych prowadzona obecnie w Polsce przez sieć aptek "[...]", ewentualnie - uznanie tego faktu jako powszechnie znanego, a to z tej racji, że wynika on z jawnego (publicznie dostępnego) rejestru, jakim jest rejestr aptek;

c) wydruku z raportu Fundacji Republikańskiej "Rynek Dystrybucji Farmaceutycznej w Polsce 2016 na okoliczność łącznej liczby aktywnych aptek ogólnodostępnych prowadzonych w Polsce przez sieć aptek "[...]" w 2016 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca obszernie rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o oddalenie skargi.

Pisma złożyli także uczestnicy postępowania.

[...] pismem z dnia 6 listopada 2023 r. wniósł o oddalenie skargi [...].

Spółka [...] pismem z dnia 29 stycznia 2024 r. wniosła o oddalenie skargi, oddalenie wszystkich wniosków dowodowych [...] oraz dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. Ekspertyzy Centrum Studiów Antymonopolowych i Regulacyjnych Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego na okoliczność uzasadnionych wątpliwości co do konstytucyjności przepisów antykoncentracyjnych ustawy Prawo farmaceutyczne. Spółka wniosła także o rozważenie przez Sąd skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego RP w zakresie zgodności art. 99 ust. 3a u.p.f. z art. 2, art. 8, art. 20 art. 22 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

[...] pismem z dnia 26 stycznia 2024 r. ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę, wniosła o uznanie jako faktu znanego z urzędu wydania przez NSA wyroku z dnia 1 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1675/23. Wniosła także o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów finansowych spółki [...].

[...] (dalej: [...]) pismem z dnia 1 lutego 2024 r. wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika organizacji społecznej, a następnie uwzględnienie skargi [...].

[...] wskazała, że GIF naruszył:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a. niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji tego niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w zakresie całokształtu powiązań prawnych, organizacyjnych i gospodarczych pomiędzy wnioskodawcą i jego wspólnikami a spółkami grupy kapitałowej [...] oraz z innymi podmiotami, które wchodzą w skład grupy [...];

b. nieprzeprowadzenie całokształtu oceny materiału dowodowego w celu ustalenia tego, czy stan kontroli pomiędzy wnioskodawcą a [...] został udowodniony, tylko dokonywanie oceny tej okoliczności w odosobnieniu, tj. poprzez abstrakcyjną analizę poszczególnych postanowień umownych, ale bez odniesienia ich do: pozostałej treści umowy, pozostałych umów zawartych przez ww. spółki oraz pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

b) art. 77 § 4 w. zw. z art. 107 ust. 1, 5 i 6 u.p.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i – w konsekwencji – nieuznanie przez organ, że ma on z urzędu wiedzę o powiązaniach personalnych pomiędzy wnioskodawcą a spółkami należącymi do grupy [...], tj. o fakcie zatrudnienia wspólniczek wnioskodawcy [...] i [...] przez te spółki, w gdy wiedza ta wynika z jawnego (publicznie dostępnego) rejestru aptek, którego administratorem – na mocy art. 107 ust. 1, 5 i 6 u.p.f. – jest właśnie GIF;

c) art. 15 w zw. z art. 136 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a to w ten sposób, że organ dokonał zmiany decyzji organu I instancji w oparciu o materiał dowodowy, który w całości został wytworzony na etapie postępowania w II instancji;

d) art. 4 pkt 4 oraz art. 4 pkt 14 u.o.k.i.k. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawca nie należy do grupy kapitałowej [...] pomimo tego, że w rzeczywistości jest podmiotem kontrolowanym przez [...] a to ze względu na to, iż:

- całokształt powiązań prawnych, organizacyjnych i gospodarczych, w tym umowy: pożyczki, franczyzy, zastawu rejestrowego i o świadczenie usług wspierających działalność apteczną (oraz innych umów) oraz wynikające z nich konsekwencje (w tym zadłużenie i wymiana informacji) powodują, że [...] ma możliwość wywierania decydującego wpływu na wnioskodawcę;

- umowy te rodzą skutek w postaci uprawnień [...] do mienia wnioskodawcy oraz przekazania zysku a także postaci zarządza[...] przez [...], co wprost odpowiada definicji stanu/przejęcia kontroli, o której mowa w art. 4 pkt 4 lit. e) i f) u.o.k.i.k.;

- wspólnicy wnioskodawcy [...] i [...] jako zatrudnione w aptekach należących do sieci [...], a nawet kontrolowanych przez grupę [...] pozostają w stosunku zależności pracowniczej wobec tych podmiotów;

e) art. 99 ust. 3a pkt 2 i 3 w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 upf w zw. z art. 4 pkt 4 oraz art. 4 pkt 14 uokk poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji tego przeniesienie zezwolenia na rzecz wnioskodawcy pomimo tego, że należy on do grupy kapitałowej, prowadzącej na terenie kraju więcej, niż 4 apteki i jest podmiotem kontrolowanym przez [...];

f) art. 101 pkt 4 w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 upf poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu w sprawie i wydanie decyzji o przeniesieniu zezwolenia wobec podmiotu, który nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, a to z tego względu, że wnioskodawca w toku tej sprawy złożył niezgodne z prawdą oświadczenia o niewchodzeniu w skład grupy kapitałowej, która prowadzi na terenie kraju więcej, niż 4 apteki.

[...] wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu dowodów w sprawie.

[...] (dalej: "[...]") pismem z dnia 22 lutego 2024 r. wniosła o dopuszczenie do udziału postępowaniu, jednocześnie przedstawiła swoje stanowisko w sprawie z wnioskiem o uchylenie decyzji GIF.

[...] (dalej: "[...]") pismem z dnia 2 lutego 2024 r. wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako organizacji społecznej w charakterze uczestnika na prawach strony. Jednocześnie w piśmie zawarł wniosek o oddalenie skargi [...].

Sąd na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania trzy podmioty, tj. [...], [...] i [...].

Jednocześnie Sąd oddalił wniosek pełnomocnika [...] o odroczenie rozprawy, postanowił dopuścić wszystkie wnioski dowodowe zgłoszone przez strony oraz oddalić wniosek o rozważenie skierowania pytania prawnego do TK RP w zakresie zgodności art. 99 ust. 3a u.p.f. z art. 2, art. 8, art. 20, art. 22 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz.329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył tego, czy [...]" sp. j. z siedzibą w [...] (wnioskodawcy) można przypisać cechy, o których mowa w art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f., stanowiące – z mocy odwołującego się doń art. 104a ust. 1 pkt 1 upf – przeszkodę przeniesienia zezwolenia, co zarzuca skarżąca [...]. Uważa bowiem, że spółka [...] jest członkiem grupy kapitałowej ([...]) w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne. Kwestia spełnienia pozostałych warunków prowadzenia apteki ogólnodostępnej nie budziła w tym postępowaniu wątpliwości.

W myśl art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f. – zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się, jeżeli wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą: jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne.

Powyższy antykoncentracyjny przepis odwołuje się do unormowania art. 4 ust. 1 pkt 14 u.o.k.i.k., definiującego pojęcie grupy kapitałowej jako "wszystkich przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę".

Z kolei przepis art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k. definiuje pojęcie "przejęcia kontroli", które należy rozumieć jako – wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców; uprawnienia takie tworzą w szczególności:

a) dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

b) uprawnienie do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu lub rady nadzorczej innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

c) członkowie jego zarządu lub rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

d) dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami,

e) prawo do całego albo do części mienia innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

f) umowa przewidująca zarządzanie innym przedsiębiorcą (przedsiębiorcą zależnym) lub przekazywanie zysku przez takiego przedsiębiorcę.

W tym miejscu Sąd zauważa, że na przestrzeni ostatnich lat kwestia prowadzenia działalności aptecznej na podstawie umów franczyzowych była przedmiotem szeregu skarg i związku z tym posiada już pewien ukształtowany dorobek orzeczniczy, który należy uwzględnić przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.

I tak w orzecznictwie przyjmuje się, że wykładnia art. 99 ust. 3 pkt 2 u.p.f. (tak samo jak w przypadku ust. 3a pkt 3 z uwagi na adekwatną treść) w zakresie pojęcia "podmiotów kontrolowanych sposób bezpośredni lub pośredni" powinna obracać się w granicach siatki pojęciowej zawartej w przepisach o ochronie konkurencji i konsumentów, do której to ustawy zastosowano odesłanie dynamiczne, a więc uwzględniające każdorazowe brzmienie tych przepisów. Przy analizie wzajemnych zależności i pokrywających się zakresów art. 99 ust. 3 pkt 3 u.p.f. i art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k. trzeba jednak uwzględnić i podkreślić, że odwołanie do przepisów ustawy o ochronie konsumentów i konkurencji nie zawęża przesłanek stosowania tego przepisu wyłącznie do wymienionych w art. 4 ust. 4 u.o.k.i.k. form przejęcia kontroli nad podmiotem zależnym, gdyż są one tam wymienione przykładowo. Niemniej istotne jest, że w pierwszej części art. 4 ust. 4 uokk ustawodawca odwołuje się wprost do wszelkich form "bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców", co w przypadkach nieprzewidzianych w katalogu zawartym w ww. przepisie, ale uzasadnionych w konkretnym stanie faktycznym, z odwołaniem się do zasad logiki i doświadczenia życiowego pozwalać będzie na dokonywanie oceny, czy nie zachodzą formy zależności wliczane do progu antykoncentracyjnego przewidzianego w ustawie Prawo farmaceutyczne (p. np. wyrok NSA z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1197/20; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostały cytowane wyroki tamże).

Z kolei przykładowo w wyroku WSA w Warszawie z 28 stycznia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 707/20 (prawomocnym z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z 17 października 2022 r. sygn. akt II GSK 1971/21) m.in. wskazano, że do uprawnień silniejszego gospodarczo przedsiębiorcy, które tworzą tego rodzaju zależności zaliczono w art. 4 ust 1 pkt 4 lit. a - f uokk tylko przykładowo dysponowanie decydującym prawem głosu w organach zarządzających innym przedsiębiorcą, powoływanie lub odwoływanie większości członków jego zarządu lub rady nadzorczej, obsadzanie większości członków zarządu takiego przedsiębiorcy, dysponowaniem całym bądź częścią mienia innego przedsiębiorcy oraz zawarcie umowy zarządzania innym przedsiębiorcą lub przekazywanie mu zysku. Katalog ten nie jest wyczerpujący. Podlega on uzupełnieniu, w zależności od znamion konkretnego przypadku, sytuacji rynkowej. Podkreślono, że możemy mieć do czynienia z przejęciem kontroli nawet wówczas, gdy nie jest spełniona żadna ze zdefiniowanych w podpunktach oznaczonych literami od a do f przesłanek, o ile zachodzi opisana w art. 4 ust. 1 pkt 4 uokk sytuacja "bezpośredniego lub pośredniego uzyska[...] przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców". Antykoncentracyjna funkcja wskazanego przepisu służyć ma zabezpieczeniu rynku leków i produktów leczniczych przed takimi powiązaniami pomiędzy przedsiębiorcami, które mogłyby wpływać na dostęp do tych produktów i kształtowanie ich cen.

WSA – w przywołanym wyroku – dokonując analizy powiązań wnioskującego o przeniesienie zezwolenia stwierdził, że jest on silnie powiązany z [...] z uwagi na relacje związane z wykonywaniem umów franczyzy, pożyczki i związanej z nią zabezpieczeniem w postaci zastawu na zbiorze rzeczy i praw, a także współpracę na podstawie umowy o świadczenie usług centralnych. Przy czym zaznaczono, że forma współpracy gospodarczej w postaci franczyzy sama w sobie nie musi świadczyć o tym, że pomiędzy stronami umowy franczyzowej zachodzi stosunek zależności, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. I to nie samoistny wynik analizy postanowień umowy franczyzy stanowił podstawę odmowy przeniesienia zezwolenia lecz całościowa relacja silnego podporządkowania gospodarczego pomiędzy skarżącym a [...]. Ocena tej relacji doprowadziła do wniosku, że wiążące skarżącego stosunki zobowiązaniowe generują taki zakres obowiązków względem [...], że utracił on wymaganą przez art. 99 ust. 3 pkt 3 u.p.f. samodzielność rynkową i zaliczony być musi w poczet grupy kapitałowej. WSA zaliczył wówczas do tych przewag [...] nad skarżącym, powodującą jego zależność, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k, m.in. takie okoliczności jak: raportowania danych sprzedażowych i dostosowania systemów informatycznych w taki sposób, by dane z systemu skarżącego były regularnie przekazywane franczyzodawcy, przekazywania wszelkich informacji i danych niezbędnych dla realizacji umowy; przejęcie przez [...] uprawnień do podejmowania za skarżącego czynności faktycznych i prawnych w sferze zobowiązań podatkowych, kadrowych, a także ustrojowych i inwestycyjnych; uprawnienia skarżącego wobec przedmiotu pożyczki ukształtowane zawartą z [...] umową pożyczki zostały rygorystycznie ograniczone, włącznie z precyzyjnie określonym celem przeznaczenia uzyskiwanych na tej podstawie środków pieniężnych; cały majątek skarżącego został objęty wskazanym zabezpieczeniem rzeczowym.

Z uwagi na powyższe poglądy orzecznicze, również i w rozpoznawanej sprawie należy przyjąć, że prowadzenie współpracy przez aptekę na podstawie franczyzy i umów z nią związanych jest prawnie dopuszczalne. Jednak istotny jest zakres takiej współpracy, czy nie przebiera ona postaci nierównej, w której franczyzobiorca jest niemalże w pełni podporządkowany franczyzodawcy, a więc w istocie staje się członkiem grupy kapitałowej, o jakiej mowa w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym zakresie należy dokonać całościowej relacji gospodarczej pomiędzy [...] a [...].

W rozpoznawanej sprawie GIF uznał, wydając decyzję reformatoryjną, że zawarte przez spółkę [...] z [...] umowy z 2023 r. ukształtowały tak te stosunki, iż nie spełniają przesłanek z art. 4 pkt 4 i 14 u.o.k.i.k. – i wobec braku innych przeszkód prawnych – postanowił uwzględnić wniosek o przeniesienia spornego zezwolenia.

Z takim stanowiskiem organu nie zgadzają się skarżąca, tj. [...] oraz uczestnicy postępowania [...] i [...] a także [...]. Z kolei pozostali uczestnicy postępowa[...], tj. spółka [...], [...] i [...] podzielają pogląd organu i wnoszą o oddalenie skargi.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi, sąd wskazuje,

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w zasadniczej części dotyczą niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego w zakresie powiązań prawnych, organizacyjnych i gospodarczych, jakie występują pomiędzy [...] a [...] (naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Na takie same naruszenia w swych pismach procesowych zwróciły uwagę [...] i [...].

W zakresie naruszenia przepisów postępowania co prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, sąd – mając na uwadze wyżej przywołane poglądy orzecznicze – wskazuje, że ocena organu, czy wnioskujący o przeniesienia zezwolenia nie wchodzi w przesłanki o jakich mowa w art. 4 pkt 4 i 14 u.o.k.i.k., wymaga zbadania nie tylko samych postanowień umowy franczyzy i umów dodatkowych, lecz także całościowej relacja gospodarczej pomiędzy spółkami [...] a [...].

Tymczasem GIF nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie wymaganym dla efektywnej oceny, czy pomiędzy spółkami [...] a [...] zachodzi stan kontroli. GIF dokonał bowiem jedynie analizy postanowień przedstawionych umów, przy tym analiza każdej z umów była dokonywana w sposób abstrakcyjny i w zasadzie w oderwaniu od treści pozostałych umów. Przy czym sąd wskazuje, że tej analizy poszczególnych zapisów umów GIF w istocie nie skonfrontował z uzasadnieniem wcześniejszej treści tych zapisów omawianych w uzasadnieniu decyzji I instancji.

Ponadto GIF w sposób niewystarczający odniósł się okoliczności, przywołane przez skarżącą oraz [...], że obie wspólniczki spółki [...] są lub były zatrudnione jako kierowniczki aptek należących do sieci [...] (okoliczności te wynikają z prowadzonego przez państwową inspekcję farmaceutyczną rejestru aptek ogólnodostępnych). W piśmie [...] zawrócono uwagę, że spółka [...] prowadzi 4 apteki, znajdujące się w [...], [...] i [...] (2 apteki) które należę do sieci [...]. [...] jest kierownikiem apteki w [...] [...] przy [...] (apteka należy do spółki [...] Sp. z o.o., która prowadzi 5 aptek należących do tej sieci). Natomiast [...] była zastępcą kierownika apteki w [...] przy ul. [...] należącej do [...] [...] sp. z o.o. (spółki kontrolowanej przez [...] Sp. z o.o.(obecne miejsce zatrudnienia nie jest znane)

Tak więc obie wspólniczki franczyzobiorcy są (lub były) pracownikami spółek z grupy [...], co powinno zostać wzięte pod uwagę przez GIF. W ocenie Sądu nie jest wystarczające stwierdzenie GIF, że nawet przy założeniu, że prawdziwa jest okoliczność, że nie jest pracownikiem apteki pn. "[...]" w [...], a jej właścicielem jest [...] [...] sp. z o.o., to nie świadczy powyższe o istnieniu jakiejkolwiek kontroli nad wnioskodawcą, albowiem w niniejszej sprawie stronami umów związanych z franczyzą są spółki, a nie osoby fizyczne.

Powyższe powinno też zostać zbadane w kontekście tego, że członkami [...] sp. z o.o. są m.in. [...], [...] i [...] - będący także członkami zarządu spółki [...] [...] sp. z o.o. W konsekwencji oznacza to konieczność dokonania oceny, czy [...] sp. z o.o. jest podmiotem dominującym w stosunku do ww. spółki. Także należy zwrócić uwagę, iż członkiem zarządu [...] Sp. z o.o. jest [...], kierownik do spraw szkoleń i rozwoju w [...] .

Przy czym Sąd zauważa, że o ile kwestia ta nie była poruszana przez WIF, dla którego wystarczającą podstawą do wydania decyzji negatywnej dla spółki [...] była analiza samych zapisów umów, to w przypadku podejmowania decyzji reformatoryjnej, GIF powinien i te okoliczności wziąć pod uwagę.

W konsekwencji GIF nie dokonał kompleksowej analizy całokształtu relacji prawnych, organizacyjnych, finansowych i faktycznych, która jest konieczna dla oceny, czy pomiędzy tymi podmiotami zachodzi stan kontroli, o jakiej mowa w art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k.

Potrzebą takiego prowadzenia postępowania widzi także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 17 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1567/22, stwierdził, że oczywiście organ nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego bez końca, ale nie można uznać, że organ jest zwolniony z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego. Jeżeli w sprawie nadal istnieją wątpliwości co do okoliczności stanu faktycznego. A w tej sprawie (...) na etapie postępowania administracyjnego przed organem takie istotne wątpliwości istniały, biorąc pod uwagę zignorowane przez organ okoliczności, które wskazywał uczestnik, a które zmierzały do wykazanie, że spółki (..) tworzą de facto i de iure jedną grupę kapitałową".

Z uwagi na powyższe Sąd za trafne uznał zarzuty naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a co ważne naruszenie te mają charakter istotnego naruszenia o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przechodząc do oceny tych samych zarzutów w kontekście zawartych przez spółkę [...] z [...] częściowo zmienionych umów z 2023 r., Sąd wskazuje, że umowy te powinny zostać poddane szczegółowej analizie, nie tylko w zakresie poszczególnych ich postanowień, lecz również umów w całokształcie. W części stanów faktycznych porozumień może bowiem zaistnieć sytuacja, w której poszczególne postanowienia umowne (czytane oddzielnie) nie mają antykonkurencyjnego charakteru, ale biorąc pod uwagę całą treść umowy, jej cel, można uznać, że doprowadzi ona do działań sprzecznych z przepisami ustawy. Dodatkowo postanowienia umowy należy ocenić w kontekście rynku właściwego, którego dana umowa dotyczy, co trafnie podniosła [...].

Mając to na uwadze, sąd zgadza się ze skarżącą, że sama deklaracja zawarta w preambule umowy franczyzy, iż umowy, jakie zawarły spółki [...] i [...], w żadnym wypadku nie rodzą stanu kontroli (pośrednio czy też bezpośrednio), a franczyzobiorca (spółka) zawiera je jako niezależny przedsiębiorca, czyli "nie pod przymusem", nie może być automatycznie – jak to przyjął GIF – uznana, że tak rzeczywiście jest.

Trafnie skarżąca podnosi, że o skutkach prawnych jakie rodzi umowa nie decyduje jej nazwa, ani wyrażone w niej przez strony oświadczenia lub deklaracje, tylko całokształt treści normatywnej. Ponadto stan kontroli nie jest pojęciem cywilistycznym, tylko administracyjnym. Zatem nie można zredukować znaczenia i zakresu tego pojęcia do kwestii umowy. Oznacza to, że strony nie mogą w drodze umowy w sposób przesądzający umówić się na to, że umowa nie rodzi przesłanki administracyjnej. W tym zakresie umowa podlega ocenie przez pryzmat prawa administracyjnego przez właściwy organ. Tymczasem, GIF w istocie zwolnił się z obowiązku dokonywania tej oceny przyjmując, że całkowicie wystarczające są w tym względzie deklaracje stron umowy.

Mając powyższe na uwadze, sąd uznaje, że w rozpoznawanej sprawie wnioski GIF, wyciągnięte na podstawie przedstawionych przez spółkę [...] zmienionych umów, które zadecydowały o przeniesieniu zezwolenia wymagają głębszego, szczegółowego i kontekstowego zbadania.

Przypomnieć należy, że o wydaniu korzystnej dla spółki [...] decyzji zdecydowały głównie następujące okoliczności:

- prawo [...] do samodzielnej decyzji z jakiego rodzaju wsparcia chce korzystać;

- [...] jest podmiotem dążącym do osiągnięcia zysku, podjął więc działania mające na celu zabezpieczenie własnego interesu gospodarczego, jak też zachęcające do skorzystania z jego podstawowej usługi (umowa pożyczki);

- kontrakty pozostawiają możliwość wypowiedzenia poszczególnych rodzajów oferowanego wsparcia, bez wpływu na franczyzę, rozwiązanie umów następuje w rozsądnych z gospodarczego punktu widzenia terminach, a franczyzobiorca jest więc powiązany z [...] przez okres adekwatny gospodarczo;

- zapisy umów, które łączą ww. podmioty, są uzasadnione gospodarczo i nie są "nadmierne", tj. są zgodne z istotą stosunku franczyzy czy pożyczki.

Skarżąca i [...] ustosunkowując się do powyższych twierdzeń przedstawili bardzo szerokie uzasadnienie, z logicznym powiązaniem zapisów umów, które podważają twierdzenia GIF.

W szczególności sąd za ważny argument uznaje to, że [...], jako franczyzodawca, będzie posiadała uprawnienie do przejęcia apteki na zasadzie pierwszeństwa (§ 8 ust. 2 i nast. umowy franczyzy). GIF nie wziął pod uwagę faktu, że zastrzegając sobie takie prawo [...] zmierza do obejścia prawa, gdyż – jako nabywca przedsiębiorstwa – spółka ta nie może uzyskać zezwolenia na prowadzenie apteki w trybie jego przeniesienia, o którym mowa w art. 104a ust. 1 u.p.f., wobec czego istnienie tego rodzaju postanowienia umownego daje podstawy do przyjęcia, że cały proces związania spółki [...] umowami był nakierowany na obejście antykoncentracyjnych przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne, co zostało poza zakresem badania GIF.

W tej sytuacji należałoby ocenić, czy spółka [...] nie jest całkowicie uzależniona pod względem ekonomicznym i prawnym od podmiotu trzeciego, skoro nie może dysponować w sposób wolnorynkowy swoim przedsiębiorstwem.

GIF nie wziął pod uwagę także tego, że natychmiastowe rozwiązanie umowy następuje w przypadku prowadzenia przez [...] działalności konkurencyjnej. Tymczasem, zastrzeżenie takiego przypadku w umowie ma istotne znaczenie, w sytuacji gdy [...] jest podmiotem prowadzącym w ramach grupy kapitałowej sieć aptek. Jest to fakt notoryjny, który wynika choćby z publicznie dostępnych "decyzji koncentracyjnych" wydawanych przez Prezesa UOKiK. Zwłaszcza, że umowa nie definiuje działalności konkurencyjnej, co wyklucza zdefiniowanie obszaru niedozwolonej umownie działalności spółki [...].

W zakresie umowy pożyczki wskazać należy, że nie jest regułą rynkową, że franczyzodawca równocześnie finansuje działalność gospodarczą franczyzobiorcy w formie pożyczki. I to w dość newralgicznym momencie tej działalności, tj. w chwili wejścia na rynek, czyli wówczas, gdy franczyzobiorca musi ponieść największe wydatki. Zastrzeżenie na rzecz pożyczkodawcy uprawienia do kontroli wydatkowania udzielonej pożyczki pod rygorem jej wypowiedzenia (postawienia w stan wymagalności) jest okolicznością faktyczną i prawną, która umożliwia wywieraniu wpływu na spółkę. W typowym stosunku pożyczkowym pożyczkodawca zainteresowany jest przede wszystkim tym, aby pożyczka została zwrócona. Sąd podkreśla, że na to m.in. zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17 października 2022 r., sygn. akt: II GSK 1756/21, II GSK 1971/21, II GSK 2505/21.

Sąd wskazuje, że aby mówić o stanie kontroli w kontekście udzielonej pożyczki trzeba wziąć po uwagę kilka okoliczności, takich jak: wysokość pożyczki; czy spółka dysponuje jakimkolwiek innym źródłem finansowania; wielkości rat pożyczkowych i ewentualnie okres karencji w zapłacie pierwszej raty; stosunek spłaty kapitału do odsetek w strukturze rat pożyczkowych; okres, na który pożyczka jest udzielana; zbadanie przypadków, których pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym bezpośrednio wierzycielowi spółki; sposobu zabezpieczenia pożyczki (GIF nie wskazał, co konkretnie jest przedmiotem zastawu); czy pożyczkobiorca poddaje się dobrowolnie egzekucji, a jeżeli tak, to w jakim zakresie (częściowym czy pełnym).

Ponadto GIF nie zbadał kwestii nadmiernego zabezpieczenia. W sytuacji, gdy skarżąca podniosła, że w sprawie widoczny jest związek pomiędzy rozbudowanymi zabezpieczeniami spłaty długów spółki wobec [...], preferencyjnym oprocentowaniem zobowiązań spółki wobec [...], którego to związku GIF nie dostrzegł. Co do zasady zabezpieczenie powinno korespondować z wysokością wierzytelności - wyższego zabezpieczenia wymagają zatem pożyczki udzielane na wyższy procent, nie zaś na niższy procent.

W ocenie Sądu sam fakt, iż niektóre rodzaje uprawnień umownych, które przysługują [...] zostały osłabione, a to w ten sposób, że ich wykorzystanie zostało obwarowane koniecznością wezwania do usunięcia stanu naruszenia, nie powoduje automatycznie, że stan kontroli z tego powodu zanika.

Podobne zastrzeżenia trzeba odnieść do umowy zastawu rejestrowego, którą należy ocenić w całokształcie związania gospodarczego spółek [...] i [...].

Z tych zasadniczych powodów, sąd uznał, że skarga [...] zasługuje na uwzględnienie, a więc należało uchylić zaskarżoną decyzję GIF.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu GIF będzie musiał dokonać ponownego, szerszego zbadania zobowiązań umownych [...] i [...]. Dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwoli na weryfikację tego, czy przeszkoda, o której mowa w art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f., ziściła się czy też nie.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 73 §1 i art. 74 § 1 k.p.a., wskazujących, że GIF uznał, że całość umów jakie spółka zawarła z "[...] " (również po ich zmienieniu) stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i tym samym — nie podlegają one ujawnieniu innym stronom i uczestnikom postępowania, wskazać należy, powyższa kwestia przekracza granice niniejszego postępowania, Słusznie [...] wskazał, ż WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akr V SAB/Wa 10/23, po rozpoznaniu skargi [...] na bezczynność GIF w sprawie wniosku o udostępnienie akt w niniejszej sprawie, stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz zobowiązał organ do niezwłocznego sporządzenia w formie postanowienia rozstrzygnięcia o odmowie umożliwienia stronie przeglądania części akt sprawy,

Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że od dnia złożenia przez skarżącą wniosku o udostępnienie wskazanej części akt sprawy, który wpłynął do organu 4 listopada 2022 r., do dnia złożenia skargi na bezczynność organu (11 stycznia 2023 r.), jak również do dnia złożenia przez organ ostatniego pisma w niniejszym postępowaniu (20 marca 2023 r.) organ nie wydał postanowienia o odmowie umożliwienia stronie dokonywania czynności określonych w art. 73 § 1 k.p.a., jak również nie umożliwił stronie żądanego przez nią dostępu do części akt. Nie można uznać za pozytywne załatwienie wniosku strony przekazanie jej z kopi żądanych umów z akt sprawy, z wyłączeniem fragmentów tych dokumentów, które organ uznał za objęte tajemnicą przedsiębiorstwa (tj. w formie w jakiej zostały dołączone do pisma GIF z 20 marca 2023 r.), albowiem w ten sposób organ nadal uniemożliwia stronie dostępu do części akt. Z tych też względów, nie załatwiając sprawy we właściwym trybie i formie, organ popadł w bezczynność, która zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. polegała na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

NSA wyrokiem z dnia 1 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1675/23 oddalił skargę kasacyjną GIF od powyższego wyroku. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie GIF z dnia 22 grudnia 2023 r. nr POD.503.120.2022.SK.37, którym organ, na podstawie art. 74 § 1 i § 2 w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. wyłączył z akt sprawy część dokumentów (w tym omawiane umowy franczyzy, umowę ramową pożyczki itd.) oraz odmówił [...] udostępnienie tych dokumentów w zakresie postanowień dotyczących tajemnicy przedsiębiorstwa. Sąd nie posiada wiedzy, czy ww. postanowienie stało się ostateczne, niemniej ponownie rozpoznając merytorycznie sprawę organ winien kierować się ostatecznym rozstrzygnięciem zapadłym w tej sprawie, chyba że [...] zaskarżyła powyższe postanowienie do Sądu. Wówczas organ powinien rozważyć, czy stanowi to przesłankę do zawieszenia postępowania głównego.

Końcowo Sąd nie podziela za zasadnej argumentacji skarżącej oraz uczestników postępowania, tj. [...] i [...], o naruszeniu art. 101 pkt 4 w zw. z art. 104a ust. 1 pkt 1 u.p.f., poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu w sprawie i wydanie decyzji o przeniesieniu zezwolenia wobec podmiotu, który nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, a to z tego względu, że spółka w toku tej sprawy oraz w trzech innych sprawach, w których wnosiła o wydanie decyzji o przeniesieniu zezwolenia złożyła niezgodne z prawdą oświadczenia wskazane w art. 100 ust. 2 pkt 6-8 u.p.f., o niewchodzeniu w skład grupy kapitałowej, która prowadzi na terenie kraju więcej, niż 4 apteki, które to oświadczenia składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej ze względu na treść art. 100 ust. 2c u.p.f.

Sąd zauważa, że sama spółka tak nie uważa i dlatego złożyła w tym zakresie stosowne oświadczenie. Natomiast o to, czy rzeczywiście spółka [...] wchodzi w skład grupy kapitałowej, toczy się właśnie spór w rozpoznawanej sprawie, który na poziomie organów, tj. WIF i GIF jest różnie oceniane, podobnie zresztą jak w analogicznych sprawach przez poszczególne składy orzecznicze tutejszego sądu (p. wyrok oddalający skargę WSA w Warszawie z 30 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 920/23).

Ustosunkowując się do wniosku spółki [...] o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego zgodnie z art. 193 Konstytucji, w zakresie zgodności art. 99 ust. 3a upf. z art. 2, art. 8, art. 20, art. 22 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, to sąd nie dostrzegł wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP tego przepisu, a tym samym wniosek oddalił.

Podkreślić należy, że argumentacja zawarta w pismach stron, które wpłynęły do Sądu po rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. nie mogła być przedmiotem analizy Sądu.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.