III SA/Kr 1463/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-03-17	
Data wpływu	2025-10-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Jakub Makuch
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Urszula Zięba /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; Art. 7, art. 77, art. 80, art. 8; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2026 nr 0 poz 79; Art. 30 ust. 2 i 3, art. 27; Pomoc osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Jakub Makuch WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 8 września 2025 r. nr SKO.AL./4112/27/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. skargę oddala.	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 września 2025 r., sygn, akt SKO.AL./4112/27/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (działając na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 z późn. zm., dalej: u.p.u.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 572, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej: "skarżący"). utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa (dalej "Prezydent", "organ I instancji") z dnia 17 lipca 2025 r., nr DŚRDM-P982-533-333/21 orzekającą o odmowie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 17 lipca 2025 r. organ I instancji w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 24 czerwca 2025 r., na podstawie art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów odmówił M. K. umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz osób uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyliczonych na dzień wyda wysokości 179 377,20 zł (zobowiązanie główne w kwocie 105 182,21 zł oraz odsetki ustawowe w wysokości 74 194,99 zł).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził w szczególności, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym czasowo. Zespół Orzekający na podstawie przedłożonej dokumentacji medycznej stwierdził, że ze względu na występujące następstwa stanu zdrowia ograniczające podejmowanie aktywności zawodowej przez skarżącego, czynią go osobą zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Z uwagi na rokowania odnośnie przebiegu choroby oraz możliwości poprawy stanu zdrowia, skład orzekający wydał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do 31 lipca 2029 r. Organ I instancji podniósł, że w złożonym w dniu 24 czerwca 2025 r. wniosku o umorzenie zadłużenia z funduszu alimentacyjnego M. K. wskazuje, iż nie jest w stanie podjąć pracy m. in. z uwagi na brak na terenie powiatu tarnowskiego takiego zakładu pracy chronionej, który przyjąłby go do pracy. Jednakże w opinii Prezydenta, w regionie tarnowskim działają zakłady pracy chronionej. Ponadto w przypadku określonych schorzeń ustawodawca przewidział zwiększone kwoty dofinansowań do stanowiska pracy. Stanowi o tym art. 26a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W odniesieniu do osób niepełnosprawnych, którym orzeczono, podobnie jak w przypadku Wnioskodawcy m.in. epilepsję kwotę miesięcznego dofinansowania zwiększa się o 1 035 zł. w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Organ I instancji wskazał dalej, że skarżący obecnie osiąga dochód w postaci zasiłku stałego oraz dodatku mieszkaniowego. Wnioskodawca ma zapewniony zatem dochód na poziomie interwencji socjalnej. Ponadto ww. złożył do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw o Niepełnosprawności wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, a termin rozpatrzenia wniosku został wyznaczony do 31 października 2025 r.

Podsumowując, Prezydent stwierdził, że konieczność ponoszenia wydatków związanych z codziennym, utrzymaniem, problemy zdrowotne nie czynią sytuacji dłużnika alimentacyjnego wyjątkową i nadzwyczajną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja wyjątkowa to okoliczności powstałe niezależnie od zobowiązanego w następstwie których jego sytuacja uległa takiemu pogorszeniu, że nie jest w stanie spłacać swoich zobowiązań, a ponadto nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając rozstrzygnięciu:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez przyjęcie, że skarżący nie może uzyskać umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego, albowiem treść tego przepisu, a zwłaszcza użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" wskazuje, że decyzja organu właściwego w tym zakresie ma charakter uznaniowy i taka możliwość w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi, a to z uwagi, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie, że przecież skarżący pobiera jedynie zasiłek stały, a także dodatek mieszkaniowy w wysokości nie pozwalającej na pozostawienie żadnej kwoty, która mogłaby być przekazywana na poczet zadłużenia.

2. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ właściwy jako wierzyciela dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności, czy skarżący posiada możliwość podjęcia pracy we wskazanym w uzasadnieniu zakładzie pracy chronionej uzasadnieniu zakładzie pracy chronionej, gdzie nie ma możliwości podjęcia pracy dla osób niepełnosprawnych z uwagi na brak etatów, a przecież skarżący zaliczony został do osób niepełnosprawnych z uwagi na padaczkę, co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanej przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 18 lipca 2024 r.

3. Naruszenie przepisów art.45 ust.1 Konstytucji RP, art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione i bezzasadne ograniczenie skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy, bez uzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny bezstronny i niezawisły organ, a także Sąd, który przecież obejmuje element gwarancyjny dla zasady równowagi i podziału władzy, a w szczególności pominięcie zupełne faktu, że skarżący posiada jedynie źródło dochodu w łącznej wysokości 925,50 zł. miesięcznie, co wskazuje, że rozpatrywanie niniejszej sprawy winno być wszechstronne po zapoznaniu się ze wszystkimi aspektami sprawy, zarówno tymi dotyczącymi możliwości zarobkowych i materialnych skarżącego, jak i norm prawnych mogących i mających mieć zastosowanie w normie umorzenia postępowania w zakresie możliwości skarżącego płatności zadłużenia w kwocie aż 179 000,00 zł, czyli przywrócenia skarżącemu możliwości egzystencji w normalnym, codziennym życiu:

Organ odwoławczy w wyniku rozpoznania ww. odwołania decyzją z dnia 8 września 2025 r. sygn. akt SKO.Al/4112/27/2025 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając dokonane ustalenia stanu faktycznego oraz ocenę prawną.

W dniu 13 sierpnia 2025 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rozstrzygnięcie organu II instancji, w której zarzucił: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a polegającym na przyjęciu, że brak jest podstaw do zastosowania w niniejszym postępowaniu przepisu art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy, pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie, że przecież skarżący wypełnił znamiona cytowanych przepisów, gdyż prowadzone egzekucje przed Komornikiem Sądu Rejonowego w Tarnowie, aż przez 17 lat egzekucja była li tylko skuteczna w wysokości minimalnej miesięcznej kwoty 100 zł, a więc jest to kwota znacznie niższa, niż zasądzone raty alimentacyjne, a sytuacja materialno-finansowa i dochodowa skarżącego jest wyjątkowa i trudna i nie pozwala na wywiązywanie się w stopniu najmniejszym na ciążącym na nim obowiązku zapłaty należności zaległych, bowiem skarżący, co wynika z dokumentów zalegających w aktach sprawy, pobiera jedynie zasiłek stały oraz dodatek mieszkaniowy, a więc w październiku 2025 r. przestanie obowiązywać, czyli jedynym i wyłącznym źródłem utrzymania skarżącego będzie kwota 527,12 zł miesięcznie, która spowoduje że nawet do komornika przestanie płacić skarżący najmniejszą kwotę 100 zł, a w utrzymaniu pomagają skarżącemu organizacje charytatywne i Kościół Katolicki, które świadczą obiady oraz produkty żywnościowe skarżącemu, który żyje na granicy ubóstwa i znajduje się w sytuacji bez wyjścia, trwale uniemożliwiającej uzyskanie dochodu, tym bardziej że przesłankami umorzenia zaległości w kwocie 179.000,00zł jest zarówno sytuacja finansowa, jak i inne okoliczności, jak stan zdrowia skarżącego, choroba padaczki i jego sytuacja życiowa w zakresie możliwości uzyskania dochodów w przyszłości.

2. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.pa., art. 11 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez zupełne zaniechanie przez organ I instancji dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności nie wyjaśnienia, czy istnieją możliwości podjęcia pracy we wskazanych w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Zakładach Pracy Chronionej, skoro skarżący napisał do wszystkich Zakładów Pracy Chronionej na terenie Tarnowa wymienionych w decyzji odmawiającej i otrzymał informacje tylko od jednego Zakładu Pracy Chronionej, że nie ma żadnych przyjęć do pracy, a pozostałe zakłady, do których zwrócił się skarżący, nawet nie odpowiedziały na zapytanie o możliwość zatrudnienia skarżącego, a w żadnym innym zakładzie skarżący nie może być zatrudniony ze względu na chorobę kręgosłupa w postaci przepukliny, po przebytym złamaniu kręgu L2 oraz padaczkę - epilepsję, która w każdej chwili zagraża życiu skarżącego.

3. Naruszenie przepisów art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 175 ust. 1 Konstytucji RP i art. 177 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione i bezzasadne ograniczenie skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy, w sposób bezstronny, niezawisły i dowolny, gdyż organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy, a wyboru-takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu sposobu rozstrzygnięcia sprawy przy użyciu niedozwolonych kryteriów, kontrolując jedynie decyzję uznaniową, wypełniając treści poza systemowych kryteriów słusznościowych i celowościowych, realizując określoną politykę stosowania prawa w państwie prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, powielając argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew wywodom skargi nie narusza przepisów prawa, zaś sądowa kontrola decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia ich legalności (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 79 z późn. zm.- zwanej dalej: "ustawą"), organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3).

Z treści tego unormowania wynika uznaniowy charakter decyzji wydawanych na jego podstawie, na co zresztą trafnie zwróciło uwagę Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy do organu, który, w ramach uznania administracyjnego, rozstrzyga w sprawie. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie oznacza jednak, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny. Wydanie decyzji przez organ musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, do czego w sposób wyraźny obliguje organ administracji cytowany wyżej art. 30 ust. 2 ustawy oraz jej analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, co wynika także z art. 25 wskazanej ustawy.

Organ administracji powinien zatem nie tylko poczynić ustalenia w oparciu

o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego

w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W orzecznictwie sądowym nie budzi natomiast wątpliwości, że sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

Zdaniem sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. Podanie skarżącego zostało bowiem rozpatrzone przy uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i zdrowotnej przedstawionej przez niego, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne.

Z zebranych przez organy dokumentów, w tym oświadczeń skarżącego wynikają wszystkie istotne informacje o sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej skarżącego, a także ponoszonych przez niego niezbędnych wydatków. Zwrócić też należy uwagę, że wbrew zarzutom skargi, organ nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej oraz zdrowotnej skarżącego. Zauważyć, jednakże należy, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego na podstawie omawianego przepisu powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki winien być jednak skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich, na które zobowiązany nie ma (nie miał) wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2021 r. II SA/Bk 805/21).

Jak wynika zaś z akt sprawy, skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Na chwilę obecną jego dochód stanowi zasiłek stały oraz dodatek mieszkaniowy. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 18 lipca 2024 r. Zgodnie z jego treścią, stan zdrowia skarżącego powoduje konieczność zapewnienia częściowej pomocy w pełnieniu ról społecznych, co wypełnia znamiona ustawowej definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zakres ograniczeń wynikający ze stwierdzonego schorzenia nie powoduje jednak całkowitej zależności skarżącego od otoczenia w samodzielnej egzystencji. Co więcej, zgodnie z omawianym orzeczeniem, niepełnosprawność skarżącego pozwala na pracę w warunkach pracy chronionej.

Z dołączonych do wniosku o umorzenie, orzeczeń o niepełnosprawności skarżącego, wynika, że skarżący nie był wykluczony zawodowo, ale mógł podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Dominującym zaś problemem uzasadniającym trudną sytuację materialną skarżącego stanowi wedle jego twierdzenia brak zatrudnienia spowodowany brakiem wolnych etatów. W związku z tym miał problemy z podjęciem pracy, a obecnie utrzymuje się z pomocy społecznej. Aktualnie jak podaje sam skarżący nie może znaleźć pracy, gdyż w miejscowości, w której zamieszkuje brak jest zakładów pracy chronionej.

Mając na względzie powyższe, podzielić należy pogląd organów obu instancji, że wskazywane okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia żądania skarżącego umorzenia omawianych należności. Sąd podobnie jak organy nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego, jednakże w ocenie Sądu organy trafnie przyjęły, że nie są to przesłanki pozwalające na wyjątkowe potraktowanie skarżącego i dające podstawę do zwolnienia go z zobowiązania. W wyroku z dnia 29 maja 2020 r. NSA wskazał, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (I OSK 324/19, Lex nr 3021687).

Tymczasem na podstawie ustalonych okolicznościach sprawy nie można stwierdzić bezwzględnie zaistnienia trwałej niemożności spłaty zadłużenia. Jak słusznie zauważa Kolegium, skarżący z uwagi na stan zdrowia został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niepełnosprawność zaś skarżącego pozwala na pracę w warunkach pracy chronionej. Powyższe pozwoliło na uznanie, że skarżący nie jest wyłączony z aktywności zawodowej, może bowiem podjąć pracę w odpowiednio przystosowanych warunkach. Nie można zatem wykluczyć ewentualnej poprawy sytuacji materialnej skarżącego. Fakt zaś, że skarżący zamieszkuje w małej miejscowości, gdzie nie ma zakładu odpowiedniego do jego niepełnosprawności, a także nie posiada doświadczenia zawodowego czy też odpowiedniego wykształcenia nie oznacza, że skarżący z tego powodu ma być zwolniony z ciążącego obowiązku. Podnoszone przez skarżącego trudności w znalezieniu odpowiedniej pracy niewątpliwie stanowią przeszkodę w spłacie zobowiązań alimentacyjnych, ale nie są to jednak sytuacje nie do przezwyciężenia i nie stanowią wbrew oczekiwaniom skarżącego podstawy do umorzenia omawianych należności. Słusznie przy tym wskazują organy, że skarżący powinien przede wszystkim skorzystać z pomocy w znalezieniu pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy. Jednocześnie w ocenie Sądu, skarżący nie dowiódł, że czynione przez niego zabiegi celem znalezienia pracy np. we współpracy z urzędem pracy, pozostają nieskuteczne z uwagi na stan jego zdrowia.

Zauważyć również należy, że skarżący posiada stały dochód, wprawdzie niewielki, ale nie ma on też innych osób na utrzymaniu. Z materiału dowodowego wynika ponadto, że na skarżącym nie ciąży aktualnie obowiązek alimentacyjnego względem dzieci. Zatem skarżący został skutecznie uwolniony od przyszłych zobowiązań, co powinno pomóc mu w spłacie pozostałych ciążących na nim zaległości.

Reasumując stwierdzić należy, iż sytuacja rodzinna, dochodowa i zdrowotna skarżącego została w pełni uwzględniona przy rozpatrywaniu przesłanek stanowiących podstawę umorzenia, jednakże wybór rozstrzygnięcia po dokonaniu jej analizy, jak już wyżej wskazano, należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie przedstawił swoje stanowisko w sposób wyczerpujący i logiczny. Jak wynika ze szczegółowego uzasadnienia decyzji oraz treści dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, organ zebrał wyczerpująco materiał dowodowy i poddał go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi w k.p.a. Ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dawały - w ocenie sądu - podstaw do stwierdzenia przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego.

Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Wskazywane przez skarżącego okoliczności, nie czynią jego sytuacji wyjątkową oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2861/19 zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach (LEX nr 3042656).

Końcowo podkreślić należy, że działające w imieniu państwa organy administracji publicznej nie mogą pochopnie umarzać należności, gdyż sytuacja materialna dłużnika może w przyszłości ulec zmianie czy to w wyniku podjęcia płatnej pracy, poprawy stanu zdrowia czy też zaistnienia innych zdarzeń powodujących przysporzenie w majątku dłużnika. Zatem trudna sytuacja zdrowotna i materialna dłużnika w dacie orzekania w przedmiocie umorzenia należności nie musi oznaczać umorzenia owych należności. Pouczyć też należy skarżącego, że odmowa umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego nie przekreśla jego prawa do ubiegania się o umorzenie tych należności w przyszłości. Nadto na wniosek skarżącego organ może odroczyć termin spłaty zobowiązania lub ustanowić spłatę zobowiązania w ratach uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.