Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania J. A. od decyzji Wojewody [...] Nr [...]z dnia [...] lipca 2014 r. stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w Ż. przy ul. [...], dz. nr ew. [...] o pow. 0,0085 ha z obrębu [...] – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Pismem z [...] sierpnia 2012 r. Zarząd Województwa [...] wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z dniem [...] stycznia 1999 roku, w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zm.), prawa własności m.in. wyżej wymienionej nieruchomości, położonej w Ż. przy ulicy [...], zajętej pod ciąg drogi wojewódzkiej nr [...] - część ulicy [..] w Ż.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności w/w nieruchomości położonej w Ż. przy ul. [...], pisanej w rejestrze gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...].

W uzasadnieniu powołanego rozstrzygnięcia wskazano, iż nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. uzależnione jest od spełnienia w dacie 31 grudnia 1998 roku następujących przesłanek:

a) zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną;

b) nieprzysługiwania Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną;

c) pozostawania nieruchomości we władaniu jednostek samorządu terytorialnego bądź Skarbu Państwa.

Niewystąpienie zaś którejkolwiek z wymienionych przesłanek nie pozwala na nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w tym trybie.

Powołując się na postępowanie wyjaśniające dotyczące zajęcia ww. nieruchomości pod ciąg drogi wojewódzkiej nr [...] Wojewoda wskazał, iż przedmiotowa działka ewidencyjna zarówno w dniu [...] grudnia 1998 roku jak i w dniu [...] stycznia 1999 roku stanowiła własność osoby fizycznej, natomiast pozostawała we władaniu Województwa [...] i była zajęta pod ww. drogę wojewódzką (chodnik). Powyższe, w ocenie organu, potwierdza m. in. dołączone do akt sprawy sprawozdanie techniczne z dnia [...] lutego 2012 r. oraz przesłana przy piśmie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] uwierzytelniona kopia mapy z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ż. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 1998 r. i zaewidencjonowanej pod nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju wniosła J. A. podnosząc dokonanie przez organ nieprawidłowych ustaleń w zakresie wykonywania władztwa publicznoprawnego przez gminę na obszarze nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Odwołująca wskazała również na wątpliwości w zakresie zaliczenia ul. [...] na wysokości jej działki do kategorii dróg publicznych. Ponadto, podniosła brak możliwości odtworzenia, na podstawie zgromadzonych dokumentów, stanu istniejącego na ww. nieruchomości w dniu [...]grudnia 1998 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

W uzasadnieniu powołanego rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu [...] grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień [...] grudnia 1998 r.

Organ wskazał, iż ze znajdującego się w aktach wydruku z elektronicznej księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ż., V Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, iż działka nr [...] (poprzedni numer nieruchomości [...]) stanowi własność J. A. na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1981 r., Rep. A Nr [...]oraz umowy przeniesienia własności z dnia [...] lipca 1981 r., Rep. A Nr [...]. Zatem, w dniu [...] grudnia 1998r. przedmiotowy grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, a co za tym idzie spełniona została pierwsza z przesłanek, o których mowa w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Następnie Minister podniósł, iż o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu [...] grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Powołując się na dokument potwierdzony przez uprawnionego geodetę oraz kopię mapy zasadniczej zgodnej z oryginałem złożonym do zasobu w 1998 r., organ odwoławczy wskazał, że działka nr ew. [...] była zajęta pod drogę publiczną, bowiem przebiegał przez nią chodnik betonowy. Wskazano również, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że wykonywanie faktycznych czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane jest z jej utrzymaniem. Przy czym, w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela, w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego ogrodzenie - a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad tym gruntem władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych.

W związku z tym organ odwoławczy przyjął, że zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne, dotyczące drogi publicznej, w pasie której znajduje się przedmiotowy grunt zarówno w okresie przed dniem [...] stycznia 1999 r. jak i po tym okresie. Dlatego też, w ocenie Ministra, wnioskodawca udowodnił w wystarczającym stopniu przesłankę związaną z pozostawaniem działki nr [...] we władaniu publicznoprawnym w przedmiotowym okresie.

Skargę na powołaną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. A. zarzucając zaskarżonej decyzji przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie:

1) art. 7, 77 § 1, 75 i 80 kpa poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez:

- uznanie, że działka ew. nr [...] w dniu [...] grudnia 1998 roku znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, w szczególności z oświadczeń świadków, pisma Straży Miejskiej w Ż. z dnia [...] lutego 2013 roku, a także decyzji o wymiarze podatku od nieruchomości, że J. A. wraz z innymi członkami rodziny wykonywali czynności na działce ew. nr [...] takie jak koszenie trawy, usuwanie chwastów, usuwanie śmieci, wykonanie rowów odwadniających i ich coroczne oczyszczanie, odśnieżanie czy opłacanie podatku od nieruchomości, co świadczy o ich władztwie nad tą działką,

- błędne przyjęcie, że do udowodnienia władztwa jst lub SP nad działką ew. o nr [...] wystarczy, przy braku innych dowodów, jedynie oświadczenie Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2012 roku oraz spis akt przeznaczonych do zniszczenia, w sytuacji, gdy władztwo to powinno być jednoznacznie udowodnione, a organ II instancji nie powinien opierać się na domysłach co do treści dokumentacji, która została przekazana do zniszczenia, w aktach sprawy co istotne brak jest jednak dokumentów, które w sposób bezsporny potwierdzałyby władztwo nad przedmiotową nieruchomością, tj. umów: dotyczących zimowego utrzymania, ułożenia poboczy, ich remoncie, a sprawowanie władztwa właśnie w taki sposób potwierdza jedynie oświadczenie Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2012 roku, przy czym w żadnym z przytoczonych przez organ dokumentów dotyczących zajęcia działki o nr [...] pod drogę publiczną czy dotyczących władztwa nad nią, nie została działka ta wskazana w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości,

- błędne przyjęcie, że wyrys z mapy zasadniczej z dnia [...] listopada 2012 roku, oświadczenie [...] marca 2012 roku i sprawozdanie techniczne z dnia [...] lutego 2014 roku geodety mgr inż. J. B. potwierdzają okoliczność, że cała działka ew. o nr [...]została zajęta pod drogę publiczną i wchodziła w skład pasa drogowego, gdyż przebiegał przez nią ciąg pieszy - chodnik, w sytuacji gdy - na co zwracano uwagę organowi - nieznana jest data wykonania mapy, czy choćby poszczególnych jej elementów, na podstawie której sporządzono opracowanie geodety J. B., przy czym wizytacja i sprawozdanie geodety wykonane zostały dopiero w 2012 roku i 2014 roku, co nie może potwierdzać stanu działki na dzień [...] grudnia 1998 roku, tym samym uznać należy, że przesłanka zajęcia na dzień [...] grudnia 1998 r. przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną nie została przez organy wykazana,

- przyjęcie, że działka ewidencyjna o nr [...] w dniu [...] grudnia 1998 roku w całości wchodziła w skład pasa drogowego, w sytuacji gdy organ nie poczynił w tej materii żadnych ustaleń, w szczególności nie wskazał jaka część działki zajęta była pod drogę publiczną, w sytuacji gdy nawet z przedstawionych przez organ map zasadniczych wynika, że chodnik nie zajmuje całej powierzchni działki ewidencyjnej, a zatem jeżeli już organ przyjął, że na dzień [...] grudnia 1998 roku działka była zajęta pod drogę publiczną, należało ustalić jaka konkretnie część tej działki znajduje się w części pasa drogowego drogi nr [...], a następnie wskazać jakiej części dotyczy nabycie prawa przez Województwo [...],

2) art. 75 w zw. z art. 79 § 2 kpa i art. 77 kpa poprzez zastąpienie protokołu z oględzin działki treścią notatki sporządzonej przez geodetę w dniu [...] lutego 2014 roku, w sytuacji gdy taka notatka nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie spełnia wymogów ustalonych w art. 75 w zw. z art. 77 kpa, czynności istotne dla sprawy powinny być dokumentowane w formie protokołu przy czym nie ulega ponadto wątpliwości, że organ obowiązany jest zapewnić stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, co wynika z art. 79 § 2 kpa, zatem w niniejszej sprawie należało przeprowadzić dowód z oględzin spornych nieruchomości, zapewniając możliwość udziału w nich wszystkim stronom postępowania, a z przebiegu tej czynności sporządzić stosowny protokół;

3) art. 8 kpa poprzez wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nabycia własności w trybie art. 73 ustawy, bowiem strona została zaskoczona tuż przed ostatnim etapem dotyczącym wypłaty odszkodowania tj. wydaniem decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za działki objęte inwestycją, wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy prawa tej działki ewidencyjnej i następnie stwierdzeniem tego nabycia w sytuacji gdy strona działała w zaufaniu do organów administracji licząc na wypłatę należnego jej odszkodowania zgodnie z pouczeniami zawartymi w zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z [...] grudnia 2010 r. i zawiadomieniem z [...] kwietnia 2011 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania.

W konsekwencji powyższego naruszony został, w ocenie skarżącej, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wobec niespełnienia łącznego przesłanek określonych w tym przepisie.

Powołując się na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zm.).

Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu, nieruchomości pozostające w dniu [...] grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem [...] stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Powołany przepis określa zatem przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999r. prawa własności gruntów. Do przesłanek tych należą: (i) zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, (ii) władanie nieruchomością w dniu [...] grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz (iii) nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Podkreślić przy tym trzeba, że powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie powołanego przepisu.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności zauważyć trzeba, iż w sprawie bezspornym jest, iż przedmiotowa działka nr [...] o pow.[...] ha w dniu [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność osoby fizycznej – J. A. Oznacza to, że pierwsza z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. została spełniona, gdyż właścicielem nieruchomości nie był ani Skarb Państwa ani też jednostka samorządu terytorialnego.

Badając kwestię zajętości przedmiotowej nieruchomości pod drogę wskazać należy, że powołana ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym, należy w tym względzie odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy, za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie, zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. sformułowanie – nieruchomości zajęte pod drogi publiczne – oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 roku (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00).

Zauważyć przy tym trzeba, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy czyli wszystko to, co znajduje się w jej liniach rozgraniczających, a więc także chodnik, ścieżka rowerowa, pobocze, zatoki, rowy przeznaczone do powszechnego korzystania. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określając go jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, prawidłowo organy obu instancji uznały, iż w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości jako nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ulicę J.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dacie [...] grudnia 1998 r. ulica [...] posiadała status drogi publicznej krajowej. Fakt ten potwierdza w szczególności znajdująca się w aktach sprawy uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z dnia 14 lutego 1986 r., nr 3, poz. 16). Uchwałą powyższą do dróg krajowych zaliczona została droga nr [...] o przebiegu W. – P. – Ż. - K. Z protokołu posiedzenia Komisji Międzyresortowej powołanej decyzją Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia [...] grudnia 1988 r., odbytego w dniu [...] maja 1989 r. wynika, iż ww. droga krajowa przebiegała m. in. przez ulicę [...] Wskazać trzeba, iż stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. uchwały), zaliczenie drogi do kategorii dróg krajowych następuje w drodze uchwały Rady Ministrów na wniosek Ministra Komunikacji, przedłożony w porozumieniu z Ministrami Administracji i Gospodarki Przestrzennej oraz Obrony Narodowej i po zasięgnięciu opinii właściwych wojewódzkich rad narodowych.

Mając powyższe na względzie, za prawidłowe uznać trzeba ustalenie organu, iż w dniu [...] grudnia 1998 r. ul. [...] w Ż. posiadała status drogi publicznej krajowej. Stosownie do art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, do dnia [...] października 1998 r., wykaz dróg krajowych i wojewódzkich. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., droga Nr [...] W. – P. – Ż. – K. została zaliczona do dróg publicznych wojewódzkich. Tym samym, od dnia [...] stycznia 1999 r. ulica J. uzyskała status drogi publicznej wojewódzkiej.

Ponadto, w ocenie Sądu, ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż w dacie [...] grudnia 1998 r. przedmiotowa działka pozostawała we władaniu Województwa [...] i była zajęta pod drogę wojewódzką nr [...], bowiem przebiegał przez tę działkę chodnik betonowy. Fakt ten potwierdza w szczególności znajdujący się w aktach sprawy wyrys z mapy zasadniczej Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Żyrardowie przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1998 r. i zaewidencjonowanej pod nr [...] (przesłany przez Starostę Ż. przy piśmie z [...]listopada 2012 r.). Przedmiotowy dokument przedstawia przebieg ulicy Jaktorowskiej w Żyrardowie według stanu na 1998 rok, gdzie wskazano, iż przez działkę nr [...] przebiega chodnik betonowy oraz napowietrzna linia energetyczna. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie starszego geodety mgr inż. J. B. z dnia [...] marca 2012 r. zatytułowane "Opis stanu zagospodarowania działek nr [...][...] położonych w obrębie [...]-Ż., pow. Ż., woj. M. zajętej pod drogę wojewódzką nr [...] według stanu na dzień [...] grudnia 1998 r.". W ww. dokumencie geodeta stwierdził, że wzdłuż m.in. działki [...] "położony jest chodnik betonowy, sporadycznie słupy wysokiego napięcia". W aktach sprawy znajduje się ponadto sprawozdanie techniczne z dnia [...] lutego 2012 r. sporządzone przez geodetę uprawnionego J. B. na podstawie map ewidencyjnych i zasadniczych, gdzie wskazano, iż "na dzień [...] grudnia 1998 r. działka nr ew. [...] była zajęta pod drogę wojewódzką (chodnik)." W aktach sprawy znajduje się również sporządzona przez geodetę J.B. w dniu [...] lutego 2012 r. "Mapa porównania z terenem" obrazująca przebieg drogi wojewódzkiej nr [...], gdzie uwidoczniono przebieg chodnika przez sporną działkę.

Sąd nie podzielił przy tym podniesionego w skardze zarzutu nieustalenia przez organ daty wykonania mapy zasadniczej, na podstawie której uprawniony geodeta sporządził opracowanie dotyczące przedmiotowej działki. Zgodzić się trzeba z organem, iż nie miał on obowiązku ustalenia daty sporządzenia ww. mapy. W ocenie Sądu, zasadnie uznał organ, iż przedmiotowa mapa opatrzona pieczęcią i podpisem uprawnionego geodety stanowi dowód na okoliczność zajęcia przedmiotowej działki pod drogę publiczną. Organ nie może zatem kwestionować ustaleń uprawnionego geodety dokonywanych w zakresie wykonywanych przez niego funkcji. Akta sprawy nie potwierdzają zaś, aby skarżąca poza samym kwestionowaniem powyższej okoliczności poświadczonej przez geodetę przedstawiła przeciwdowód na poparcie swoich twierdzeń lub inny dowód podważający treść przedmiotowej mapy.

Nie można również podzielić zarzutu, iż sprawozdanie techniczne z dnia [...] lutego 2012 r. sporządzone przez geodetę uprawnionego J. B. nie może stanowić dowodu w sprawie w rozumieniu art. 75 w związku z art. 77 kpa. Wskazać trzeba, iż ustawa z 13 października 1998 r. oraz ustawa o drogach publicznych nie zawierają żadnych ograniczeń dowodowych dotyczących określenia granic pasa drogowego ani władztwa jednostki samorządu terytorialnego w stosunku do gruntu na datę [...] grudnia 1998 r. Zgodnie zaś z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W obowiązującym porządku prawnym sprawozdanie techniczne geodety uprawnionego jest poddane regulacjom rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572). W świetle zapisów powołanego rozporządzenia, sprawozdanie techniczne stanowi jeden z elementów dokumentacji geodezyjnej opracowywanej przez uprawnionych geodetów. W tej sytuacji zarzut skarżącej o niedopuszczalności powołanego dowodu w przedmiotowej sprawie Sąd uznał za niezasadny.

Odnosząc się z kolei do zaistnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego na działce nr [...], należy wskazać, że pojęcia "władania" nieruchomością w rozumieniu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie należy utożsamiać z instytucją posiadania.

Dla spełnienia przesłanki władztwa w rozumieniu art. 73 powołanej ustawy istotne jest jedynie to aby jednostka samorządu terytorialnego, poprzez swoje jednostki organizacyjne wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp., a nie posiadaniem nieruchomości w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego, czy też przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tego powodu, czynności dokonywane na drodze przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany. Działania takie mogły nawet mieć miejsce wbrew jego woli.

Przy czym, w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym istnieje domniemanie, że zarządca drogi rzeczywiście wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych (por. wyroki WSA w Warszawie, z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 123/09, z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 163/13, z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 400/13, z dnia 27 września 2013 r" sygn. akt I SA/Wa 1036/13; publ. CBOSA)..

Ponadto, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, dla wykazania władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne wymienienie w dokumentach mających to władztwo potwierdzać numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład danej ulicy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1961/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 601/12, publ. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie fakt sprawowania władztwa publicznoprawnego nad drogą w dacie [...] grudnia 1998 r. potwierdza znajdujące się w aktach sprawy porozumienie zawarte w dniu [...] grudnia 1993 r. pomiędzy Wojewodą [...] a miastem reprezentowanym przez Prezydenta Miasta Ż. w sprawie powierzenia spraw wydawania decyzji administracyjnych (Dziennik Urzędowy Województwa Skierniewickiego Nr 2, poz. 22) oraz uchwala Nr XXIII/134/92 Rady Miejskiej Żyrardowa z dnia 6 lutego 1992 r. w sprawie przejęcia niektórych zadań z zakresu administracji rządowej. Na podstawie § 1 pkt 1 powołanej uchwały z [...] lutego 1992 r. Rada Miejska Ż. upoważniła Prezydenta Miasta do zawarcia z Wojewodą [...] porozumienia o przyjęciu zadania w postaci zarządu dróg krajowych i wojewódzkich w obrębie Miasta Ż. w zakresie objętym przepisami ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1986 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 9 marca 1990 r. Zgodnie zaś z pkt 1 ww. porozumienia z [...] grudnia 1993 r. Wojewoda [...] powierzył, a Prezydent w imieniu Miasta Ż. przyjął prowadzenie zarządu dróg wojewódzkich i krajowych w obrębie Miasta Ż. w zakresie objętym przepisami ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1986 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 9 marca 1990 r. W ocenie Sądu, z powyższych dokumentów wynika, że Miasto Ż. wykonywało zarząd drogami wojewódzkimi i krajowymi w obrębie Miasta Ż.

Ponadto, fakt sprawowania władztwa publicznoprawnego nad drogą w dniu [...] grudnia 1998 r. potwierdza znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie p.o. Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2012 r. znak [...]. Zgodnie z jego treścią, działka nr [...] leżała w ciągu drogi nr [...] i była przedmiotem władania przez Skarb Państwa, według stanu na dzień [...] grudnia 1998 r. jako teren zagospodarowany, zainwestowany i uzbrojony (jezdnia bitumiczna, pobocza nieuwardzone, pasy zieleni, chodnik). Władanie to polegało na wykonywaniu względem ww. nieruchomości przez działającego w imieniu Skarbu Państwa Prezydenta Miasta Ż. czynności w zakresie utrzymania i eksploatacji drogi.

Ponadto, trafnie uznał organ, iż jako przejaw władztwa faktycznego nad ww. nieruchomością należało uznać fakt, iż w dacie [...] grudnia 1998 r., co wynika z akt sprawy, przedmiotowa działka była zajęta pod chodnik w ciągu drogi publicznej. Dodatkowo, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż w dniu [...] grudnia 1998 r. przez ww. działkę przebiegała linia energetyczna (wyrys z dnia [...] listopada 2012 r. z mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1998 r. i zaewidencjonowanej pod nr [...] i oświadczenie starszego geodety mgr inż. J. B. z dnia [...] marca 2012 r.). Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594), również w wersji obowiązującej w 1998 r., zaopatrzenie w energię elektryczną należy do zadań własnych gminy. Wykonując te zadania, o czym świadczą urządzenia do tego przeznaczone, gmina musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2010r., sygn. akt I SA/Wa 2059/09, publ. LEX 604800).

Przy tym, wbrew twierdzeniom skarżącej, powołane oświadczenie p.o. Dyrektora M. Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2012 r. nie stanowi jedynego dowodu wykonywania władztwa publicznoprawnego na działce nr [...]. Poza przedmiotowym oświadczeniem w aktach sprawy znajdują się bowiem inne dowody i przesłanki świadczące o władaniu sporną nieruchomością przez podmiot publicznoprawny, w tym wyrys z mapy zasadniczej Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ż. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1998 r. i zaewidencjonowanej pod nr [...]. Z mapy tej jednoznacznie wynika, iż w 1998 roku przez działkę przebiegał chodnik betonowy urządzony w ciągu ulicy J., co potwierdza nie tylko zajęcie gruntu pod drogę publiczną, ale również istnienie drogi publicznej na ww. działce, względem której do wymienionych w oświadczeniu działań, wynikających z ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych uprawnione było, działające w imieniu Skarbu Państwa, Miasto Ż. na podstawie porozumienia z [...] grudnia 1993 r. W tych okolicznościach za niezasadne uznać należało domaganie się przez skarżącą precyzyjnego wskazania przez organ konkretnych czynności i dat ich wykonywania w odniesieniu do przedmiotowego gruntu popartego dokumentami takimi jak umowy zawarte przed dniem [...] grudnia 1998 r. - zważywszy na okoliczność, iż od dnia [...] grudnia 1998 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji upłynęło prawie 15 lat, co może uniemożliwiać w praktyce odtworzenie wskazanych w skardze okoliczności.

Skoro zatem przedmiotowa działka nr [...] stanowiła w dniu [...] grudnia 1998 r. własność osoby fizycznej oraz zajęta była w tej dacie pod drogę publiczną – drogę wojewódzką i pozostawała we wskazanej dacie we władaniu publicznoprawnym, to stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. stała się ona z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. własnością województwa, na terenie którego jest położona – w tym wypadku Województwa M. w trybie określonym w art. 73 ust. 1 ww. ustawy.

Powyższe oznacza, że kwestionowana przez skarżącą decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów procedury administracyjnej, a zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 i art. 80 kpa oraz art. 8 kpa, a w konsekwencji zarzut naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. należy uznać za chybione.

Sąd nie podzielił również zarzutu nieustalenia przez organ jaka część działki nr [...] wchodziła w skład pasa drogowego. Zauważyć trzeba, iż okoliczność zajęcia działki nr [...] przez drogę wojewódzką (chodnik) według stanu na dzień [...] grudnia 1998 r. została ustalona przez geodetę uprawnionego, co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (wyrys z [...] listopada 2012 r. z mapy zasadniczej, sprawozdanie techniczne geodety uprawnionego z [...] lutego 2014 r., oświadczenie starszego geodety mgr inż. J. B. z [...] marca 2012 r.). Jak zaś wskazano powyżej, organ nie ma uprawnień do kwestionowania ustaleń uprawnionego geodety dokonywanych w zakresie wykonywanych przez niego funkcji. Wbrew stanowisku skarżącej, na gruncie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nie ma również doniosłości prawnej okoliczność opłacania podatków czy okoliczność kierowania interwencji Straży Miejskiej do właścicielki spornej działki. Za nietrafny Sąd uznał ponadto zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na dokonanie przez organy orzekające oceny czy zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Z tego powodu, przeprowadzenie ewentualnego dowodu z oględzin nieruchomości nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Podsumowując, uznać trzeba, iż organy orzekające wnikliwie i w sposób zgodny z przepisami prawa materialnego i procesowego przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, a w konsekwencji prawidłowo ustaliły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza spełnienie przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.