Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 887/22 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi G. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 18 marca 2022 r. nr SKO/I/V/265/2022 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 887/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi G. z siedzibą w P. wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 18 marca 2022 r. nr SKO/I/V/265/2022 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że zarządzeniem z 20 maja 2022 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących na sposób jej reprezentacji oraz ośmiu odpisów skargi. Wezwanie zostało doręczone 2 czerwca 2022 r., a wskazanych w nim braków nie uzupełniono. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r. Sąd odrzucił skargę.

Pismem z tego samego dnia, złożonym 29 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków będących przyczyną odrzucenia skargi. W uzasadnieniu wskazano, że G. jest organizacją non-profit, a jej działalność opiera się na nieodpłatnej pracy i pomocy udzielanej przez wolontariuszy. G. nie posiada możliwości finansowych do zatrudnienia osób obsługujących otrzymywaną korespondencję. Ze względu na specyficzny rodzaj organizacji oraz znacznie ograniczone możliwości finansowe, nie posiada możliwości codziennego oraz osobistego sprawdzania działań podejmowanych przez wolontariuszy. Przyjętym przez G. systemem mieszczącym się w budżecie organizacji są cotygodniowe raporty telefoniczne oraz sprawozdanie w formie papierowej połączone z inwentaryzacją pod koniec każdego miesiąca. Skarżąca wskazała, że wskazany w niniejszej sprawie do korespondencji adres był adresem jednego z takich wolontariuszy, który był odpowiedzialny za odbiór i przetwarzanie korespondencji w niej otrzymanej. W dniu 23 czerwca 2022 r. w godzinach późno popołudniowych w czasie rutynowej kontroli kontakt z wolontariuszem był znacząco utrudniony, wobec czego G. postanowiła przeprowadzić przyspieszoną inwentaryzację korespondencji będącej w jego posiadaniu, co nastąpiło dzień później. W trakcie tej wizyty wyszło na jaw, że boryka się on obecnie z ciężkimi zaburzeniami pamięci i koncentracji uniemożliwiającymi racjonalne rozumowanie. Stan ten uniemożliwiał mu poprawną weryfikację i katalogowanie otrzymanej korespondencji. Stan wolontariusza uznano za uniemożliwiający prawidłowe funkcjonowanie i dalszy wolontariat na rzecz G., w związku z czym jego obowiązki jeszcze tego samego dnia przekazano innej osobie. W trakcie wizyty stwierdzono również, że stan taki z różnymi stadiami nasilenia utrzymuje się od ponad trzech tygodni, co wynikło z kontroli wpisów w pocztowej książce odbiorczej. Nie był też w stanie przywołać w pamięci żadnych faktów z okresu ponad trzech tygodni od końca maja 2022 r. do drugiej połowy czerwca 2022 r., nie poinformował też G. o niemożliwości wypełnienia swoich obowiązków. Według własnych słów wolontariusza, uważał on, że przysporzy G. mniej problemów dalej wykonując swoje zadania pomimo, że nie był w stanie tego robić, jednocześnie wprowadzając G. w błąd co do stanu swojego zdrowia. Zdaniem skarżącej, przyczyną uchybienia terminu stała się nagła choroba wolontariusza odpowiedzialnego za część spraw G., co było okolicznością, której nie można było zapobiec nawet przy zachowaniu wszelkiej staranności. G. zaznaczyła, że od momentu uzyskania informacji o chorobie ww. osoby, podjęła wszelkie działania mające na celu ustalenie stanu spraw, którymi mógł się on zajmować, stąd też przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu I instancji, w ramach przedstawionego stanu faktycznego sprawy, przyczyna ta nie może zostać uznana za uprawdopodobnioną w sposób wystarczający. Skarżąca bowiem jedynie oświadcza, że działający w jej imieniu wolontariusz cierpiał w newralgicznym dla sprawy okresie na powikłania pochorobowe. Skarżąca nie przedstawiła choćby zaświadczenia lekarskiego o faktycznym wcześniejszym jej przebyciu przez wolontariusza, przez co nie można uznać, że były one faktyczną przyczyną zaniedbania jego zobowiązań wobec G. Jednocześnie Sąd I instancji zaznaczył, że skarżąca ponosi odpowiedzialność procesową za działania oraz zaniechania osób, którym powierzyła możliwość działania w jej imieniu. Zaniechania takiej osoby nie są okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Również nie każda choroba strony czy też zły stan zdrowia uzasadniają uznanie, że strona uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej bez swojej winy. Zgodnie z treścią uzasadnienia wniosku, wolontariusz zdawał sobie sprawę ze swojego złego stanu zdrowia, jednakże nie poinformował o tym G. przez okres ok. 3 tygodni, nie udał się też do lekarza celem uzyskania pomocy. Zdaniem Sądu I instancji, taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, a wolontariusz powinien mieć świadomość, że podejmuje ryzykowne działanie i naraża skarżącą na negatywne konsekwencje.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła G. z siedzibą w P. ponawiając argumentację z wniosku o przywrócenie terminu i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 tej ustawy). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

W niniejszej sprawie strona nie wykazała, że nie miała możliwości dokonania czynności w sprawie. Podkreślić należy, że to adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać mu przesyłkę. Bez znaczenia jest, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta była upoważniona do odbioru przesyłki i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi. To zaś nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu, bowiem funkcja pełnomocnika do doręczeń ogranicza się jedynie do odbioru i przekazywania korespondencji adresatowi przesyłki, nie spoczywa zaś na nim ciężar otwierania korespondencji, zaznajamiania się z nią ani tym bardziej obowiązek wykonywania w imieniu i na rzecz skarżącego czynności procesowej. To skarżąca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się osób trzecich, którymi wyręcza się przy załatwianiu własnych spraw. Zdaniem Sądu skarżąca nie może czynić starań w uwolnieniu się od własnej winy w uchybieniu terminu i obciążać winą wolontariusza, gdyż jest to zaniedbanie skarżącej.

Uznać zatem należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Skoro bowiem wolontariusz niezwłocznie nie zawiadomił skarżącego o korespondencji, to znaczy, że dopuścił się zawinionego działania, a to w konsekwencji obciąża skarżącą.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.