Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2026 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 listopada 2025 r. nr 2401-IOA.601.2.2025.JK UNP: 2401-25-288274 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 listopada 2025r. nr 2401-IOA.601.2.2025.JK UNP: 2401-25-288274 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) po rozpatrzeniu odwołania W. K. (dalej: skarżący, podatnik, strona skarżąca) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 22 września 2025r. nr 2401-IOD-1.601.6.2025.5/AB-T UNP: 2401-25-237373 odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: Naczelnik) z dnia 21 grudnia 2011r. nr [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r.

Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 622, dalej: o.p.).

Stan sprawy.

Decyzją z 21 grudnia 2011 r., znak [...], Naczelnik określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w wysokości 257.979 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania DIAS decyzją z 31 maja 2012 r., znak PD_IV_l/41170-0026/12/8, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 21 grudnia 2011r.

Następnie wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I SA/GI 855/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję DIAS z dnia 31 maja 2012 r.

Pismem z 7 sierpnia 2025 r. skierowanym do Naczelnika strona wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika z dnia 21 grudnia 2011 roku nr [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., wskazując w podstawie prawnej na art. 241 w związku z art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 5 oraz art. 244 § 2 o.p. Zdaniem skarżącego decyzję Naczelnika z dnia 21 grudnia 2011r. oparto na fałszywym dowodzie, ponadto w sprawie pojawiły się nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. Podatnik wskazał na wyrok Sądu Rejonowego w T., sygn. akt [...] z dnia 10 czerwca 2022r. umarzający postępowanie karnoskarbowe. Według podatnika, Sądu w powyższym wyroku uznał, iż doszło ze strony skarżącego do uszczupleń podatkowych, ale nie z tytułu nieujawnienia dochodu ze sprzedaży złomu, a dochodu z tytułu usług transportowych świadczonych na rzecz R. B..

Przy piśmie z 14 sierpnia 2025 r. Naczelnik przekazał wniosek skarżącego zgodnie z właściwością do rozpoznania DIAS.

Decyzją z dnia 22 września 2025 r. DIAS odmówił wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika z dnia 21 grudnia 2011 roku określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r.

DIAS podniósł, iż skarżący podane we wniosku przyczyny wznowienia postępowania ograniczył do decyzji organu pierwszej instancji i kwestionowanego postępowania pierwszoinstancyjnego. W ocenie DIAS, wznowienie postępowania podatkowego nie było w sprawie możliwe, gdyż decyzja podatkowa, do której odnosił się wniosek, nie miała waloru ostateczności.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej nadmierny formalizm i przez to krzywdzące traktowanie, wobec wyraźnej woli wznowienia postępowania. W ocenie strony drugorzędną kwestią było, która z decyzji został podana w treści wniosku. Organ winien zwrócić się do wnioskodawcy o wyjaśnienie i ewentualne uzupełnienie wniosku, skoro powziął wątpliwość, co do tego, jakiej decyzji on dotyczy. W uzasadnieniu strona również sprecyzowała pierwotny wniosek z 7 sierpnia 2025 r., wskazując, iż dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją DIAS z 31 maja 2012 r.

Decyzją z dnia 19 listopada 2025r. DIAS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 22 września 2025r. odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika z dnia 21 grudnia 2011r.

Jak podniósł DIAS, zgodnie z art. 128 o.p. decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie przysługuje odwołanie, a więc decyzja wydana w drugiej instancji w następstwie postępowania odwoławczego, decyzja wydana w pierwszej instancji, od której nie wniesiono w terminie odwołania, oraz decyzja, od której nie służy odwołanie.

DIAS podkreślił, iż wobec skutecznie wniesionego odwołania, ostateczną była decyzja DIAS z 31 maja 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika z 21 grudnia 2011 r.

Jak zaznaczył DIAS, skarżący we wniosku adresowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wskazał, iż żądanie dotyczy postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia 21 grudnia 2011 r., znak [...], 30 listopada 2010 r., a w uzasadnieniu podał, że chodzi wyłącznie o decyzję podjętą przez ten organ.

DIAS zaakcentował, iż wniosek skarżącego dotyczył wznowienia postępowania, lecz został odniesiony do decyzji nieostatecznej i skierowany do niewłaściwego organu, czym organ orzekający w pierwszej instancji został związany poprzez takie, a nie inne określenie podstawy faktycznej żądania. W przekonaniu DIAS, zbędne były wyjaśnienia oraz uzupełnienia wniosku.

W konkluzji stwierdzono, iż skarżący miał świadomość, że ostateczną była decyzja DIAS i mógł dysponując dostateczną ilością czasu upływającego do wydania decyzji w pierwszej instancji (w sprawie o wznowienie postępowania) postąpić zgodnie z art. 167 § 1 o.p., czego nie uczynił. Zdaniem organu odwoławczego na tym etapie wykluczone było uwzględnienie takiego żądania.

Ponadto zaznaczono, iż zarówno wcześniejsze, jak i późniejsze działania strony dowodzą, że jej intencją było wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w T..

Ostatecznie uznano odwołanie skarżącego za niezasadne.

Skarżący wniósł na decyzje DIAS osobistą skargę do tut. Sądu. W skardze podniesiono, iż wniosek skarżącego z dnia 7 sierpnia 2025r. był podyktowany chęcią ponownego zbadania sprawy dotyczącej podatku z uwagi na nowe dowody jakie pojawiły się w sprawie. Według podatnika powyższe stanowisko jest wyrazem nadmiernego formalizmu i jest wynikiem braku poinformowania skarżącego o brakach jego wniosku. Podatnik wskazał, iż jego wolą było wznowienie postępowania dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok i jako laik nie musi wiedzieć jak dokładnie formułować wnioski, skoro jasno określony został cel – ponowne zbadanie kwestii dotyczących opisanego podatku. Organ podatkowy winien był zwrócić się do skarżącego o ewentualne uzupełnienie czy tez wyjaśnienie treści wniosku, skoro powziął wątpliwość, co do tego jakiej decyzji dotyczy wniosek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest przez sąd administracyjny pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga okazała się zasadna.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy udzielenia odpowiedzi na pytanie czy treść wniosku skarżącego z dnia 7 sierpnia 2025r. o wznowienie postępowania uprawniała organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania na zasadzie art. 243 § 3 o.p.

W przekonaniu organu wznowienie postępowania nie było w sprawie możliwe, gdyż decyzja Naczelnika z dnia 21 grudnia 2011r. określająca zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. nie miała waloru ostateczności.

Odmiennego zdania jest skarżący, który konsekwentnie podkreśla, iż wniosek z dnia 7 sierpnia 2025r. o wznowienie postępowania dotyczył postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok, a celem wniosku było ponowne zbadanie przez organ podatkowy kwestii dotyczących tego podatku. Według skarżącego, stanowisko organu jest wyrazem nadmiernego formalizmu.

Rację w sporze należało przyznać skarżącemu.

Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych, której celem jest stworzenie prawnej możliwości ponownego, ale ograniczonego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi enumeratywnie w regulacji art. 240 o.p. Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w przepisie art. 128 o.p., służącej ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle, określonych przepisami prawa, sytuacjach. Z powyższego względu przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Postępowanie wznowieniowe nie jest bowiem kontynuacją postępowania zwykłego i nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, gdyż inna jest waga zakresu naruszeń prawa uwzględnianych w tymże postępowaniu. Zakres postępowania wznowieniowego jest bowiem węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę. Organ podatkowy, w analizowanym trybie, jest związany wnioskiem strony o wznowienie postępowania i może prowadzić postępowanie wznowieniowe wyłącznie w granicach zakreślonych przez ustawodawcę w art. 240-246 o.p.

W razie złożenia wniosku o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności zastosowania trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 o.p. Organ, badając złożony wniosek pod tym kątem, wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1) lub decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3).

Co do zasady, zgodnie z art. 240 § 1 o.p. postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Powyższy przepis wymienia również sytuacje, w których możliwe jest wznowienie postępowania.

W realiach rozpoznanej we wniosku z dnia 7 sierpnia 2025r. skarżący jednoznacznie wskazał, iż wniosek ten odnosi się do postępowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok. W konsekwencji skarżący wskazał jakiej sprawy dotyczy jego pismo. Co prawda we wniosku podano nieprawidłowo, iż rzeczone postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją Naczelnika z dnia 21 grudnia 2011r., jednak stwierdzenie to nie może samo w sobie dyskwalifikować tak skonstruowanego wniosku. Podatnik wyraźnie zaznaczył jakie postępowanie zostało objęte wnioskiem o wznowienie, natomiast organ z urzędu miał wiedzę, iż w istocie postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok zakończone zostało ostateczną decyzją DIAS z dnia 31 maja 2012r. Zresztą Naczelnik do którego został pierwotnie skierowany wniosek ustalił, iż decyzją ostateczną w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS 31 maja 2012r. Następnie bez zbędnej zwłoki przesłał wniosek skarżącego do organu właściwego, czyli do DIAS.

Ponadto intencja skarżącego, została potwierdzona w odwołaniu, gdyż podatnik jednoznacznie stwierdził, iż chodzi mu o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją DIAS.

Zdaniem Sądu podatnik określił we wniosku sprawę na tyle precyzyjnie, że organ bez wzywania go, mógł ustalić, iż sprawa objęta wnioskiem o wznowienie została zakończona ostateczną decyzją DIAS, a nie decyzją Naczelnika.

Dodatkowo wskazać należy, iż w art. 121 § 1 o.p. ustawodawca zawarł zasadę budzenia zaufania. Według w/w normy postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Natomiast § 2 powyższego przepisu stanowi, iż organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (zasadna informowania stron).

Sąd stwierdza, iż organ wbrew wyżej wymienionym zasadom postepowania podatkowego doszedł do błędnej konstatacji, iż intencją skarżącego było wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika z dnia 30 listopada 2010r.

Powyższe stanowisko organu doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 243 § 3 o.p. w zw. z art. 121 § 1 i 2 o.p., a naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ w nieuprawniony sposób uchylił się od rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania.

Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podatkowy będzie związany wykładnią zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowanie, gdyż skarżący nie złożył wniosku o zwrot kosztów postępowania.