Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 5 listopada 2024 r. nr GKII.7221.87.2024 w przedmiocie aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej – organ odwoławczy, Wojewódzki Inspektor) decyzją z dnia 5 listopada 2024 r. nr GKII.7221.87.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm. – dalej u.p.g.k.), po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej – Skarżąca, Wnioskodawczyni), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej – organ I instancji, Starosta) z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr [...] odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę przebiegu granic działki nr [...]oraz działki nr [...] położonych w obrębie S., jednostce ewidencyjnej S. zgodnie ze stanem sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 kwietnia 2024 r. wpłynęło do organu odwoławczego pismo Skarżącej zatytułowane "Skarga", które datowane było na dzień 30 stycznia 2024 r.

W piśmie tym, po pierwsze wniesiono o przywrócenie przebiegu granic pomiędzy działką nr [...] stanowiącą własność Skarżącej, a działkami nr [...] i [...] do stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem Wnioskodawczyni, modernizacja została przeprowadzona niezgodnie z prawem, a ponadto bez zawiadomienia jej osoby o tych czynnościach. Podniosła ponadto, że w tej sprawie zwracała się do Starosty, lecz nie uzyskała żadnego logicznego wyjaśnienia. Starosta nie wydał także żadnego rozstrzygnięcia, od którego mogłaby się odwołać. Po drugie, wniosła o uchylenie operatów geodezyjnych z tzw. modernizacji dotyczących działki nr [...] stanowiącej jej własność oraz działki nr [...]. Podniosła, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy tymi działkami odbyło się bez udziału właścicieli tych parceli, a ponadto wyrysowany przebieg granicy jest nieprawidłowy.

Zawiadomieniem z dnia 7 maja 2024 r. Wojewódzki Inspektor przekazał Staroście skargę Wnioskodawczyni z dnia 30 stycznia 2024 r.

Organ I instancji po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 2 sierpnia 2024 r. odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę przebiegu granic działki nr [...] oraz działki nr [...] położonych w obrębie S., jednostce ewidencyjnej S. zgodnie ze stanem sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że w latach 2012-2014 miała miejsce modernizacja ewidencji gruntów i budynków na obszarze obrębu ewidencyjnego S. w ramach zgłoszonej do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Z. pracy geodezyjnej [...]. Zakładanym celem prac modernizacyjnych było dostosowanie istniejących danych ewidencyjnych do wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wyjaśniono, że Skarżąca w zakreślonym prawem terminie nie wniosła uwag i zastrzeżeń do przeprowadzonej modernizacji. Dlatego też jej pismo z dnia 30 stycznia 2024 r. potraktowano jako wniosek o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W dalszej kolejności organ I instancji stwierdził, że o pracach modernizacyjnych dotyczących ustalenia przebiegu granic działki [...] powiadomiono Skarżącą, która jednak nie stawiła się w wyznaczonym miejscu i czasie. Natomiast – jak zaznaczył Starosta – Wnioskodawczyni uczestniczyła w pracach dotyczących działki nr [...]. Zwrócono przy tym uwagę, że nie zgłaszała zastrzeżeń co do ustalonych punktów granicznych i podpisała sporządzony na tą okoliczność protokół. W konkluzji stwierdzono, że skarga Wnioskodawczyni jest bezzasadna.

W odwołaniu z dnia 26 sierpnia 2024 r. Skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W jego treści podniosła, że pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. zwróciła się do Starosty o zmianę przebiegu granicy pomiędzy jej działką nr [...] a działką nr [...] należącą do H. P. i działką drogową nr [...] poprzez uchylenie operatu i przywrócenie stanu pierwotnego. Jej zdaniem, modernizacja ewidencji gruntów nie obejmowała przebiegu granic pomiędzy wskazanymi działkami. Przypuszcza, że zmiany w tym zakresie spowodowane były późniejszymi pracami geodezyjnymi, o których nie została powiadomiona i na które nie wyrażała zgody. Wskazała w tej części odwołania, że "nowe" wytyczenie drogi, pozbawiło jej nieruchomość dostępu do niej. Skarżąca dodatkowo podniosła, że pismem z dnia 2 października 2023 r. ponawiając wspomniany wniosek przedstawiła dokumenty mające potwierdzać zasadność jej żądania. Niezależnie od powyższego zapewniła, że była obecna przy ustalaniu granic działki[...].

Następnie w odwołaniu Skarżąca podniosła, że pismem z dnia 28 sierpnia 2023 r., jak podniosła Skarżąca, zwróciła się do Starosty o uchylnie operatu geodezyjnego nr [...] ustalającego granice pomiędzy działką nr[...] , a działką nr [...] stanowiącą jej własność i działką nr [...] należącą do Wspólnoty. O czynnościach tych, jak twierdzi Skarżąca, nie powiadomiono tylko jej, ale również członków Wspólnoty. W ocenie Wnioskodawczyni, w ramach tych prac dokonano nieprawidłowych pomiarów, ze szkodą dla jej prawa własności.

Odnosząc się do protokołu nr[...] , sporządzonego podczas modernizacji, Skarżąca podkreślił, że jej mąż, jak również inni właściciele działek byli obecni na gruncie, jednak w wyznaczonym terminie geodeta nie przybył.

Konkludując Wnioskodawczyni wniosła o uwzględnienie odwołania od decyzji Starosty, zwłaszcza w części nieobjętej modernizacją, tj. ustalenia granicy między działkami o nr[...],[...]i [...]przez jej uchylenie i przywrócenie stanu pierwotnego, a także o uchylenie operatu geodezyjnego nr [...] w części ustalającej granicę działek o nr [...] i [...] przez przywrócenie jej stanu pierwotnego.

Wojewódzki Inspektor nie przychylił się do argumentów Skarżącej, dlatego też decyzją z dnia 5 listopada 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W motywach decyzji przedstawiono proces modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Zwrócono w tym zakresie uwagę m.in. na to, że dane objęte modernizacją zostały ujawnione w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, a informację o tym Starosta [...] ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu [...] (art. 24a ust. 8 u.p.g.k.). W terminie 30 dni, od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym Skarżącej przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów do danych ujawnionych w ewidencji, z którego to uprawnienia nie skorzystała. Następnie Wojewódzki Inspektor wyjaśnił, że wniesione po upływie wskazanego terminu zastrzeżenia dotyczące danych ujawnionych w ewidencji należy rozpatrywać w trybie art. 24 ust. 12 u.p.g.k., czyli należy je potraktować jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. W takim przypadku aktualizacja jest możliwa wyłącznie w oparciu o precyzyjnie określone w art. 24 ust. 2b u.p.g.k. źródła danych. Wśród nich wymienia się m.in. dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.k). Zatem – jak zaznaczył Wojewódzki Inspektor – organ ewidencyjny nie może dokonywać zmian w ewidencji bez poparcia ich wspomnianą dokumentacją. Dodatkowo zwrócono uwagę, że to wnioskodawca winien przedstawić dokumenty na poparcie swoich żądań, a które to dokumenty muszą być sporządzone po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych zmian. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że nie można merytorycznie korygować wpisów w ewidencji na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Z urzędu, w trybie aktualizacji, mogą być jedynie sprostowane oczywiste omyłki, czy błędy pisarskie dokumentacji geodezyjnej, przy czym zmiana przebiegu granic działek ewidencyjnych nie dotyczy spraw nieistotnych i nie może być objęta sprostowaniem.

Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor stanął na stanowisku, że żądanie Skarżącej nie może być uwzględnione, ponieważ działania polegające na modernizacji ewidencji gruntów i budynków objęte są domniemaniem zgodności z przepisami prawa, a wyniki modernizacji stanowiły podstawę dla dokonanych wpisów. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu wskazuje, że nie istnieje dokumentacja geodezyjna, która mogłaby stanowić podstawę do zmiany zapisów ewidencji gruntów i budynków w kierunku pożądanym przez Skarżącą. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, żądanie dotyczące korekty przebiegu granic działek nr [...] oraz nr [...], do stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków, przeprowadzonej w latach 2012-2014, uznać należy za bezzasadne.

W skardze z dnia 18 listopada 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zanegowała decyzję Wojewódzkiego Inspektora. W jej motywach powtórzono w głównej mierze argumentację prezentowaną przez Stronę w toku postępowania administracyjnego, w tym w odwołaniu. Dodatkowo Skarżąca podniosła, że wbrew oświadczeniu podpisanemu w obecności pracownika organu I instancji nie zapoznała się z aktami sprawy, a w późniejszym czasie uniemożliwiono jej dokonania tej czynności.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca "przywrócenia" danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków do stanu sprzed modernizacji, jaka została przeprowadzona w latach 2012-2014 i którą objęto działki należące do Skarżącej.

Przystępując do rozważań zwrócić przede wszystkim należy uwagę, iż ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zna pojęcia "przywrócenia poprzedniego wpisu w operacie ewidencyjnym". Pismo Skarżącej zatem prawidłowo zakwalifikowano jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Zmiany w ewidencji (których niejako "odwrócenia" domaga się Strona) zostały dokonane na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego. Modernizacja danych ewidencyjnych następuje wedle procedury określonej ustawą. W ramach tej procedury właściciele nieruchomości mogą składać swoje zarzuty co do treści opracowania. Jednocześnie w świetle art. 24a ust. 12 u.p.g.k. zarzuty zgłoszone po terminie określonym w art. 24a ust. 9 u.p.g.k. traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Nadmienić należy, że art. 24a ust. 9 u.p.g.k. stanowi, że każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, zgłaszać zarzuty do tych danych.

W niniejszej sprawie w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] pod pozycją [...] opublikowano informację Starosty [...] z dnia 7 lipca 2014 r., że projekt operatu ewidencji gruntów i budynków sporządzony w wyniku kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze obrębów ewidencyjnych K., L. i S. w jednostce ewidencyjnej S., po wyłożeniu w dniach od 17 marca 2014 r. do 4 kwietnia 2014 r. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków. Pouczono także o treści art. 24a ust. 9 i 12 u.p.g.k., tj. o zasadach i terminie wniesienia zarzutów do danych w ewidencji gruntów i budynków oraz skutkach niedochowania terminu złożenia zarzutów.

Mając na uwadze przepis art. 24a ust. 9 u.p.g.k. uznać należy - uwzględniając datę publikacji wspomnianej informacji, tj.[...] – że skutecznie można było wnieść zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym do dnia 20 sierpnia 2014 r. Oznacza to, że pismo Skarżącej pochodzące z dnia 30 stycznia 2024 r. (data złożenia do organu - 29 kwietnia 2024 r.) uchybiło wskazanemu terminowi.

Podkreślić należy, że termin określony w art. 24a ust. 9 u.p.g.k. ma charakter materialnoprawny (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Op 323/20, Lex nr 3156726; wyrok WSA w Łodzi III SA/Łd 472/18, Lex nr 2556338). Wiążą się z tym określone następstwa, a mianowicie terminy prawa materialnego są, co do zasady nieprzywracalne. Ich przywrócenie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy prawa określające dany termin, a taki przypadek nie występuje w odniesieniu do powyższego terminu. W konsekwencji uchybienie terminowi prawa materialnego powoduje taki skutek, że wygasają roszczenia uprawnionego.

Zatem skoro podanie Skarżącej zostało wniesione po upływie 30 dni liczonych od daty publikacji informacji Starosty w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], to nie może być ono rozpoznane w trybie przewidzianym dla zarzutów, o których mowa w art. 24a ust. 9 u.p.g.k. Ponieważ termin ten nie podlega przywróceniu, to nie znajduje do niego zastosowania art. 58 k.p.a., co przekłada się na to, że bez znaczenia pozostają przyczyny jego niedochowania.

Natomiast – jak wymaga tego art. 24a ust. 12 u.p.g.k. – pismo Skarżącej z dnia 30 stycznia 2024 r. należy potraktować, jako żądanie zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania. Przepisy ustawy oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 393 z późn. zm.), a od wejścia w życie w dniu 31 lipca 2021 r. rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.), wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego, musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym. Zaznaczyć należy, że aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków następuje w formie czynności materialno-technicznej na podstawie m.in. prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c, d i h u.p.g.k.).

Podmioty zgłaszające zmiany w ewidencji gruntów obowiązane są bowiem dostarczyć dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian. Istniejący zapis w ewidencji gruntów może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu. Innymi słowy chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych (zob. wyroki NSA: z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1488/06, Lex nr 417539; z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 2476/13, Lex nr 1794850; z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1711/21, Lex nr 3343233).

Skarżąca składając pismo z dnia 30 stycznia 2024 r. nie przedłożyła dokumentów wymaganych przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, które pozwoliłyby na uznanie zasadności jej żądania, tj. ustalenia granic należących do niej działek o nr [...] i [...] w przebiegu istniejącym w przeszłości. W tej sytuacji Starosta nie dysponował podstawą do uznania zasadności żądania Strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).