Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 185/22, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2022 r., nr 0201-IEW1.720.1.2022.WK, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w rubrum postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 185/22, w ten sposób, że w miejsce numeru decyzji "0201-IEW1.720.1.2022.4.WM" wpisać prawidłowo "0201-IEW1.720.1.2022.WK".

Postanowieniem z 12 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 185/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 24 stycznia 2022 r., nr 0201-IEW1.720.1.2022.WK, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

W przedstawionym stanie faktycznym sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 25 marca 2022 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia. Jednocześnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 marca 2022 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL z pouczeniem o terminie i sankcji za niewywiązanie się z obowiązku jak powyżej. Przesyłka zawierająca rzeczone zarządzenie została przesłana na adres Skarżącego, zaś po dwukrotnej awizacji zwrócona do adresata wobec jej niepodjęcia w terminie i następnie uznana za doręczoną 29 lipca 2022 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W zakreślonym ustawowo terminie Skarżący nie dokonał wymaganych czynności procesowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że pomimo skutecznego wezwania Skarżącego nie uzupełniono braku formalnego i fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, co obligowało do zastosowania sankcji odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia.

W reakcji na powyższe pismem z 7 listopada 2022 r. Skarżący złożył zażalenie, wskazując, że nie został prawidłowo wezwany, gdyż nie miał wiedzy o wysłanej przesyłce sądowej. Jednocześnie Strona wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w zakresie wskazania numeru PESEL i dokonała spóźnionej czynności (wyłącznie w zakresie zarządzenia z 24 marca 2022 r.).

Postanowieniem z 5 października 2023 r., sygn. akt III FZ 439/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Strona dla usprawiedliwienia niedokonania czynności procesowej w terminie powołała się na okoliczność braku uzyskania zawiadomień o awizacji korespondencji. W świetle tak zarysowanej argumentacji Skarżącego, należało stwierdzić, że przyjęcie oceny o braku należytego wypełnienia obowiązków przez doręczyciela (operatora pocztowego), tj. o nieskuteczności doręczenia sądowego, niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu. Z regulacji art. 73 p.p.s.a. wynikają przesłanki konieczne do wystąpienia kumulatywnie celem możności przyjęcia oceny o skuteczności doręczenia zastępczego. Przesłanki warunkujące prawidłowość wskazanej czynności procesowej, wobec doniosłości prawnej ryzyka zamknięcia stronie dalszej drogi sądowej, zwłaszcza w trybie tzw. doręczenia zastępczego, będącego wyjątkiem od reguły doręczania korespondencji do rąk adresata, winny być interpretowane ściśle. Jakakolwiek nieprawidłowość w poinformowaniu adresata o pozostawieniu pisma do odbioru wpływa na skuteczność doręczenia. Fikcja prawna wskazanej formy doręczenia opiera się na przyjęciu domniemania, jakoby przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie jej nie odebrał, niemniej domniemanie to nie występuje, ilekroć w toku doręczenia przesyłki przez doręczyciela pocztowego nie spełniono warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 819), znajdującego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a. Relewantna w tej materii pozostaje również okoliczność, że ilekroć analizy tej dokonuje się w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie odrzucenia środka zaskarżenia, po stronie zainteresowanego spoczywa ciężar obalenia wspomnianego domniemania poprzez stanowcze wykazanie uchybień w procesie doręczania korespondencji.

Jak wynika z adnotacji pocztowych znajdujących się na kopercie zawierającej wspomniane wezwanie sądowe (k. 15 akt sądowych), w odniesieniu do spornej przesyłki zachodziła dwukrotna awizacja - odpowiednio 15 lipca 2022 r. i 25 lipca 2022 r. Niepodjęta korespondencja została pozostawiona do odbioru w Urzędzie Pocztowym [...], zaś zawiadomienie o powyższym – w oddawczej skrzynce pocztowej (pkt 2 i 3 formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru). Bezskuteczny upływ 14-dniowego terminu wyznaczonego na odbiór skutkował zwrócenie korespondencji do adresata i uznaniem przez Sąd pierwszej instancji doręczenia za skutecznie dokonanego.

W rozpoznawanej sprawie nie sposób uznać doręczenia korespondencji kierowanej do Skarżącego za nieskuteczne i niewywołujące skutków prawnych. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, w szczególności koperty wraz z formularzem zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, jakoby Strona faktycznie nie została powiadomiona o korespondencji sądowej skierowanej na właściwy adres i pozostawionej we właściwej placówce Poczty Polskiej. Dokumentów takich nie dostarczył również sam zainteresowany, w szczególności nie przedłożył jakichkolwiek oświadczeń osób zarządzających ośrodkiem, w którym zamieszkuje.

Jakkolwiek brak dowodu nie jest dowodem braku, niezaoferowanie przez Skarżącego dowodów mogących wykazać prawdziwość twierdzeń co do nieotrzymania stosownych zawiadomień nie mogło doprowadzić do obalenia fikcji doręczenia i zniweczenia skutków procesowych upływu terminu ustawowego do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Powoływanie się na okoliczności niepoparte dowodami czyni takowe twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg wykazania okoliczności istotnych w sprawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska przekreślałoby istotę instytucji doręczenia zastępczego oraz sens istnienia terminów procesowych w ogólności, co ostatecznie stanowiłoby zbyt daleko idące rozluźnienie dyscypliny procesowej gwarantującej rzetelność prowadzonych postępowań sądowych. Ma to szczególne znaczenie w kontekście cechującego się ścisłymi formalnościami dowodowymi postępowania drugoinstancyjnego w zakresie badania legalności rozstrzygnięcia odrzucającego środek zaskarżenia (dowodzenie błędów w doręczeniu korespondencji w sprawie), w którym nie jest wystarczające uprawdopodobnienie określonych racji, wskazujące jedynie na określone prawdopodobieństwo twierdzeń czy zdarzeń. Okoliczności podnoszone przez Stronę wprawdzie mogłyby służyć pewnemu uprawdopodobnieniu określonych twierdzeń, jednak stanowczo nie mocnemu dowodzeniu błędów w doręczeniu korespondencji w niniejszej sprawie.

Wobec okoliczności potwierdzenia danych znajdujących się na kopercie z datami awizacji widniejącymi w systemie śledzenia przesyłek pocztowych na stronie internetowej Poczty Polskiej, za niewiarygodne skład orzekający uznał twierdzenia o wadliwościach w toku doręczania przesyłki sądowej, a tym samym o obaleniu fikcji jej doręczenia i w konsekwencji upływu biegu terminu do dokonania przez Skarżącego czynności, do których był wzywany. W świetle zasad doświadczenia życiowego oczywistym pozostaje, że wystawienie i pozostawienie adresatowi zawiadomienia o awizacji przez doręczyciela jest czynnością techniczną, której wsteczne zweryfikowanie - zwłaszcza po upływie określonego czasu - pozostaje utrudnione dowodowo. Weryfikację tej okoliczności należy zatem przeprowadzić w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, oceniając, czy w świetle zaprezentowanej argumentacji przez stronę udowodnione pozostały nieprawidłowości. Prezentowane tymczasem przez Skarżącego argumenty nie dają podstaw do uznania, jakoby do wskazywanych nieprawidłowości realnie doszło.

Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 1 sentencji. Jednocześnie na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wskazaną niedokładność Naczelny Sąd Administracyjny potraktował jako omyłkę o oczywistym charakterze wymagającą sprostowania, toteż postanowił, jak w pkt 2 sentencji.