Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 786/16 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 grudnia

2016 r., sygn. akt I SA/Wr 786/16 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2009 r., a także zasądził od Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu na rzecz skarżącej spółki kwotę 10.527 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach Sąd I instancji podał art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) oraz § 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153 – powoływanego dalej jako rozporządzenie).

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że nie uwzględnił wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości odpowiadającej 1,75 stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu. Uwzględnił bowiem fakt, że sprawa nie jest sprawą jednostkową i w pozostałych sprawach także zasądzono koszty zastępstwa, a sprawy rozpoznano tego samego dnia. Sąd I instancji nie znalazł również podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz strony skarżącej, jako zwrotu niezbędnych wydatków strony do dochodzenie swoich praw, kwoty zasądzonej od skarżącej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasacyjnym oraz opłaty skarbowej uiszczonej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnictwa w postępowaniu przed sądem kasacyjnym. W tym zakresie Sąd I instancji powołał się na art. 209 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 oraz art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a. z którego wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego zalicza się wynagrodzenie doradcy podatkowego, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zażalenie na postanowienie w zakresie kosztów zawarte w pkt II wyroku postępowania wniosła skarżąca spółka zarzucając mu naruszenie:

1. art. 200 oraz art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a. przez błędne ich zastosowanie na skutek przyjęcia przez Sąd I instancji, że wydatek poniesiony przez skarżącą na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu za skutek zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasatoryjnym w niniejszej sprawie kosztów postępowania kasacyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r., sygn, akt I GSK 1927/13,) nie jest wydatkiem niezbędnym do celowego dochodzenia praw;

2. art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a. oraz § 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia przez błędne ich zastosowanie na skutek nieuwzględnienia zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika wynikającego ze stanu sprawy i nietypowego przebiegu postępowania, a w konsekwencji zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej, nie zaś według wnioskowanego przez skarżącą mnożnika 1,75 (odpowiadającego sumie zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w analogicznej pod względem faktyczno-prawnym sprawie tej samej skarżącej zakończonej wyrokiem NSA z dnia 27 października 2016 r. w sprawie I GSK 60/14).

Skarżąca wniosła o zmianę kwestionowanego postanowienia poprzez zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu na rzecz skarżącej: kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 12.600 zł tj. przy zastosowaniu mnożnika 1,75 (7.200,00 zł x 1,75), kosztów sądowych obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 3.310 zł, zwrotu niezbędnych wydatków związanych z dochodzeniem swoich praw w łącznej kwocie 2.172 zł, na którą składają się: wydatki poniesione przez skarżącą w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika przez sądem pierwszej instancji (17,00 zł) oraz wydatki w wysokości 2.155 zł poniesione przez skarżącą na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu za skutek zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasatoryjnym kosztów postępowania kasacyjnego; albo o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że w modelowej sytuacji wykreowanej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2016 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 60/14 w sprawach takich jak niniejsza sprawa Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu winien skarżącej zwrócić: wpis sądowy od skargi na decyzję ostateczną; opłatę skarbową od pełnomocnictwa; koszty zastępstwa procesowego wyświadczonego przez doradcę podatkowego w pierwszej instancji sądowoadministracyjnej; koszty zastępstwa procesowego wyświadczonego przez doradcę podatkowego w drugiej instancji sądowoadministracyjnej.

Jej zdaniem, wyrok NSA, przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA we Wrocławiu w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej organu, nie rozstrzyga sprawy co do istoty gdyż jej rozstrzygnięcie, w tym zakresie, przekazuje WSA we Wrocławiu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego doradcy podatkowego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W stanie prawnym tej sprawy "odrębne przepisy", o jakich mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a. stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 330.986 zł. Mając na uwadze treść art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia należy stwierdzić, że podstawowa wysokość kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogły zostać zasądzone wynosiła 10527 zł, z czego 3310 zł to równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 7200 zł to stawka minimalna kosztów doradcy podatkowego, zaś 17 zł to wysokość uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Taka kwota została zasądzona przez Sąd I instancji w zaskarżonym pkt II wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r.

Skarżąca w zażaleniu kwestionuje nieuwzględnienie przez Sąd I instancji - jako niezbędnych kosztów postępowania - kosztów postępowania kasacyjnego zasądzonych uprzednio od skarżącej na rzecz organu przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I GSK 1927/13, a także nieuwzględnienie zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skarżącej nie są zasadne.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, powyższy przepis "stanowi wyraz wprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym znanej postępowaniu cywilnemu zasady koncentracji kosztów postępowania (art. 108 k.p.c.). Oznacza ona, że sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania, kończąc sprawę w danej instancji (zob. M. Masternak (w:) M. Jaśkowska, M. Masternak, E. Ochendowski, Postępowanie sądowoadministracyjne, 2005, s. 218). Zasada ta odnosi się zarówno do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, jak i do postępowania kasacyjnego. W związku z tym w orzecznictwie podkreśla się, że jeżeli pełnomocnik reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie, jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie (postanowienia NSA: z dnia 12 lutego 2009 r., II FZ 38/09, oraz z dnia 20 marca 2009 r., I FZ 42/09, LEX nr 565701)" (M. Niezgódka-Medek Komentarz do art. 209 p.p.s.a. (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 498668). Jak wynika z powyższego, nieuprawniona jest postawiona przez skarżącą teza, że wyrok kasatoryjny Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylający wyrok Sądu I instancji i przekazujący sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania, ma niejako charakter wpadkowy. Wyrok ten zakończył postępowanie w drugiej instancji, uwzględniając skargę kasacyjną, a zatem wnoszącemu skargę kasacyjną organowi należał się, w myśl art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zwrot kosztów za ten etap postępowania. Okoliczność, że po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji wydany został wyrok korzystny dla skarżącej, nie oznacza, że zasądzone od skarżącej uprzednio na podstawie art. 203 p.p.s.a. koszty postępowania kasacyjnego mogą zostać uznane jako koszty niezbędne do celowego dochodzenia jej praw w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.

Należy również zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżąca nie wykazała, by charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika uzasadniał podwyższenie należnego mu wynagrodzenia ponad stawkę określoną w § 3 rozporządzenia. Należy mieć na względzie, że w przyjętych w rozporządzeniu stawkach minimalnych została dokonana ocena wymaganego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowania. W § 2 rozporządzenia pozostawiono wprawdzie możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności zwiększających znacznie nakład pracy pełnomocnika, jednak okoliczności te muszą mieć rzeczywiście charakter wyjątkowy, bowiem regułą powinno być zasądzenie wynagrodzenia w wysokości przewidzianej w danej sprawie stawki minimalnej (vide § 2 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik nie podał żadnych szczególnych okoliczności, które wymagałyby od niego podjęcia dodatkowych czynności poza typowymi działaniami przewidzianymi przez ustawodawcę. Powoływanie się przez skarżącą na orzeczenie NSA wydane w innej sprawie nie mogło odnieść zamierzonego skutku, bowiem przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji był nakład pracy pełnomocnika niezbędny do prawidłowej reprezentacji skarżącej w niniejszej sprawie. Sąd I instancji nie był natomiast związany w tym zakresie orzeczeniami, które zapadły w innych sprawach. Należy ponadto zwrócić uwagę, co zostało już wcześniej podkreślone, że Sąd I instancji oceniał nakład pracy pełnomocnika jedynie na etapie postępowania toczącego się przed tym sądem, biorąc pod uwagę, że sprawa została mu przekazana do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wszelkie czynności pełnomocnika podejmowane w związku z uchylonym wyrokiem Sądu I instancji oraz w postępowaniu przed NSA nie mogły zatem zostać wzięte pod uwagę przy orzekaniu o kosztach postępowania w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2016 r.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.