II SA/Wa 724/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-11-16	
Data wpływu	2022-05-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Andrzej Wieczorek
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Tomasz Szmydt /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6480	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	III OSK 341/23	
Skarżony organ	Minister Obrony Narodowej	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 2176; art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1; Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant ref. staż Maria Pawlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz K. J. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego decyzją z [...] kwietnia 2022 r. (nr [...]), na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) oraz art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.), zwanej dalej u.d.i.p., odmówił K.J. udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z jego wnioskiem z [...] lutego 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że we wniosku z [...] lutego 2022 r. K.J. zwrócił się o udostępnienie, na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wszystkich pisemnych umów zawartych przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego lub Szefa Kontrwywiadu Wojskowego w styczniu 2022 r.

Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego wyjaśnił, że w piśmie z 28 lutego 2022 r. poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną i wezwał do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego dokonanie przetworzenia. K.J. w odpowiedzi na to pismo stwierdził, że wniosek nie dotyczy informacji przetworzonej, a wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego dokonanie przetworzenia jest bezpodstawne.

W uzasadnieniu decyzji Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego przytoczył prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądy dotyczące rozumienia pojęcia informacji przetworzonej. Wyjaśnił, że w orzecznictwie przyjmuje się, że informacja publiczna przetworzona to taka, która w chwili składania wniosku nie istnieje i jej wytworzenie (przetworzenie) wymaga od organu podjęcia takich czynności jak dokonanie stosownych analiz, obliczeń zestawień statystycznych, czy ekspertyz połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskiwanie określonych środków osobowych i finansowych. Dodał, że suma informacji prostych w pewnych sytuacjach może być traktowana jako informacja przetworzona. Organ podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4148/21 wywiódł, że "ocena, czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy informacji przetworzonej jest zastrzeżona wyłącznie dla organu, gdyż tylko organ posiada odpowiednią wiedzę do oceny, czy w warunkach w których funkcjonuje, dana informacja będzie odpowiadać cechom informacji przetworzonej".

Organ podał, że informacja, której udostępnienia skarżący się domaga nie istnieje, a jej przygotowanie specjalnie dla wnioskodawcy wymagałoby podjęcia "szerokich działań" w postaci nie tylko zgromadzenia określonych dokumentów, ale również ich przeanalizowania, następnie przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia ich kserokopii, które wymagałyby znacznego nakładu pracy i zakłóciłyby normalny tok działania organu, co prowadzi do wniosku, że przedmiotem złożonego wniosku jest informacja przetworzona, składająca się z wielu informacji prostych.

Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego wyjaśnił, że nie prowadzi rejestru wszystkich zawieranych umów. W związku z tym, w celu ustalenia ich liczby musiałby zwrócić się do każdej z 23 jednostek organizacyjnych SKW z pytaniem dotyczącym ilości umów zawartych przez SKW lub Szefa SKW w styczniu 2022 r. Zdaniem organu, już samo ustalenie ilości umów zawieranych przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego lub Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, nakazuje przyjąć, że przedmiotem wniosku K.J.jest informacja przetworzona.

W ocenie organu, o kwalifikacji żądanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej świadczy również to, że organ zobowiązany byłby nie tylko do przeanalizowania i zbadania, a następnie zanonimizowania samych umów, ale również ich integralnych części w postaci (niekiedy bardzo licznych i obszernych) załączników do tych umów (ofert, kart gwarancyjnych, projektów budynków, planów budynków lub pomieszczeń SKW, specyfikacji i warunków technicznych itp.).

Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego w uzasadnieniu decyzji odwołał się do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i podał, że uzyskanie informacji przetworzonej jest możliwe po wykazaniu przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia żądanej informacji. Ciężar dowodu spoczywa w tym przypadku na wnioskodawcy.

K.J. nie wykazał, że udostępnienie informacji określonej we wniosku mogłoby być szczególnie istotne dla interesu publicznego ani że informacje, które zamierza uzyskać, nie dotyczą wyłącznie jego interesu oraz że działa w interesie publicznym, a sprawa o której chce zostać poinformowany może mieć szczególne znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa czy dobra ogółu. Nie wykazał też żadnych realnych i konkretnych możliwości wykorzystania żądanej informacji dla dobra ogółu lub ochrony interesu publicznego.

Zdaniem Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, żądana przez skarżącego informacja nie ma na celu troski o dobro publiczne, a wyłącznie zaspokojenie jego własnych potrzeb. Organ dodał, że K.J. regularnie od września 2020 r. składa do SKW wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Korespondencja ze skarżącym pochłania znaczną ilość czasu i tym samym ogranicza czas na wykonywanie zadań ustawowych.

Zdaniem Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, nie bez znaczenia jest fakt, że udostępnienie wszystkich umów objętych żądaniem skarżącego mogłoby doprowadzić do naruszenia przez organ obowiązku wynikającego z treści art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, który stanowi, że w związku z wykonywaniem swoich zadań SKW i SWW zapewniają ochronę środków, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy tych służb. Ponadto, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, organ ma prawo odmówić udostępnienia informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnej.

K.J. w skardze z 12 kwietnia 2022 r. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z [...] kwietnia 2022 r., nr [...] zarzucił tej decyzji naruszenie:

a) art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej, które nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych;

b) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotem jego wniosku jest informacja przetworzona,

c) art. 391 w zw. z art. 14 § 1a k.p.a. w zakresie w jakim przepisy te normują doręczanie pism na adres do doręczeń elektronicznych i umożliwiają opatrywanie pism utrwalonych w postaci elektronicznej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym - poprzez błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że "brak jest możliwości wysłania decyzji podpisanej podpisem elektronicznym".

K.J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., że wydobycie informacji, o które wnioskował Skarżący, nie wymaga ani pracy kreatywnej, ani żadnego wytworzenia nowej informacji przez organ, a wyłącznie wyszukania określonych informacji i zestawienia, zupełnie jak w przypadku każdej innej informacji prostej. W sprzeczności bowiem z zasadą dostępu do informacji publicznej pozostaje kwalifikowanie informacji publicznej jako informacji przetworzonej tylko z uwagi na fakt, że jest ona przygotowywana dla wnioskującego podmiotu poprzez czynności polegające na odnalezieniu odpowiednich dokumentów, sporządzeniu ich kopii i anonimizacji, nawet jeżeli są one czasochłonne i wymagają zwiększonego nakładu środków osobowych (tak WSA w Gorzowie WIkp. w wyroku z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 812/19). Bezzasadne jest zatem posługiwanie się kategorią "informacji przetworzonej", bowiem realizacja niniejszego wniosku nie pociąga za sobą konieczności żadnej analizy ze strony organu. Gdyby przyjąć interpretację organu, to praktycznie każda czynność wyszukania informacji byłaby równoznaczna z przetworzeniem, a podstawowa zasada ustawy o dostępie do informacji publicznej, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, stałaby się fikcją.

Zdaniem skarżącego, sama konieczność zwrócenia się do jednostek organizacyjnych SKW czy zbadania załączników, może stanowić podstawę do wydłużenia terminu rozpatrywania wniosku, zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., ale nie do uznania, że informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną. Odnosząc się do stwierdzenia organu zawartego w zaskarżonej decyzji, odnośnie prowadzenia licznej korespondencji ze skarżącym, K.J. stwierdził, że wynika to z dokonywanej przez organ kwalifikacji jego wniosków jako wniosków o udostepnienie informacji przetworzonej.

Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego w odpowiedzi na skargę przedstawił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W kontrolowanej decyzji Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego stwierdził, że żądana przez K.J. informacja stanowi informację publiczną przetworzoną. W ocenie organu informacja ta nie może być udostępniona skarżącemu, ponieważ nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego dokonanie jej przetworzenia.

W ocenie Sądu, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego nie wykazał w sposób dostateczny, że żądana informacja jest informacją przetworzoną i w ten sposób naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Na wstępie należy wyjaśnić, że dokonując oceny "charakteru" informacji publicznej (prosta czy przetworzona) należy mieć na uwadze, że zasadą jest udostępnienie informacji publicznej, natomiast wszelkie wyjątki od tej zasady należy rozumieć wąsko. Ocena żądanej informacji publicznej pod kątem tego, czy posiada cechy informacji przetworzonej czy też jest informacją prostą należy do organu, który nie może poprzestać na lakonicznym odwołaniu się do tez zawartych w orzecznictwie, definiujących pojęcie informacji przetworzonej.

Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacja publiczna przetworzona to informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych (np. wyrok NSA z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1746/14).

W ten sposób staje się niejako nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści lub postaci, chociaż jej źródłem są materiały - informacje znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. np. wyrok NSA z 5 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 33/15). Informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych działań, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiąże się zatem z potrzebą odpowiedniego przetworzenia istniejących informacji, co jednak nie zawsze oznacza wytworzenia rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać, np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy (np. zsumowaniu, zredagowaniu).

W konsekwencji w sprzeczności z zasadą dostępu do informacji publicznej pozostaje kwalifikowanie informacji publicznej jako informacji przetworzonej tylko z uwagi na fakt, że jest przygotowywana dla wnioskującego podmiotu poprzez czynności polegające na odnalezieniu odpowiednich dokumentów, sporządzeniu ich kopii, nawet jeżeli są one czasochłonne i wymagają zwiększonego nakładu środków osobowych. Czynności te stanowią proste czynności kancelaryjno-biurowe o charakterze technicznym. Dopiero ewentualnie ich skala może powodować, że informacja publiczna byłaby kwalifikowana jako przetworzona. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacja przetworzona wiąże się z przygotowaniem szerokiego zakresu (przedmiotowego, podmiotowego, czasowego) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów. Informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji, w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań (por. np. wyrok NSA z 3 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5782/21). Innymi słowy, suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. np. wyroki NSA z 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14, z 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1645/14, z 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 977/11).

W zaskarżonej decyzji Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego podał, że informacja publiczna żądana przez skarżącego składa się z wielu informacji prostych i dlatego stanowi informację przetworzoną. Organ stwierdził ponadto, że o zakwalifikowaniu spornej informacji jako informacji przetworzonej świadczy już tylko to, że musiałby zwrócić się do każdej z 23 jednostek organizacyjnych SKW z pytaniem dotyczącym liczby umów zawartych przez SKW lub Szefa SKW w styczniu 2022 r.

W ocenie Sądu, sama konieczność zwrócenia się do jednostek organizacyjnych o informację na temat liczby zawartych umów, a także fakt że mogą zawierać załączniki wymagające anonimizacji, nie stanowią dostatecznego uzasadnienia zakwalifikowania spornych informacji jako informacji publicznej przetworzonej.

Organ nie uzasadnił wyrażonego stanowiska, że w rozpoznawanej sprawie to suma informacji prostych świadczy o tym, że przedmiotem wniosku jest informacja przetworzona. W zaskarżonej decyzji ograniczył się do ogólnych stwierdzeń na temat konieczności ponadstandardowej analizy dokumentów, nie oszacował nawet liczby umów których dotyczy wniosek, ani tym bardziej rozmiarów tych umów (tzn. czy były one bardzo obszerne), nie wiadomo też jakimi zasobami ludzkimi dysponuje i ilu pracowników musiałby oddelegować do tej pracy. W decyzji nie zawarto również żadnych innych konkretnych argumentów, które wskazywałyby, że udostępnienie K.J. umów z okresu jednego miesiąca wymagałoby ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko wyrażone przez tut. Sąd m. in. w wyrokach z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3808/21 i z 17 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2120/21 i z 24 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 282/21, wydanych w sprawach ze skarg K.J. na decyzje Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.

W orzecznictwie podnosi się, że uzasadnienie decyzji nie może być ogólnikowe (wyrok SN z 5.2.1987 r. III ARN 33/86). Prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej stanowi jeden z elementarnych warunków zgodnego z prawem działania organu administracji publicznej, do czego jest on zobowiązany z mocy konstytucyjnej zasady legalizmu. Do cech prawidłowego uzasadnienia decyzji zalicza się: logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość, prostota ujęcia i kompletność motywów. Z przepisów k.p.a. wynika, że uzasadnienie faktyczne winno "w szczególności" zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie prawne decyzji to wywód prawniczy odzwierciedlający proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną. Zasadniczym jego celem winno być wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest wynikiem poprawnego logicznie stosowania normy prawa administracyjnego przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 55; wyrok NSA z 18.7.2017 r. II OSK 2900/15, Lex 2406694).

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych za przedwczesne należy uznać odnoszenie się do kwestii szczególnej istotności uzyskania żądanych informacji dla interesu publicznego.

Sąd zwraca uwagę, że przyjmowane powszechnie w orzecznictwie rozumienia pojęcia informacji przetworzenia wskazują, że ocena, czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest zastrzeżona wyłącznie dla organu, gdyż tylko organ posiada odpowiednią wiedzę do oceny, czy w warunkach, w których on funkcjonuje, dana informacja będzie odpowiadać cechom informacji przetworzonej wskazanym powyżej, czy też będzie mogła zostać uznana za informację prostą. Dopiero kwalifikacja przez organ danego wniosku jako wniosku o udostępnienie informacji przetworzonej może podlegać kontroli i ocenie sądu administracyjnego. Brak jest tym samym podstaw do zakwalifikowania przez sąd administracyjny danej informacji jako przetworzonej, jeśli wcześniej takiej oceny nie przyjął organ. Sąd administracyjny nie jest także uprawniony do sformułowania wskazań co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. w taki sposób, aby nałożyć na organ obowiązek zakwalifikowania danej informacji jako przetworzonej albo obowiązek prowadzenia w tym kierunku postępowania przez organ (wyrok NSA z 3 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5782/21).

W odniesieniu do stanowiska organu odnośnie ewentualnego nadużywania przez skarżącego prawa do informacji publicznej, należy wyjaśnić, że nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym niż chęć zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotna tylko z perspektywy wnioskodawcy. Przy czym z reguły wnioskodawca przez nadużycie prawa zmierza do realizacji własnych interesów, na przykład przez zamiar wykorzystania udostępnionej informacji na potrzeby procesu cywilnego, którego wnioskodawca jest stroną (wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4371/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że "nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej" (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15). Nadużycie to wynikać może z takich okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącego i jego pełnomocnika, okoliczność czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie. Takie postępowanie, mające cechy nadużycia prawa do informacji, nie może być zaakceptowane i zasługiwać na ochronę prawną ze strony sądu tym bardziej, że prowadzi do zagrożenia konstytucyjnego (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) prawa dostępu do informacji tych osób, które chcą go realizować zgodnie z jego istotą. Wskazane nadużycie absorbuje bowiem organ – jego siły i środki, w tym osobowe – co może opóźniać realizację wniosków niestanowiących nadużycia prawa (por. wyrok NSA z 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1682/21 i powołane tam orzecznictwo).

Zaznaczyć przy tym trzeba, że nadużycie prawa do informacji publicznej, nie neguje tego prawa, a jedynie tamuje drogę do jego uzyskania (wyroki NSA z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4646/21 i III OSK 4712/21). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wprowadza takiej przesłanki jako podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem przy jej uwzględnieniu należy zachować szczególną ostrożność. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (M. Jaśkowska. Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej. ZNSA z 2018, nr 1, s. 27-41 oraz wyroki NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21 i 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4371/21, orzeczenia przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, okoliczności rozpatrywanej sprawy stoją na przeszkodzie przyjęciu, że wnioskodawca nadużył prawa do informacji publicznej. Jak już powiedziano, powołanie się na nadużycie prawa jest uprawnione tylko w odniesieniu do sytuacji wyjątkowych, a więc wówczas, gdy nadużycie ma charakter oczywisty.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał skargę K.J. za uzasadnioną. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i te naruszenia wypełniają, zdaniem Sądu, dyspozycje przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy procesowej.

Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego rozpatrując ponownie tę sprawę zobowiązany będzie do dokonania oceny "charakteru" żądanej informacji i dostatecznego uzasadnienia zajętego stanowiska, mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie powołanych przepisów, orzekł jak w sentencji.