Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ś. Kuratora Oświaty w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela mianowanego uchyla zaskarżoną decyzję

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Z. odmówił nadania J.K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego w trybie przewidzianym w art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1194 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 23 sierpnia 2001 r. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu wejścia w życie wymienionego przepisu J.K. była zatrudniona w Szkole Podstawowej Nr [...] w Z., na stanowisku nauczyciela, na podstawie [...], zawartej na okres od [...] do [...]. Jednakże w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19 poz. 239) nie miała kwalifikacji do pracy na stanowisku nauczyciela określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 10 października 1991 r. Zgodnie z przepisami rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela miała osoba, która ukończyła studia magisterskie lub zawodowe na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem i posiadała przygotowanie pedagogiczne. J.K. ukończyła studia na [...] w G., Wydział [...], specjalność [...] (dyplom z dnia [...]), a także ukończyła Studium Pedagogiczne przy [...] w G., uzyskując kwalifikacje pedagogiczne do pracy nauczycielskiej (zaświadczenie o ukończeniu Studium Pedagogicznego z dnia [...]). Na podstawie art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, warunkiem uzyskania z mocy prawa w dniu wejścia w życie ustawy, stopnia nauczyciela mianowanego jest zatrudnienie w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć oraz spełnienie przez nauczyciela w dniu 31 sierpnia 2000 r. warunków określonych w art. 10 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r. J.K. w dniu 31 sierpnia 2000 r. nie spełniała warunków określonych w art. 10 ust. 2 pkt 5 i 7 Karty Nauczyciela w brzmieniu z dnia 5 kwietnia 2000 r. gdyż Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [...] w Z. uznał jej kwalifikacje za zbliżone z nauczanym przedmiotem dopiero od dnia [...].

Decyzją z dnia [...], wydaną w wyniku rozpoznania odwołania J.K., [...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wskazał, że nie zostały spełnione warunki określone w § 3 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. w zakresie uznania ukończonego przez wyżej wymienioną kierunku studiów za zbliżony z nauczanym przez nią przedmiotem – tj. [...].

Na skutek skargi J.K., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 września 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1091/02, uchylił decyzję [...] Kuratora Oświaty. W uzasadnieniu podkreślił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty. Jest to podstawa inna niż w razie żądania przyznania stopnia awansu zawodowego w dniu 6 kwietnia 2000 r. W tym drugim przypadku zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. W związku z tym nie można mówić o tożsamości dwóch spraw administracyjnych z wniosku J.K. o przyznanie jej stopnia nauczyciela mianowanego. Ustalenie, czy skarżąca uzyskała stopień nauczyciela mianowanego w dniu 6 kwietnia 2000 r. było konieczne dla prawidłowego zastosowania art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. Z tego powodu wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 2079/02 ze skargi J.K. na decyzję odmawiającą przyznania stopnia nauczyciela mianowanego w dniu 6 kwietnia 2000 r., został wydany przed podjęciem orzeczenia w niniejszej sprawie. Wyrokiem tym skarga wyżej wymienionej została oddalona. Następnie Sąd wskazał, że w decyzjach organów administracji obydwu instancji wydanych w rozpoznawanej sprawie nie rozważono, czy J.K. spełniła warunki określone w art. 10 ust. 2 pkt 7 Karty Nauczyciela. Natomiast w zakresie ustaleń dotyczących kryterium wymienionego w art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela, tj. posiadania wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska, organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w celu oceny, czy wyżej wymieniona ukończyła studia na kierunku zbliżonym do nauczanego przedmiotu oraz, czy ma przygotowanie pedagogiczne. Ustalenia organów administracji w tym zakresie są dowolne i naruszają art. 80 K.p.a., o czym świadczy brak powołania się na dowody obrazujące zakres wiedzy merytorycznej z [...], uzyskanej przez skarżącą podczas studiów. Przedwcześnie również organy administracji orzekające w sprawie przyjęły, iż ukończone przez skarżącą Studium Pedagogiczne nie dało jej "wiedzy i umiejętności" z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej w powiązaniu z kierunkiem kształcenia - § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. W tym zakresie Sąd wskazał, że ustalenie powiązania nauczanych w Studium Pedagogicznym przedmiotów z [...] powinno odbyć się nie tylko w oparciu o plan nauczania zamieszczony w zaświadczeniu o ukończeniu Studium, ale także na podstawie szczegółowego programu nauczania poszczególnych przedmiotów. Sąd wskazał, że ustalenie, czy kierunek studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu, należy do kompetencji organów administracyjnych orzekających w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego, na podstawie przepisów zawartych w art. 9b ust. 4 Karty Nauczyciela - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania rozstrzygnięcia w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] [...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił szczegółowy program studiów [...], zawierający [...] godziny przedmiotów [...] i wskazał, że z zaświadczenia [...] wynika, iż J.K. w trakcie studiów zrealizowała około [...] godzin [...], w zakresie koniecznym i niezbędnym do realizacji innych przedmiotów zawodowych. Na podstawie dyplomu [...] i zaświadczenia tej uczelni o ukończeniu studium pedagogicznego z metodyką nauczania przedmiotów [...], a nie [...], organ odwoławczy uznał, że J.K. nie posiadała kierunkowych kwalifikacji do nauczania [...] ani odpowiedniego przygotowania pedagogicznego. W związku z tym, w dniu 6 kwietnia 2000 r., z mocy prawa uzyskała stopień nauczyciela stażysty, co nie wymagało potwierdzenia odpowiednim aktem. Według ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, nauczyciel mógł z mocy prawa uzyskać odpowiedni stopień awansu zawodowego tylko raz, tj. na dzień 6 kwietnia 2000 r. Natomiast wadliwe nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem nie posiadającym kwalifikacji do nauczania [...] nie może prowadzić do uznania takich kwalifikacji. J.K. nie miała również podstaw do uzyskania mianowania w trybie art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, gdyż w dniu 31 sierpnia 2000 r. nie spełniała warunku określonego w art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że z wyroku Sądu z dnia 11 września 2003 r. wynika, że w chwili wejścia w życie tej ustawy, nie obowiązywało rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r. W związku z tym nie powinno się uwzględniać § 1 pkt 3 rozporządzenia, a w takim razie jedyną podstawą oceny kwalifikacji J.K. był przepis art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela, według którego stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Regulacja ta nie dawała kompetencji dyrektorowi szkoły do uznawania ukończonego przez wyżej wymienioną kierunku studiów za zbliżony z nauczanym przedmiotem. Na podstawie cytowanego przepisu do nauczania [...] zatrudniona powinna być osoba po studiach kierunkowych posiadająca odpowiednie przygotowanie pedagogiczne.

Po rozpoznaniu skargi J.K., wyrokiem z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 186/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji [...] Kuratora Oświaty. W uzasadnieniu wskazał, że rażące naruszenie prawa materialnego stanowiło stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r. nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie i w związku z tym nie powinno się uwzględniać definicji zawartej w § 1 pkt 3 rozporządzenia, a jedyną podstawę oceny kwalifikacji skarżącej stanowi art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela. Pogląd powyższy, błędnie wywiedziony z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 11 września 2003 r., jednocześnie rażąco narusza art. 99 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 z późn. zm.), który stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wymienionym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwalifikacje skarżącej należy ocenić na podstawie przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela i przepisów rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r., w tym definicji wyrażonej w § 1 pkt 3 rozporządzenia. Natomiast kwestię nieobowiązywania tego rozporządzenia w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. Sąd odniósł wyłącznie do unormowania w zakresie właściwości organu, mającego dokonać oceny kwalifikacji skarżącej. Ponadto organ odwoławczy ponownie poddał analizie kwestię spełnienia przez skarżącą warunków nabycia z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela. Tymczasem to zagadnienie było już przedmiotem sprawy rozstrzygniętej ostateczną i prawomocną decyzją [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...]. Ponowna analiza w tym zakresie stanowiła naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, określonej w art. 16 § 1 K.p.a. i w związku z tym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Ponadto wbrew wskazaniom poprzedniego wyroku, organ nie dokonał ustaleń dotyczących programu studiów odbytych przez skarżącą w aspekcie definicji zawartej w § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. i nie wyjaśnił w szczególności, czy studia te dały skarżącej dostateczną wiedzę merytoryczną do nauczania [...] na poziomie szkoły podstawowej. W tym zakresie ustalił jedynie, że skarżąca zrealizowała około [...] godzin [...], co oczywiście nie jest wystarczające. Bez nawiązania do treści wymienionej definicji, samo wyliczenie i opis przedmiotów realizowanych na studiach kierunkowych są całkowicie nieprzydatne do oceny kwalifikacji skarżącej. Zakres programowy na kierunku zbliżonym do nauczanego przedmiotu nie może bowiem pokrywać się ze studiami kierunkowymi. Niewyjaśnienie powyższych zagadnień stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 99 Przepisów wprowadzających, gdyż wyrok NSA z dnia 11 września 2003 r. także w tym zakresie zawierał wyraźne wskazania. Ponadto organ administracji nie wykonał wytycznych wymienionego wyroku dotyczących ustalenia - w oparciu o szczegółowy program nauczania poszczególnych przedmiotów - powiązania nauczanych w Studium Pedagogicznym przedmiotów z [...]. Ponownie powołał się wyłącznie na zaświadczenie o ukończeniu Studium, co przez Naczelny Sąd Administracyjny zostało zakwestionowane jako naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Powtórne uchybienie wymienionym przepisom oraz niezastosowanie się do wiążących wskazań Sądu stanowiło rażące naruszenie prawa. W związku z tym, Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy, oceny prawnej i wskazań zawartych w obydwu wyrokach wydanych w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazał, aby ocenić, jaki wpływ na to postępowanie ma decyzja Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] nadająca skarżącej stopień nauczyciela mianowanego - w innym trybie i nie z dniem [...], jak to przewiduje art. 28 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. - jednakże opierające się na przesłance posiadania przez skarżącą wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska i pozostałych warunków wymienionych w art. 10 ust. 2 (poza punktem 6) Karty Nauczyciela - na dzień [...], a więc nawet wcześniej niż data, według której ustalane są uprawnienia skarżącej w niniejszym postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] nr [...], [...] Kurator Oświaty w K., w wyniku ponownego rozpoznania odwołania, uchylił decyzję z dnia [...] i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dacie podjęcia przez J.K. pracy w charakterze nauczyciela [...], na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela i przepisu § 3 rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r., stanowisko to mogła i nadal może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego były to wystarczające kwalifikacje. Od dnia [...] Kurator Oświaty dokonywał ustalenia, czy dany kierunek studiów można uznać za zbliżony do nauczanego przedmiotu. Jednakże w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt U 1/04, kompetencje do uznania kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu posiada organ prowadzący postępowanie o nadanie stopnia awansu zawodowego, a więc dyrektor szkoły lub placówki. Wobec tego organ odwoławczy uznał za zasadne przekazanie sprawy J.K. do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W wyniku rozpoznania skargi [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 2 lipca 2007 r. uchylił decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wymienione rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organu pierwszej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia narusza przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego bowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a więc nie było przesłanek do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ administracji był zobowiązany ocenić, czy w dniu 31 sierpnia 2000 r. skarżąca spełniała warunki określone w art. 10 ust. 2 pkt 5 i 7 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r. w związku z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.). W związku z tym organ odwoławczy był zobowiązany do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyrokach sądowych, a nie nałożenia tego obowiązku na organ pierwszej instancji. Ponadto nie wskazał okoliczności, których wyjaśnienie było niezbędne dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia oraz nie wykazał, że nie mogły zostać wyjaśnione w toku uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a. Tym samym przekroczył uprawnienia wynikające z art. 138 § 2 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy wadliwie uznał, iż w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt U 1 / 04, kompetencje do uznania kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu przysługują dyrektorowi szkoły lub placówki. Pominął w tym zakresie unormowanie art. 9 b ust. 4 Karty Nauczyciela, dotyczące uprawnień organu prowadzącego szkołę. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2003 r. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2005 r., mając na uwadze, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu, decyzją z dnia [...] nadał skarżącej stopień nauczyciela mianowanego na podstawie art. 7 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), potwierdzając tym samym kwalifikacje merytoryczne, pedagogiczne i staż skarżącej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zaświadczenie z dnia [...], wydane przez [...] stanowi podstawę uznania kierunku studiów ukończonych przez J.K. za zbliżony z nauczanym przez nią przedmiotem. Uwzględniając zaliczone podczas studiów działy [...] oraz podstawę programową nauczania [...], obowiązującą w roku szkolnym [...] stwierdzono, że zdobyta przez wyżej wymienioną wiedza obejmuje treści określone dla przedmiotu [...] w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla sześcioletnich szkół podstawowych i gimnazjów – załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego (Dz. U. Nr 14, poz. 129 z późn. zm.). Natomiast ukończone przez J.K. Studium Pedagogiczne uwzględniało zagadnienia z zakresu psychologii oraz pedagogiki, które są wspólne dla wszystkich programów w zakresie przygotowania pedagogicznego. Elementem różnicującym przygotowanie pedagogiczne, w znaczeniu odpowiedniego przygotowania pedagogicznego (art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela), jest dydaktyka szczegółowa. W przypadku ukończonego przez J.K. Studium Pedagogicznego była to metodyka przedmiotów [...], a do nauczania [...] wymagana jest metodyka nauczania [...] (przedmiotu ogólnokształcącego). Wobec tego ukończenie przez J.K. Studium Pedagogicznego nie potwierdza zdobycia odpowiedniego przygotowania pedagogicznego. W związku z tym, na dzień 31 sierpnia 2001 r. J.K. nie spełniała warunków określonych w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela w brzmieniu na dzień 5 kwietnia 2000 r. Wobec tego nie zostały spełnione przesłanki uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa na podstawie art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty. Organ odwoławczy podkreślił, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu, decyzją z dnia [...] zwolnił J.K. z obowiązku odbycia stażu oraz postępowania egzaminacyjnego i na podstawie art. 7 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.) nadał jej stopień nauczyciela mianowanego. Odmienna podstawa prawna obu żądań: w przypadku wniosku j.K. w rozpoznawanej sprawie – art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, a w przypadku decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu – art. 7 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.) – wyklucza uznanie, że pomiędzy tymi sprawami zachodzi tożsamość sprawy.

W skardze od powyższej decyzji J.K. podniosła zarzut niewykonania przez organ odwoławczy wiążących wskazań wyrażonych w wyrokach; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2003 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2005 r. i z dnia 2 lipca 2007 r. w zakresie ustaleń dotyczących jej przygotowania pedagogicznego. Wskazała, że [...] Kurator Oświaty ponownie przytoczył treść zaświadczenia o ukończeniu Studium Pedagogicznego. Natomiast został zobowiązany do szczegółowego ustalenia programu zajęć w ramach Studium. Podkreśliła, że ten sam ramowy program studiów, w tym metodyka przedmiotów [...], dotyczył absolwentów wszystkich kierunków [...], w tym również absolwentów Wydziału [...], [...] itd. Jednakże szczegółowy program zajęć był ukierunkowany na potrzeby poszczególnych uczestników Studium. Podniosła, że w jej przypadku wszystkie zajęcia kierunkowe z metodyki odbywały się pod kątem [...], bowiem w tym czasie pracowała już jako nauczyciel [...]. Wymaganą praktykę w szkole również odbyła na zajęciach z [...]. Wszystkie te okoliczności zostały potwierdzone wpisami w dokumentacji Studium Pedagogicznego. Natomiast organ odwoławczy nie przedstawił w decyzji żadnego nowego uzasadnienia, poza tym, które zostało wcześniej zakwestionowane w wyrokach NSA i WSA. Ponadto podniosła, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu uznał za wystarczające kwalifikacje uzyskane przez nią poprzez ukończenie Studium Pedagogicznego, a Kurator Oświaty nadal je kwestionuje. Tymczasem w zakresie obydwu podstaw prawnych wystąpiła tożsamość wymagań kwalifikacyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie – z uwagi na trzykrotne uchylenie przez sąd poprzednio wydanych decyzji organu odwoławczego - zastosowanie znajduje przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić zatem należało, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 28 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1194 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 23 sierpnia 2001 r. Zgodnie z tym przepisem nauczyciele, którzy w dniu 31 sierpnia 2000 r. spełniali warunki określone w art. 10 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 3 ( tj. Karty Nauczyciela) w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r., otrzymują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego - z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli są zatrudnieni w przedszkolu, szkole lub placówce w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć – o ile wcześniej nie uzyskali stopnia nauczyciela mianowanego.

Natomiast spośród przesłanek wymienionych w przepisie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.), według stanu z dnia 5 kwietnia 2000 r., istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku J.K. miało ustalenie, czy zostało spełnione kryterium określone w pkt 5 tego przepisu, dotyczące posiadania przez nią kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela [...] w szkole podstawowej.

W tym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2005 r. (sygn. akt IV SA/Gl 186/04) podkreślił, że zgodnie z wytycznymi wyroku NSA z dnia 11 września 2003 r. - poprzednio wyrażonymi w tej samej sprawie - kwalifikacje skarżącej należy ocenić na podstawie przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela i przepisów rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r., w tym definicji wyrażonej w § 1 pkt 3 rozporządzenia. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł między innymi, że organ administracji nie wykonał wytycznych poprzedniego wyroku dotyczących ustalenia - w oparciu o szczegółowy program nauczania poszczególnych przedmiotów - powiązania z [...], przedmiotów nauczanych w Studium Pedagogicznym, ukończonym przez skarżącą. Stwierdzając brak wymaganego przygotowania pedagogicznego, organ ponownie powołał się wyłącznie na zaświadczenie o ukończeniu przez nią Studium, co przez Naczelny Sąd Administracyjny zostało zakwestionowane jako naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Rozpoznając skargę J.K. od kolejnej decyzji organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 2 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1247/06 ponownie podkreślił obowiązek uwzględnienia przez organ odwoławczy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniach wyroków; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2003 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2005 r.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie określonym cytowanymi wyżej przepisami, stwierdzić należało, że organ odwoławczy, wydając rozstrzygnięcie z dnia [...] - po raz trzeci - nie wykonał w całości wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w przytoczonych wyrokach sądowych.

Według wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2003 r. organ administracji został zobowiązany do ustalenia - w oparciu o szczegółowy program nauczania poszczególnych przedmiotów - powiązania z [...], przedmiotów nauczanych w Studium Pedagogicznym, ukończonym przez skarżącą.

Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ogóle nie zawiera analizy dotyczącej tego, czy realizacja przez skarżącą programu kształcenia w Studium Pedagogicznym była ukierunkowana zgodnie z wymaganiami w zakresie przygotowania pedagogicznego do zajmowania stanowiska nauczyciela [...] w szkole podstawowej.

Organ administracji nie przeprowadził bowiem żadnych ustaleń w zakresie szczegółowego programu zajęć, zrealizowanych przez skarżącą. Tym bardziej nie ustalił więc, czy w ramach zrealizowanego przez skarżącą programu, zostały uwzględnione szczególne wymagania dotyczące przygotowania pedagogicznego do wykonywania zawodu nauczyciela [...] w szkole podstawowej.

Z powyższych przyczyn - nie spełnia warunków uzasadnienia rozstrzygnięcia, stwierdzenie organu odwoławczego, że ukończone przez J.K. Studium Pedagogiczne uwzględniało zagadnienia z zakresu psychologii oraz pedagogiki, które są wspólne dla wszystkich programów w zakresie przygotowania pedagogicznego. Przytoczona teza organu odwoławczego – wobec braku konkretnych ustaleń – ma bowiem znaczenie bardzo ogólne.

Z tych samych powodów nie uzasadnia rozstrzygnięcia, wskazanie przez organ odwoławczy, że elementem różnicującym przygotowanie pedagogiczne, w znaczeniu odpowiedniego przygotowania pedagogicznego (art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela), jest dydaktyka szczegółowa. Jak już była o tym mowa, organ odwoławczy nie przeprowadził bowiem ustaleń w tym zakresie. Wobec tego brak było podstaw do przyjęcia, że powyższy warunek uzyskania odpowiedniego przygotowania pedagogicznego nie został spełniony w rozpoznawanej sprawie. Nie została również wykazana żadnymi ustaleniami, ocena organu odwoławczego, że w przypadku ukończonego przez J.K. Studium Pedagogicznego była to metodyka przedmiotów [...], a nie metodyka nauczania [...] (przedmiotu ogólnokształcącego).

Podkreślenia wymaga, że ustalenia organu w zakresie wystąpienia bądź braku przesłanek wymienionych w przepisach regulujących kryteria odpowiedniego przygotowania pedagogicznego, podlegają regułom postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organy administracji podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istotne okoliczności sprawy zostały udowodnione.

Ponadto odnośnie treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1247/06, wskazać należało, że wynikał z nich obowiązek rozważenia przez organ odwoławczy, iż Minister Edukacji Narodowej i Sportu, decyzją z dnia [...] nadał skarżącej stopień nauczyciela mianowanego na podstawie art. 7 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), potwierdzając tym samym – jak podkreślił wówczas Sąd - kwalifikacje merytoryczne, pedagogiczne i staż skarżącej.

Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał tylko, że odmienna podstawa prawna obu żądań: w przypadku wniosku J.K. w rozpoznawanej sprawie – art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, a w przypadku decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu – art. 7 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.) – wyklucza uznanie, że pomiędzy tymi sprawami zachodzi tożsamość sprawy.

Podnieść zatem należało, że brak tożsamości rozpoznawanej sprawy z wniosku skarżącej oraz sprawy zakończonej decyzją Ministra Edukacji Narodowej i Sportu nie budził wątpliwości. Natomiast we wskazaniach co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 lipca 2007 r. organ odwoławczy został zobowiązany do uwzględnienia okoliczności, iż wyżej wymienioną decyzją Ministra Edukacji Narodowej i Sportu zostały potwierdzone – jak podkreślił Sąd - kwalifikacje merytoryczne, pedagogiczne i staż skarżącej. W związku z tym, że podstawę rozstrzygnięcia Ministra stanowiły te same przepisy – art. 10 ust. 2 (poza pkt 6 ) Karty Nauczyciela, według stanu na dzień 5 kwietnia 2000 r., określające kryteria nadania stopnia nauczyciela mianowanego – które mają zastosowanie w niniejszej sprawie - organ odwoławczy, przy ponownym wydaniu decyzji był zobowiązany poddać szczególnie wnikliwej analizie kwestie dotyczące spełnienia wymienionych kryteriów. W razie bowiem stwierdzenia przez organ w niniejszej sprawie, że nie zostały spełnione kryteria, które w treści decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu zostały uznane za zrealizowane, organ administracji jest zobowiązany - zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa – w sposób wnikliwy i szczegółowy – wykazać podstawy przyjętych wniosków.

Jak wynika z powyższej analizy, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, znów zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - wskazać w uzasadnieniu decyzji dowody, na podstawie których uznał istotne okoliczności za ustalone oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiary i mocy dowodowej.

Ponadto przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia

Dodać należało, że ocena dowodów, którą organ administracji jest zobowiązany zawrzeć w uzasadnieniu decyzji, umożliwia kontrolę sądową w zakresie tego, czy zostały podjęte - jak tego wymaga art. 7 K.p.a. - działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie.

W związku z tym - pominięcie przez organ odwoławczy oceny materiału dokumentacyjnego oraz jego analizy, stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia.

Natomiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze wyżej wskazane naruszenia przepisów postępowania – zarówno w zakresie cytowanego art. 153 P.p.s.a., jak i przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający uzupełni materiał dokumentacyjny w zakresie szczegółowego programu zajęć, zrealizowanych przez skarżącą w ramach ukończonego przez nią Studium Pedagogicznego. Na tej podstawie ustali, czy realizacja przez skarżącą programu kształcenia w Studium Pedagogicznym była ukierunkowana zgodnie z wymaganiami w zakresie przygotowania pedagogicznego do zajmowania stanowiska nauczyciela [...] w szkole podstawowej. Następnie organ orzekający oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wymieniono wyżej, zostały udowodnione. W uzasadnieniu wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom.

W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności.