Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. K. –S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, po wznowieniu postępowania oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Prezydent Miasta [...] (dalej jako "organ I instancji" lub "Prezydent"), działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 559), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015 r., poz. 2284), uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2014 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego i odmówił przyznania K. K. – S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem A. S.. Jednocześnie decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes społeczny.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W trakcie ww. postępowania ustalono, że K. K. – S. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w [...] Sp. z o.o. - od 22 kwietnia 2014 r. do 21 kwietnia 2015 r. oraz od 7 maja 2015 r. do nadal i świadczy usługi dla firmy [...] Sp. z o.o. W ocenie Prezydenta podejmowanie regularnych form zatrudnienia w postaci umów zlecenia świadczy, że nie została spełniona podstawowa przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Fakt zatrudnienia skarżącej nie był natomiast znany organowi, bowiem zarówno we wniosku z dnia 30 września 2014 r. o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jak i w złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni podała, że nie pracuje ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej, gdyż opiekuje się dzieckiem.

We wniesionym odwołaniu K. K. – S. nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu jakoby na dzień 18 lutego 2016 r. nadal współpracowała z firmą [...], gdy tymczasem współpracę zakończyła w październiku ubiegłego roku i od tamtej pory do nadal nie podejmowała jej ponownie i nie zamierza w przyszłości. W ocenie odwołującej się, w jej przypadku nie mogło być mowy i faktycznie nie było o fizycznym wykonywaniu pracy. Jedyna praca, którą wykonywała, polegała na tym, że proponowała rodzinie lub znajomym założenie sobie konta w [...], by mieć dostęp do kosmetyków ze zniżką. Wykonywanie tych czynności zajmowało jej w sumie około pół godziny miesięcznie. Za wykonywanie tych czynności w okresie od 1 lipca 2014 r. do 30 września 2015 r. uzyskała kwotę ok. [...] zł. Odwołująca się nie rozumie więc w jaki sposób taki zarobek ([...] zł miesięcznie) miałby kwalifikować kogoś do uznania, że nienależnie pobrał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł miesięcznie. Umowy jaką miała zawartą z [...], nie traktowała jako pracy, a zawarła ją "przypadkowo", nie w celach zarobkowych ani by pracować. Umowy z [...] nigdy nie uzna za pracę, gdyż charakter tego co wykonywała nie daje takich podstaw, a nadto w umowie zawarte jest stwierdzenie, że "na skutek zawarcia umowy nie powstaje między stronami stosunek pracy". Odwołująca nie wiedziała więc, że umowa mogłaby być przeszkodą w pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego. Z powyższych względów wniosła o zakończenie sprawy poprzez jej umorzenie.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że w dniu 30 września 2014 r. K. K. – S. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką – A. S., która orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczona została do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie wydano do [...] września 2015 r. W orzeczeniu zawarte zostały wskazania: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). Jednocześnie wnioskodawczyni złożyła podpis pod oświadczeniem (część II wniosku), że nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. W oświadczeniu z dnia 30 września 2014 r., złożonym pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, wnioskodawczyni podała między innymi, że nie pracuje i nie jest zarejestrowana w PUP. W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2014 r. przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. oraz w kwocie [...] zł miesięcznie od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r.

Następnie Kolegium podniosło, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazało, że przepis ten stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 pkt 1). Nadto zauważyło, że w świetle art. 3 pkt 22 ww. ustawy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że strona w dniu 16 października 2015 r. złożyła w organie I instancji oświadczenie, w którym podała między innymi, że od kwietnia 2014 r. ma podpisaną umowę zlecenie z firmą [...], co potwierdza również zaświadczenie z dnia 9 marca 2015 r. wydane przez [...] Sp. z o.o. w [...], z którego wynika, że zatrudniona była na podstawie umowy zlecenia w okresie od 22 kwietnia 2014 r. do 21 kwietnia 2015 r. i od 7 maja 2015 r. do 22 grudnia 2015 r. Tak więc w dacie ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z dnia [...] października 2014 r. fakt pozostawania wnioskodawczyni w zatrudnieniu na podstawie umowy zlecenia nie był znany organowi I instancji.

Jednocześnie Kolegium przytoczyło brzmienie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bowiem w dacie wydawania decyzji z dnia [...] października 2014 r. strona pozostawała w zatrudnieniu na podstawie umowy zlecenia, co stanowiło negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, a mimo to świadczenie było jej przyznane.

Organ odwoławczy zauważył, że nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, iż wnioskodawczyni nie pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy, ani też wysokość osiągniętego przez nią dochodu z tytułu umowy zlecenia. Świadczenie pielęgnacyjne należy się bowiem wyłącznie osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wymaga zatem rezygnacji z aktywności zawodowej także wykonywanej na podstawie umowy zlecenia.

Kolegium nie zgodziło się ze stwierdzeniem odwołującej się, że nie wiedziała ona, iż praca na umowę zlecenie jest przeszkodą przy pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego. Treść wniosku - Część II - "Oświadczenie służące ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" zawierało bowiem definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wskazując między innymi, że zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jest również umowa zlecenia. Wnioskodawczyni złożyła własnoręczny podpis pod tym oświadczeniem, zatem należy uznać, że zapoznała się z jego treścią.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła K. K. – S. (dalej jako "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 20 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 150 ust. 1 k.p.a., polegające na tym, że Kolegium przyjęło, iż działający z upoważnienia Prezydenta Starszy Specjalista Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], którego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. wznowiono postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Prezydenta znak [...] i odmówiono skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jest organem uprawnionym do wznowienia postępowania, pomimo, że w aktach sprawy nie ma pełnomocnictwa osoby wydającej taką decyzję i nie zostało wykazane, że ewentualnie istniejące, chociaż nieujawnione w aktach sprawy, pełnomocnictwo obejmuje również prawo do wydawania decyzji o wznowieniu postępowania;

- art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, ponieważ nie zrezygnowała ona z pracy – zatrudnienia w innej formie ponieważ pozostawała w zatrudnieniu, w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo, że nie wykonywała ona żadnych czynności związanych z zatrudnieniem;

- art. 7 w związku z art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności w celu szczegółowego wyjaśnienia czynności podejmowanych przez skarżącą w związku z zawartą umową [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...], co miało istoty wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ponieważ uniemożliwiło wyjaśnienie rzeczywistego charakteru stosunków łączących skarżącą ze wskazanym przedsiębiorcą oraz ustalenia czy rzeczywiście skarżąca pozostawała w zatrudnieniu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że nie wykonywała żadnych czynności charakterystycznych dla stosunku pracy lub zlecenia. Nie przerywała opieki na dzieckiem. Nie osiągała dochodów pozostających w jakiejkolwiek rozsądnej proporcji do wysokości otrzymywanego świadczenia lub wynagrodzenia za pracę, choćby w minimalnej ustawowej wysokości. Zdaniem skarżącej jej "zajęcie" obecnie traktowane przez organy orzekające w obu instancjach jako "zatrudnienie" w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest bardziej rodzajem hobby oraz rodzajem skorzystania z możliwości "odwdzięczenia się" bliskim i znajomym. Skarżąca nigdy nie traktowała tego "zajęcia" jako źródła dochodów, nie poświęcała temu "zajęciu" czasu ze szkodą dla niepełnosprawnego dziecka. Jej "dochody" nie mogą stanowić źródła utrzymania skoro są wielokrotnie niższe od sumy zwolnionej z podatku dochodowego od osób fizycznych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ww. ustawy).

Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.").

Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie składu orzekającego, organy obu instancji nie naruszyły bowiem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji wydaną po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postepowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Działając na podstawie ww. przepisu organ I instancji uchylił własną decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i odmówił jej przyznania przedmiotowego świadczenia.

Podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki o których mowa w ww. przepisie do wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie bowiem z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 pkt 1).

Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżąca w dacie wydania decyzji Prezydenta z dnia [...] października 2014 r. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia. Zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca w okresie od 22 kwietnia 2014 r. do 21 kwietnia 2015 r. i od 7 maja 2015 r. do 22 grudnia 2015 r. świadczyła na rzecz [...] Sp. z o.o. w [...] usługi na podstawie umowy zlecenia. Skarżąca pozostawała zatem w zatrudnieniu w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego decyzją Prezydenta z [...] października 2014 r.

Powyższe zaś stanowiło negatywną przesłankę do przyznania jej wówczas świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego świadczenie takie zostało jej jednak przyznane. Jest to istotna dla sprawy nowa okoliczność, bowiem gdyby skarżąca składając swój wniosek złożyła oświadczenie, że jest zatrudniona czy też wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, nie otrzymałaby przedmiotowego świadczenia. Powyższa okoliczność faktyczna istniała w dniu wydania ww. decyzji, jak również nie była znana organowi wydającemu decyzję.

Twierdzenia skarżącej, że nie wykonywała żadnych czynności charakterystycznych dla stosunku pracy lub zlecenia, jak i że nie przerywała opieki na dzieckiem oraz nie osiągała dochodów pozostających w jakiejkolwiek rozsądnej proporcji do wysokości otrzymywanego świadczenia lub wynagrodzenia za pracę, choćby w minimalnej ustawowej wysokości nie mogą wpłynąć na ocenę zebranych w sprawie dowodów. Skarżąca nie podważyła prawdziwości informacji zawartych w zaświadczeniu z dnia 9 marca 2016 r. wydanego przez zleceniodawcę - [...] Sp. z o.o. w [...]. W dniu zaś złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo stosownego pouczenia co należy rozumieć przez zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej (str. 2 wniosku) oświadczyła, że nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej, potwierdzając powyższe własnoręcznym podpisem.

Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji wbrew zarzutowi skargi zebrały w wystarczający sposób materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny. Organy dokonały prawidłowej interpretacji ww. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nie naruszyły ar. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi, że w aktach administracyjnych sprawy brak było stosownego pełnomocnictwa dla pracownika który to podpisał decyzję działając z upoważnienia organu I instancji. Powyższy brak został bowiem uzupełniony w postępowaniu przed Sądem. Jak wynika z dokumentu pełnomocnictwa, ww. pracownik w dniu wydania decyzji organu I instancji posiadał stosowne upoważnienie.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz stwierdzając brak uchybienia przez zaskarżoną decyzję przepisom postępowania administracyjnego i przepisom prawa materialnego także w zakresie nieobjętym skargą, w ocenie Sądu nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.