I OSK 1464/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-28	
Data wpływu	2023-06-20	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	IV SA/Po 82/23	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 615; art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118; art. 104, art. 133-135; Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 259; art. 184, art. 193; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 82/23 w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 29 września 2022 r., nr SKO.4132.1182.354.2022.ZR w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 9 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 82/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.R. (dalej również: "wnioskująca", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile (dalej również: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "SKO", "Kolegium") z 29 września 2022 r., nr SKO.4132.1182.354.2022.ZR w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M.R. reprezentowana przez radcę prawnego, kwestionując go w całości i podnosząc:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "ppsa") "naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.":

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: "uśr", "ustawa"), przez błędne uznanie, że pobieranie przez wnioskodawczynię renty socjalnej wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym ojcem – Z.S.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, przez błędne uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, z uwagi na fakt, że jako osoba niezdolna do pracy i pobierająca rentę socjalną, nie musiała ona rezygnować z zatrudnienia, aby nim się zajmować.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano argumentację na poparcie ww. zarzutów.

Wywodząc jak wyżej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie złożonej skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Złożono również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W analizowanej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 ppsa. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczone są wskazanymi w środku zaskarżenia podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W środku zaskarżenia sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) – jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny, wobec oczywiście błędnego opisania w petitum skargi kasacyjnej naruszeń, jako dotyczących "przepisów postępowania". Skarżąca kasacyjnie nie stawia zarzutów dotyczących błędnej akceptacji zaskarżonym wyrokiem stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez organy, co czyni ów stan faktyczny wiążącym dla Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego, poczynione przez organy i następnie zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ustalenia w zakresie pobierania przez stronę renty socjalnej - zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (21 lutego 2022 r. – data wpływu do organu), jak i w dacie orzekania przez organy, oraz brak działania strony w zakresie wyboru świadczenia dla niej względniejszego, poprzez zawieszenie prawa do pobieranej renty socjalnej, pomimo poinformowania ją o takiej możliwości pismem z 24 lutego 2022 r. przez Burmistrza T. (dalej również: "Burmistrz", "organ I instancji"), są w sprawie wiążące.

Istotę zaistniałego sporu stanowi kwestia dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do renty socjalnej. Zauważenia w tym miejscu wymaga, że organy orzekające w sprawie odmówiły przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, z powodu posiadania przez nią ustalonego prawa do ww. renty. Kontrolujący działanie organów w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, utrzymał w mocy kwestionowany akt SKO, wskazując że jednym z warunków uwzględnienia żądania wniosku jest zawieszenie/rezygnacja z pobierania renty socjalnej. Słusznie przy tym WSA zauważył – uwzględniając aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego – że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy ustawową wysokością objętego wnioskiem świadczenia a kwotowym wymiarem renty, pozostaje w sprzeczności z art. 17 ust. 3 uśr. Sąd Wojewódzki stanął też na stanowisku, że w sprawie zachodzi konieczność uzupełnienia wykładni językowej obowiązujących przepisów wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej, które przemawiają za umożliwieniem skarżącej uzyskania wnioskowanego świadczenia w sytuacji, w której doprowadzi ona do wstrzymania wypłacania renty socjalnej. W ocenie Sądu kasacyjnego powyższe stwierdzenia WSA są trafne.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr prowadzić musi do wniosku, że osobom z ustalonym prawem do renty, nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego. Tak też przepis ten był początkowo interpretowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Aktualnie jednak linia orzecznicza w tym zakresie uległa zmianie – nie ogranicza się bowiem jedynie do wykładni językowej, a ma na względzie głównie reguły dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zauważono bowiem, że poprzednia, literalna wykładnia opisywanej normy uśr prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tym z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w przypadku, gdy wysokość pobieranego świadczenia jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Zastosowały przy tym, zgodnie z aktualnie obowiązującą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, dyrektywy wykładni systemowej i celowościowej.

Przechodząc do oceny sformułowanego w środku zaskarżenia zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, poprzez błędne uznanie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty socjalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zauważyć trzeba, że ww. teza skargi kasacyjnej stoi w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku WSA.

Autor skargi kasacyjnej zdaje się nie zauważać, że Sąd Wojewódzki rozważając, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, każdorazowo skutkuje decyzją odmowną w przypadku posiadania przez opiekuna prawa do jednego ze świadczeń z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, wziął pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, które w opisywanej materii dostrzega potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej ww. normy z rezultatami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął mianowicie, że zawieszenie prawa do ww. renty eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Skoro zaś takie zawieszenie skutkuje wstrzymaniem wypłaty renty, jego konsekwencją będzie wyeliminowanie negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tej przyczyny twierdzenie skargi kasacyjnej, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty socjalnej, nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, nie jest konkluzją i stanowiskiem Sądu I instancji. WSA wyjaśnił bowiem, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a ma jednocześnie ustalone prawo do renty, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń. W uzasadnieniu kwestionowanego wyroku wskazano również, że skarżąca (mimo prawidłowego pouczenia przez organ o ww. możliwości wyboru) nie wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zawieszenie/rezygnację z pobierania mniej dla niej korzystnego świadczenia rentowego i nie przedstawiła decyzji właściwego w tym zakresie organu. Zarzut skargi kasacyjnej został więc oparty na nieprawidłowym założeniu, co już z tej przyczyny pozbawia go waloru skuteczności.

W przywoływanym przez Sąd I instancji i skarżącą kasacyjnie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, stwierdzono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr "(...) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I). Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej." (pkt II). Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi, w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niedopuszczalne. Zauważył, że prowadzi ono do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego), jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. TK dostrzegł przy tym zróżnicowanie wysokości renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zestawieniu z kwotą przysługującą stronie w ramach świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał zauważył również, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, pozwalającego rozwiązać powyższy problem, dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Za sprzeczną z zasadą równości uznał przy tym jedynie sytuację, gdy samo przyznanie prawa do renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Mając powyższe na względzie uznać należy, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, także przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego w ww. wyroku TK, nie pozwala na równoczesne pobieranie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej konkurencyjnych świadczeń: rentowego i pielęgnacyjnego. Rozstrzygany przez Trybunał problem konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr dotyczył sytuacji, gdy niższe świadczenie rentowe eliminowało możliwość pobierania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od powyższego – dublowanie konkurencyjnych świadczeń z systemu wsparcia społecznego, musi spotkać się z odmową. Odnotować również wypada stanowisko TK, że sprzeczna z zasadą równości byłaby jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do renty skutkuje odebraniem świadczenia, a to w analizowanej sprawie nie miało miejsca.

Aktualnie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń konkurencyjnych: pielęgnacyjnego bądź emerytalno-rentowego. Źródła takiego uprawnienia upatrywać zaś należy właśnie w analizowanej normie uśr, odczytywanej z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej - gdyż regulacja art. 27 ust. 5 uśr, umożliwiająca pobieranie świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną – dotyczy jedynie zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń objętych tą ustawą (uśr). Wyboru konkretnej formy pomocy wnioskodawczyni mogła zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego (właściwego ZUS) wniosku o zawieszenie prawa do renty socjalnej. Należy w tym względzie wskazać, że w przypadku otrzymywania ww. renty, prawo do niej zawiesza się w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego - na zasadach określonych w art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm., dalej: "uerfus") w zw. z art. 10 ust. 1 z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 2194, dalej: "urs"). Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1 ww. normy, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności - z uwzględnieniem ust. 3 (art. 104 ust. 2 uerfus). Nadto, organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę socjalną wydaje decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej w razie wystąpienia okoliczności powodujących zawieszenie prawa lub wstrzymanie wypłaty renty socjalnej (art. 12 ust. 4 urs). Z art. 15 ust. 1 urs wynika zaś, że w sprawach nieuregulowanych ustawie odsyła się do odpowiedniego stosowania m.in. art. 133 - 135 uerfus. Zgodnie zaś z art. 134 ust. 1 pkt 1 uerfus, zawieszenie prawa do renty skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana stosowna decyzja organu rentowego (art. 134 ust. 2 pkt 2 uerfus).

Bezspornie, renta jest prawem niezbywalnym, jednak zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Istotą ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do rencisty jest bowiem, wynikająca z interpretacji ww. przepisu korelacja nie z samym prawem do renty, lecz z jego faktyczną realizacją - w postaci wypłaty tego świadczenia. Skoro zaś zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, eliminuje ono negatywną przesłankę, wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższą wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr skład orzekający w sprawie uznaje za słuszną. W tej sytuacji, organy administracji zasadnie odmówiły stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na negatywną przesłankę w postaci posiadania prawa do renty socjalnej i jej pobierania, a Sąd I instancji oddalił jej skargę.

W konsekwencji zaś, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr uznać należało za niezasadny.

Odnosząc się do drugiego z objętych środkiem zaskarżenia zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie była to bezpośrednia przesłanka odmowy ustalenia prawa do objętego wnioskiem świadczenia pielęgnacyjnego. Organy orzekające w sprawie oparły swe rozstrzygnięcia na zaistnieniu przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku wskazał zaś jedynie, że Burmistrz "(...) prawidłowo dostrzegł, że wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła osoba, która pobiera świadczenie z tytułu całkowitej niezdolności do pracy." – nie przesądzając jednak wprost, że powyższe stanowi przyczynę oddalenia skargi.

W myśl art. 4 ust. 1 urs, "renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu (...)". Zgodnie z art. 5 ust. 1 urs, ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS, na zasadach i w trybie określonych w uerfus. Podstawą przyznania skarżącej renty socjalnej było orzeczenie o zaliczeniu jej do "trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia" wydane w 1996 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przed wejściem w życie urs problematykę renty socjalnej regulowała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Z datą wejścia w życie urs – tj. z 1 października 2003 r., uchylony został art. 27a ww. ustawy o pomocy społecznej, stanowiący - w powiązaniu z art. 2a ust. 1 pkt 4 tej ustawy - o prawie do renty socjalnej zarówno dla osób całkowicie niezdolnych do pracy w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, jak też osób, u których stwierdzono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności – w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Na podstawie art. 26 ust. 3 urs, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, wydane przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a uprawniające do renty socjalnej na podstawie ww. ustawy o pomocy społecznej, są traktowane na równi z orzeczeniami lekarza orzecznika. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 3 w P. z 8 listopada 1996 r., zaliczającego skarżącą do trzeciej grupy inwalidzkiej wynika, że ustalono dla niej wskazania do zatrudnienia: "lekkie, nie wymagające dobrego słuchu". Do akt sprawy dołączono również, dotyczące wnioskującej, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 17 grudnia 2001 r., nr 2756 – zaliczające ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskazujące na możliwość zatrudnienia w warunkach pracy niewymagającej dobrego słuchu, "nie na wysokości, nie przy maszynach w ruchu."

Obowiązujący obecnie art. 4 ust. 2 dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 44, dalej: "ustawa o rehabilitacji..."), przewiduje, że do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Ustawodawca w art. 4 ust. 5 ww. ustawy przewidział zaś, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: 1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej; 2) wykonywania pracy zdalnej.

W świetle powyższego osoba pobierająca rentę socjalną, posiadająca jednak zdolność do pracy w odpowiednich warunkach zatrudnienia może, co do zasady, podjąć pracę zarobkową. Skarżąca winna być zatem traktowana jako osoba potencjalnie zdolna do świadczenia pracy (również w rozumieniu art. 17 pkt 4 uśr), a tym samym uprawniona do ewentualnej rezygnacji z wykonywania pracy, czy też jej niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W takim kontekście normatywnym należało ocenić zdolność skarżącej do świadczenia pracy, gdyż może ona być aktywna zawodowo w ramach odpowiednich warunków zatrudnienia. Powyższe zaś implikuje możliwość realizacji przez nią przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine ppsa.