I SA/Gl 789/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-12	
Data wpływu	2025-06-18	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Bożena Pindel /przewodniczący/
Dorota Kozłowska
Monika Krywow-Milczarek /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 132; art. 33 § 1, 33 § 2 pkt 3,; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr SKO.V/428/118/2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.	
Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 kwietnia 2025 r., nr SKO.V/428/118/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 18, art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2025, poz. 132, dalej jako u.p.e.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia J. S. (dalej jako zobowiązany, skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza S. (dalej jako Wierzyciel) z 30 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z 30 stycznia 2025 r. Wierzyciel, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu, Wierzyciel wskazał, że zarzut douczy egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr FN.3161.4.2024 z 5 listopada 2024 r. obejmującego egzekucję grzywien nałożonych w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj., z terenu działki nr [...] i [...] przy ul. [...] w B. Jak wyjaśnił wierzyciel w toku wszczętej egzekucji Zobowiązany podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanej twierdząc, że nieruchomość jest w posiadaniu nowego posiadacza będącego jednocześnie wcześniejszym współwłaścicielem na podstawie aktu notarialnego. Do zarzutu Zobowiązany dołączył kopię aktu notarialnego - warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości z 22 listopada 2007 r. co zdaniem zobowiązanego skutkuje przeniesieniem jego udziałów, a w konsekwencji egzekucja administracyjna nie powinna być w stosunku do niego prowadzona. Wyjaśniając powyższe wierzyciel wskazał, że z analizy odpisu księgi wieczystej [...] Sądu Rejonowego w C. wynika, że zobowiązany figuruje jako właściciel części nieruchomości dz. o nr [...] i [...]. Ponadto księga wieczysta nie zawiera również żadnego ostrzeżenia o niezgodności tego wpisu. W tym stanie. wierzyciel uznał zarzut zobowiązanego jako bezzasadny podlegający oddaleniu.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie podnosząc, że działki'6

nr [...] i [...] znajdujące się; przy ul. [...] w B. są we władaniu drugiego współwłaściciela - zostały objęte i wydane współwłaścicielowi nieruchomości w ramach umowy warunkowej sprzedaży. Zobowiązany zarzucił wierzycielowi niestaranność w ocenie dowodu. Wyjaśnił również, że nie dopilnował przeniesienia własności z powodu przewlekłej choroby. Zobowiązany uważa, że nie jest posiadaczem ww. działek, a więc nie powinien być zobowiązany do usunięcia odpadów bowiem na podstawie warunkowej umowy sprzedaży przedmiotowe działki są w poosiadaniu drugiego współwłaściciela, co wynika z aktu notarialnego z 22 listopada 2007 r.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Kolegium wskazało na treść art. 33 § 1 i § 2, art. 27 i art. 34 § 2 u.p.e.a. i wyjaśniło, że niniejsza sprawa etapu postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia zarzutów i zajęcia stanowiska w ich przedmiocie służy merytorycznemu ich załatwieniu w tym postępowaniu. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest błąd co do osoby zobowiązanego i nie może stanowić podstawy do uznania możliwości kwestionowania równocześnie obowiązku.

Kolegium wyjaśniło, że w sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku. Przez błąd co do osoby zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju: po pierwsze chodzi o sytuacje, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego. Po drugie chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Zdaniem Kolegium, takie sytuacje nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek polega na egzekucji grzywien nałożonych w celu przymuszenia Zobowiązanego do wykonania obowiązku usunięciu odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z terenu działki nr [...] i [...] przy ul. [...] w B.. Decyzją z 3 czerwca 2022, nr [...] wydaną przez Wierzyciela na posiadaczy odpadów, tj. m.in. na zobowiązanego został nałożony obowiązek usunięcia odpadów o określonych kodach sklasyfikowanych w Katalogu Odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania tj. z terenu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] przy ul. [...] w B. gm. S. w terminie dwóch miesięcy od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Decyzja ta stała się ostateczna. Obowiązek wynikający z powyższej decyzji nie został przez zobowiązanego wykonany co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a w dalszej kolejności nakładania grzywien w celu przymuszenia wykonania obowiązku (postanowienie z dnia 23 października 2023 r., z dnia 24 stycznia 2024 r. oraz z 25 czerwca 2024 r.). Niniejsza sprawa dotyczy egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z nr FN.3161.4.2024 z dnia 5 listopada 2024 w związku z niezrealizowaniem przez zobowiązanego nałożonych grzywien ww. postanowieniami. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, nie sposób uznać zasadności zarzutu, w którym zobowiązany kwestionuje swój obowiązek. Nie stanowi to przedmiotu analizy w postępowaniu dotyczącym zarzutów z art. 33 u.p.e.a.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie oraz poprzedzającego go postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W jego ocenie zachodzi brak legitymacji biernej, tj. nieistnienie obowiązku po stronie skarżącego. W tym zakresie zobowiązany wskazał, że w 2007 r. sprzedał drugiemu współwłaścicielowi – T. K. – swój udział w przedmiotowej nieruchomości, co zostało potwierdzone warunkową umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z 22 listopada 2007 r. Zatem, stosownie do art. 155 k.c., wraz z zawarciem tej umowy doszło do sprzedaży nieruchomości, co potwierdza także oświadczenie w akcie notarialnym o objęciu posiadania. Skarżący stwierdził, że w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (III CZP 12/22), odpowiedzialność za stan nieruchomości po przeniesieniu posiadania spoczywa na faktycznym posiadaczu, a nie na byłym współwłaścicielu. Skarżący nie miał już żadnej realnej możliwości nadzoru nad nieruchomością ani usunięcia odpadów pozostawionych przez osoby trzecie po dacie sprzedaży.

Dalej zobowiązany podniósł, że doszło do naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, bowiem organ egzekucyjny nie wezwał skarżącego do usunięcia naruszenia przed nałożeniem grzywny, co stanowi rażące naruszenie art. 120 § 1 u.p.e.a. Brak takiego wezwania uniemożliwił skarżącemu podjęcie jakichkolwiek działań obronnych i naruszył jego prawo do obrony, gwarantowane przez art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Zobowiązany stwierdził także, że tytuł wykonawczy został wystawiony na osobę, która w dacie wszczęcia egzekucji nie była już właścicielem ani posiadaczem nieruchomości, co czyni egzekucję wobec skarżącego niedopuszczalną. Wpis w księdze wieczystej nie odzwierciedla rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego, a organ egzekucyjny nie dołożył należytej staranności w ustaleniu, kto faktycznie włada nieruchomością.

Skarżący odwołał się także do swojej sytuacji osobistej wskazując, że od 23 lat pobiera rentę inwalidzką z tytułu częściowej/trwałej niezdolności do pracy, cierpi na [...] potwierdzoną dokumentacją ZUS o przebiegu renty, oraz orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, dacie jego powstania wydanym przez MOPS w S1. co uniemożliwiało mu sprawowanie jakiegokolwiek nadzoru nad nieruchomością. Zgodnie z art. 8 § 1 pkt 13 u.p.e.a., egzekucja wobec osób niepełnosprawnych powinna być ograniczona, a w niniejszej sprawie nie uwzględniono tej okoliczności. Wyrok WSA w Gliwicach z 15. Września 2022 r. (II SA/Gl 1204/22) potwierdza, że stan zdrowia zobowiązanego może stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego lub niewszczynania egzekucji wobec osoby, która nie była w stanie wykonać obowiązku z przyczyn obiektywnych.

Ostatecznie odniósł się do braku swojej winy i braku możliwości wykonania obowiązku wskazując, że odpady zostały pozostawione przez osoby trzecie po dacie sprzedaży nieruchomości. Skarżący nie miał możliwości ich usunięcia, ponieważ nie miał dostępu do działki, ani kontaktu z nowym właścicielem, który unikał kontaktu. Potwierdzają to zarówno dokumentacja notarialna, jak i możliwe do przedstawienia oświadczenia świadków. Jako wnioski dowodowe wskazano akt notarialny z 22 listopada 2007 r. potwierdzający przeniesienie posiadania i własności, dokumentację ZUS potwierdzająca trwałą lub przemiennie częściową niezdolność do pracy w okresie od 2002 do nadal, orzeczenie MOPS o stopniu niepełnosprawności i dacie jego powstania oraz PIT 36 za rok 2024 r.

Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec niego jest niezgodne z prawem, narusza podstawowe zasady postępowania egzekucyjnego oraz prawa człowieka. Skarżący nie był już właścicielem ani posiadaczem nieruchomości, nie miał realnej możliwości wykonania obowiązku, a jego stan zdrowia uniemożliwiał jakiekolwiek działania w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest stanowisko Wierzyciela w sprawie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Jak stanowi art. 33 § 2 pkt 3 tej ustawy podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest błąd co do zobowiązanego.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Przy czym, wniesienie takiego zarzutu nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a sprowadzać powinno się do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tą samą osobę. Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy zatem kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r., II SA/Gd 643/12, wyrok NSA w Warszawie z 29 grudnia 1998 r., III SA 2801/97, wyrok NSA z 22 stycznia 2026 r., sygn. akt III FSK 859/24).

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że z tytułu wykonawczego wystawionego wobec skarżącego wynika, że podstawą egzekucji były postanowienia Burmistrza S. z 23 października 2023 r., z dnia 24 stycznia 2024 r. i z 25 czerwca 2024 r. nakładające na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji tego organu z 3 czerwca 2022 r. nakładającą m.in. na zobowiązanego obowiązek usunięcia odpadów o określonych kodach sklasyfikowanych w Katalogu Odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania tj. z terenu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] przy ul. [...] w B. gm. S. w terminie dwóch miesięcy od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Z uwagi na fakt, że decyzja ta nie została zaskarżona – stała się ostateczna, zaś m.in. zobowiązany obowiązku wynikającego z tej decyzji nie wykonał.

Zatem porównanie tytułu wykonawczego z ww. postanowieniami prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie można było uznać podniesionego przez skarżącego zarzutu, bowiem na tym etapie postępowania nie można badać zasadności wydanej decyzji z 30 czerwca 2022 r., jak i wydanych postanowień 23 października 2023 r., z dnia 24 stycznia 2024 r. i z 25 czerwca 2024 r. Te zaś wydane zostały m.in. na zobowiązanego.

Skarżący miał przy tym wiedzę co do możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec niego, bowiem wbrew twierdzeniom skargi Wierzyciel wystosował do niego upomnienie z wezwaniem do wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia 3 czerwca 2022 r.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 935) orzekł jak w sentencji.