Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3293/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skarg Miasta W. i W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 2 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3293/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż wyrokiem z 24 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg Miasta W. i W. Sp. z o.o. z siedzibą w W., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej 11 maja 2017 r., odbiór pokwitowała A. S. – upoważniony pracownik.

28 lipca 2017 r. z aktami sprawy zapoznał się wyznaczony z wyboru pełnomocnik skarżącej spółki.

4 sierpnia 2017 r. została sporządzona i nadana skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem została wydana pracownikowi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W., która to spółka świadczy zawodowo obsługę administracyjną i recepcyjną na rzecz podmiotów korzystających z biurowca położonego w W. przy ul. K. [...], w tym na rzecz skarżącej. Do obowiązków E. Sp. z o.o. należy m. in. odbieranie korespondencji kierowanej do skarżącej oraz niezwłoczne przekazywanie jej adresatowi. Skarżąca podniosła, iż 11 maja 2017 r. pracownik spółki E., .A. S. odebrała pismo z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kierowane do skarżącej, ale pisma tego nie przekazała Spółce. W ocenie skarżącej to spółka E. była odpowiedzialna za powyższe zdarzenie, zaś skarżąca nie ponosiła odpowiedzialności za skrajne niedbalstwo albo złą wolę pracownika przedsiębiorstwa, sprawującego obsługę lokalu, w którym skarżąca ma siedzibę. W ocenie skarżącej winę za zaistniałe zdarzenie ponosi podmiot zatrudniający tę osobę, świadczący profesjonalne usługi z udziałem zatrudnionej przez siebie osoby, której działanie cechuje skrajna nieodpowiedzialność. We wniosku skarżąca wskazała, iż o wydaniu wyroku pełnomocnik spółki dowiedział się przeglądając akta w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie 28 lipca 2017 r.

Do pisma skarżącej z 29 sierpnia 2017 r. zostało załączone oświadczenie z 4 sierpnia 2017 r. E. Sp. z o.o. oraz kopia umowy najmu. W oświadczeniu tym spółka E. potwierdziła, iż świadczy zawodowo obsługę administracyjną i recepcyjną na rzecz podmiotów korzystających z biurowca położonego w W. przy ul. K. [...], w tym na rzecz skarżącej. Ponadto potwierdziła, iż 11 maja 2017 r. pracownik spółki A. S. odebrała pismo skierowane do skarżącej i pismo to nie zostało przekazane skarżącej, ostatecznie zaginęło.

Sąd powołując się na treść art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Za takie nie mogły zostać uznane okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku, związane z nieprzekazaniem korespondencji. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie było wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw, a nie wynikało z okoliczności niezależnych od skarżącej. Jak podaje skarżąca, w umowie najmu lokalu w § 2 pkt 2 wskazano, iż wynajmujący (E. Sp. z o.o.) zobowiązał się do obsługi przychodzącej korespondencji przysyłanej na adres najemcy (skarżącej) za pomocą poczty lub kurierów. W ocenie Sądu powyższy zapis umowy, dotyczący powierzenia odbioru korespondencji innemu podmiotowi pośredniczącemu, nie zwalniał skarżącej z dochowania staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej na adres ul. K. [...] w W. Adres ten został wskazany w skardze na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania. Na taki też adres zostało wysłane zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 24 marca 2017 r., zarówno w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3294/16 jak i IV SA/Wa 3293/16. Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu nie wynikało, aby skarżąca podejmowała jakiekolwiek działania zmierzające do kontroli przekazywanej korespondencji. Ponadto skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wiedziała, że będzie otrzymywała korespondencję z Sądu, w związku z czym obowiązkiem jej było zapewnienie takiej organizacji pracy, aby kontrolować przychodzącą do niej korespondencję, która była odbierana przez spółkę E. Sp. z o.o.

Zażalenie na ww. postanowienie Sądu złożyła skarżącą zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 §. 1 P.p.s.a. i błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a przez to odmowę przywrócenia terminu.

W uzasadnieniu wskazała, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, /w:/ Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010, passim; postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14).

Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, cbosa).

Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia.

Wskazać należy, że skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania lub podejmowania określonych czynności, uznać należy, że to na skarżącej, jako mocodawcy, który upoważnił spółkę E. do odbioru korespondencji, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego postępowania ww. Spółki. Skarżąca dokonując wyboru podmiotu upoważnionego do odbioru korespondencji winna kontrolować zakres i prawidłowość obowiązków wykonywanych przez ten podmiot. Przyjęcie stanowiska, że błędy i nieprawidłowości dokonywane przez pełnomocnika upoważnionego do odbioru korespondencji nie obciążają mocodawcy, prowadziłby do częstego nadużycia prawa, gdzie strony, żeby uchylić się od negatywnych skutków prawnych niedokonanej czynności, starałyby się wykazać, iż winą za zaistniały stan rzeczy winien być obciążony podmiot uprawniony do dokonania określonej czynności.

Konkludując, w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż przedstawiony Sądowi materiał nie pozwala przekonująco twierdzić, iż do uchybienie terminu doszło w skutek czynności, za które nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając należytej staranności.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.