Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi S. G. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 9 listopada 2020 r., złożonym drogą elektroniczną na adres Dziekanatu Wydziału, S. G. wystąpił o udostępnienie w formie elektronicznej rozprawy doktorskiej M. F. – Ś. zatytułowanej "[.].". Wnioskodawca wyjaśnił, że jest doktorantem i w swojej rozprawie doktorskiej zajmuje się problematyką pełnomocnika w procesie karnym, w związku z czym jest zainteresowany ustaleniami poczynionymi we wskazanej rozprawie doktorskiej. Ponadto, wnioskodawca wskazał, że jeżeli będzie tylko możliwość zapoznania się z pracą (wykonania fotokopii) na miejscu, to również jest zainteresowany.

W odpowiedzi z dnia 10 listopada 2020 r. Biblioteka Uniwersytetu poinformowała, że Biblioteka Uniwersytetu gromadzi prace doktorskie wyłącznie w formie papierowej. Powołując się na zarządzenie dotyczące zasad udostępniania niepublikowanych prac doktorskich wyjaśniono, że nie istnieje możliwość ich powielania w jakikolwiek sposób. Wskazano, że w aktualnie obowiązującej procedurze z księgozbioru mogą korzystać wyłącznie studenci i pracownicy Uniwersytetu.

Pismem z dnia 19 listopada 2020 r., skarżący wystąpił o udostępnienie informacji publicznej, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez przesłanie w formie elektronicznej wskazanej rozprawy doktorskiej M. F. – Ś., tj. osoby pełniącej funkcje publiczne.

W odpowiedzi z dnia 19 listopada 2020 r. Kierownik Biblioteki wskazała, po uzyskaniu opinii z Biura Prawnego Uniwersytetu, że rozprawa doktorska nie stanowi informacji publicznej, nie wytworzył jej Uniwersytet. Za zgodą autora i na wniosek promotora, o ile wyrazi zgodę Dyrektor Biblioteki, rozprawa doktorska może zostać udostępniona wnioskodawcy do wglądu na miejscu w Bibliotece. Dodatkowo, poinformowano wnioskodawcę, że pomimo obowiązującego od dnia 5 października 2020 r. zarządzenia, zgodnie z którym z Biblioteki mogą korzystać tylko pracownicy, doktoranci i studenci Uniwersytetu, Dyrektor Biblioteki Uniwersytetu w drodze wyjątku wyraziła zgodę na udostępnienie żądanej pracy doktorskiej na zasadach wynikających z zarządzenia dotyczącego zasad udostępniania niepublikowanych prac doktorskich. Ponadto, przesłano także informację o obowiązujących procedurach (zasadach sanitarnych) w związku z pandemią.

W dniu 20 listopada 2020 r. wnioskodawca wskazując, że nadesłana odpowiedź jest błędna pod względem merytorycznym, wniósł o zrewidowanie stanowiska po uprzednim zapoznaniu się z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2547/16, i ponowną informację, zastrzegając możliwość wystąpienia ze skargą do sądu.

W odpowiedzi z dnia 23 listopada 2020 r. Kierownik Biblioteki Uniwersytetu po kolejnej konsultacji z Biurem Prawnym Uniwersytetu poinformowała, że udostępnienie pracy doktorskiej nie stanowi informacji publicznej i nie zostanie ona przekazana.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnioskodawca zarzucił naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa,

- art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ.

Skarżący wniósł o:

- zobowiązanie organu - Rektora Uniwersytetu do rozpatrzenia wniosku z 19 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 7 dni liczonych od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy poprzez Ś. zatytułowanej "[..]",

- stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,

- wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od Kanclerza Uniwersytetu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 2 tysięcy złotych,

- zasądzenie kosztów postępowania.

Według skarżącego, Rektor jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a Uniwersytet jako publiczna uczelnia realizuje zadanie publiczne, jakim jest gwarantowane Konstytucją prawo do nauki, jak również dysponuje majątkiem publicznym, w związku z czym Rektor Uniwersytetu był zobowiązany do udzielenia żądanej przez wnioskodawcę informacji publicznej. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2547/16, skarżący wskazał, że dokumenty zawarte w aktach postępowania, które jest prowadzone na zasadach postępowania administracyjnego, w tym i procedowanie o nadanie stopnia naukowego doktora, stanowią informację publiczną i podmiotom innym niż strony mogą być udostępniane w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zdaniem skarżącego, organ zaniechał zaprezentowania swojego stanowiska dotyczącego odmowy udostępnienia informacji publicznej żądanej przez skarżącego, trudno jest bowiem odnieść się do jednozdaniowego uzasadnienia stanowiska organu polegającego na stwierdzeniu, że nie jest to informacja publiczna (nie wytworzył jej Uniwersytet). Skarżący przypomniał, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje (w tym i nauczycieli akademickich), a także inne podmioty które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Zatem, wbrew stanowisku organu, fakt, iż dana informacja nie została wytworzona przez Uniwersytet, nie przesądza o pozbawieniu jej cech informacji publicznej.

Ponadto, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 149/13, skarżący wskazał, że wykładowca akademicki zatrudniony na uczelni państwowej jest osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez sam fakt zatrudnienia w szkole wyższej, która jest jednostką dysponującą środkami publicznymi. Skoro zatem doktorant jako osoba zatrudniona na publicznej uczelni jest osobą pełniącą funkcje publiczne, to prawo do informacji publicznej nie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej. Bezsporne zaś jest, że M. F. – Ś. jest zatrudniona na Uniwersytecie na Wydziale [..] jako adiunkt. W związku z powyższym M. F. – Ś. jest osobą pełniącą funkcje publiczne, a zatem wykształcenie jakie posiada, jak również dokumenty zgromadzone przy procedurze nadawania stopnia naukowego doktora, w tym i dysertacja doktorska, stanowią, zdaniem skarżącego, informację publiczną. Tym samym organ pozostaje w bezczynności, która ma charakter rażącego naruszenia prawa, co z kolei uzasadnia wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie oraz nieuwzględnienie wniosków skarżącego. Organ uznał, że zarówno zarzut bezczynności, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że – jak zauważył sam skarżący – w sytuacji, gdy wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną organ nie ma obowiązku wydawania decyzji odmownej, lecz zawiadamia wnioskodawcę o tym fakcie. W niniejszej sprawie zaś skarżący został dwukrotnie powiadomiony, że żądana przez niego nieopublikowana rozprawa doktorska nie stanowi informacji publicznej, lecz może mu zostać wyjątkowo udostępniona do wglądu w Bibliotece. Tym samym nie można zarzucić Rektorowi Uniwersytetu bezczynności.

Ponadto, organ podtrzymał stanowisko, że treść rozprawy doktorskiej nie stanowi informacji publicznej. Rektor wskazał, że rozprawa znajdująca się w aktach sprawy przewodu doktorskiego czy postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora, stanowi jednocześnie objęty ochroną prawnoautorską utwór w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W ocenie organu, rozprawa doktorska, nawet jeśli znajduje się w aktach sprawy przewodu doktorskiego czy postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora wszczętego na wniosek autora rozprawy, nie stanowi urzędowego dokumentu, który na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest wyłączony z ochrony prawnoautorskiej. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2015 r., sygn. IV SA/Wr 39/15, organ przypomniał, że nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej informacja, która korzysta z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Tym samym, w ocenie Rektora, objęcie rozprawy doktorskiej ochroną prawnoautorską nie pozwala na uznanie jej treści za informację publiczną, tym bardziej że rozprawa nie została wytworzona przez organy uczelni ani żadne inne organy administracji oraz nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu definicji zawartych w art. 4 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ani art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani art. 76 § 1 i 2 k.p.a. Organ zauważył, że charakter utworu naukowego objętego ochroną prawnoautorską odróżnia rozprawę doktorską od tych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy przewodu doktorskiego lub postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora, które potwierdzają czynności organu dokonywane w przewodzie i postępowaniu oraz mają charakter informacji publicznej. Nie można zatem uznać za informację publiczną treści nieopublikowanej rozprawy doktorskiej, czyli utworu naukowego mającego postać manuskryptu o tematyce z zakresu procedury karnej. Wobec powyższego Rektor wskazał, że bezzasadne są uwagi skarżącego odnośnie tego, że autorka żądanej rozprawy doktorskiej pełni funkcje publiczne na Uniwersytecie, co wyklucza zastosowanie art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Bezczynność na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej u.d.i.p., polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.

W niniejszej sprawie skarżący zwalcza bezczynność Rektora Uniwersytetu w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 19 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci utrwalonej elektronicznie treści określonej przez wnioskodawcę rozprawy doktorskiej.

Przystępując zatem do oceny zasadności przedmiotowej skargi trzeba przede wszystkim wskazać, że w kontrolowanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do podmiotu, tj. Rektora Uniwersytetu, który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 u.d.i.p., mieści się w kręgu podmiotów określonych przez ustawodawcę jako zobowiązane do udostępniania informacji publicznej w zakresie, w jakim byłby on dysponentem żądanej informacji oraz zastosowanie do żądanej informacji miałby tryb przewidziany w u.d.i.p. Nie budzi wątpliwości, że Uniwersytet jest uczelnią publiczną i stanowi integralną część narodowego systemu edukacji i nauki, a organy tej uczelni wykonują władztwo administracyjne na zasadzie i w granicach określonych ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 478). Organy tej uczelni wykonują zadania publiczne oraz dysponują majątkiem publicznym. Rektor jest zatem podmiotem zobowiązanym, na gruncie u.d.i.p., do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.

Istota sprawy sprowadza się do kwestii, czy rozprawa doktorska stanowi informację publiczną i podlega ujawnieniu w trybie u.d.i.p. Przesądzenie tych kluczowych kwestii pozwoli na ocenę, czy organ nie udostępniając żądanej informacji zgodnie z wnioskiem dopuścił się bezczynności w rozumieniu u.d.i.p.

Na wstępie wskazać należy, że ustawodawca, wskazując w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., że informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, nie zdecydował się na precyzyjne zdefiniowanie zakresu tego pojęcia. Przepisy u.d.i.p. zawierają w art. 6 ust. 1 regulację objaśniającą znaczenie tego określenia tylko poprzez przykładowe wyliczenie zakresu pojęcia odnoszące się do tzw. materii publicznej. Między innymi art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. wskazuje, że dostępem do informacji publicznej objęte są dane publiczne, do których należy między innymi treść i postać dokumentów urzędowych (lit. a) a także treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (lit. c).

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. art. 61 Konstytucji RP o publicznym charakterze określonej informacji przesądza wytworzenie jej przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje w organach tej władzy, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji albo te informacje, które odnoszącą się do faktów należących do określonej materii publicznej, w szczególności w zakresie wskazanym w art. 6 u.d.i.p. Informację publiczną może zatem stanowić określona informacja z uwagi na podmiot, który ją wytworzył lub utrwalił, albo na jej treść dotyczącą materii publicznej.

Informacje pozostające poza tak zarysowanym zakresem są sprawami niepublicznymi, do których u.d.i.p. nie ma zastosowania. Z perspektywy przepisów u.d.i.p. podział na sprawy publiczne i sprawy niepubliczne winien mieć charakter rozłączny w tym znaczeniu, że każdą informację należy przyporządkować albo do informacji publicznej albo niepublicznej w rozumieniu ustawy. Jak wyżej wskazano, kryteria zaliczenia określonych informacji do informacji publicznych odnoszą się zarówno do aspektów podmiotowych, jak i przedmiotowych, co pozwala na wyróżnienie w obu zbiorach rozłącznego podziału na sprawy publiczne i niepubliczne określonych typów.

Niewątpliwie najbardziej charakterystycznym typem spraw niepublicznych są te, pozostające w sferę życia prywatnego każdego człowieka, w szczególności związane z życiem osobistym. Prawo do ochrony prawej życia prywatnego jest prawem gwarantowanym konstytucyjnie w art. 47 Konstytucji RP i obejmuje przede wszystkim autonomię informacyjną określonej jednostki. Zgodnie z art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji RP ujawnienie informacji o innej osobie musi mieć oparcie w przepisach ustawowych a sam zakres ujawniania informacji o obywatelach nie może obejmować tych, które nie są niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.

W myśl art. 5 ust. 2 zdanie 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zdanie 2 ust. 2 art. 5 u.d.i.p. stanowi, że ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Przywołana regulacja jest wyrazem przyjęcia przez ustawodawcę określonej koncepcji rozstrzygania potencjalnej kolizji praw gwarantowanych konstytucyjnie: prawa do prywatności z jednej strony i prawa do informacji publicznej z drugiej. Przepis ten na gruncie u.d.i.p. zakreśla ramy sfery granicznej pomiędzy wyżej wskazanymi rozłącznymi zbiorami tego co publiczne i niepubliczne w odniesieniu do najbardziej ogólnie pojętej prywatności w świetle zasady konstytucyjnej z art. 47 Konstytucji RP. Pomijając w tym miejscu akt rezygnacji z prawa do ochrony prywatności uprawnionej osoby, jako formy przesunięcia określonej informacji ze sfery prywatnej do publicznej, należy zauważyć, że funkcja wyznaczania granic pomiędzy prawami konstytucyjnymi narzuca przy wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zastosowanie wypracowanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego warunków. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2- marca 2006 r., sygn. akt K 17/05, OTK-A 2006, Nr 3, poz. 30, wskazano, że informacje należące do sfery życia prywatnego mogą zostać zakwalifikowane jako dotyczące spraw publicznych jeżeli: 1. nie wykraczają poza niezbędność określoną potrzebą transparentności życia publicznego, ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym państwie; 2. mają znaczenie dla oceny funkcjonowania instytucji oraz osób pełniących funkcje publiczne; 3. nie należą do informacji, których natura i zakres przekreślają (sens) istotę ochrony prawa do życia prywatnego.

Bez wątpienia wyżej wskazane warunki nie pozwalają na formułowanie ogólnych, abstrakcyjnego kryteriów pozwalających na ukształtowanie jednolitego mechanizmu określania dopuszczalnego zakresu ingerencji w życie prywatne, podobnie jak nie dają one podstaw do stworzenia uniwersalnego katalogu stanowisk publicznych, z którymi wiąże się konieczność ograniczenie prawa do prywatności. Nie można również zbudować uniwersalnego katalogu przedmiotu informacji spełniających wymogi postawione w orzecznictwie.

Przechodząc na grunt okoliczności niniejszej sprawy, której przedmiotem jest prawo dostępu do rozprawy doktorskiej w formie elektronicznej, należy zauważyć, że ustawodawca przesądził wprost w art. 23 K.c., że twórczość naukowa należy do dóbr osobistych każdego człowieka. Z kolei dobra osobiste ze swej natury dotyczą sfery prywatnej, a nie publicznej określonej jednostki. Zaliczenie działalności naukowej do sfery interesu prywatnego, nawet jeżeli miałaby ona być sfinalizowana w formie pracy doktorskiej, znalazło potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r., I OSK 279/11 (LEX nr 1082713).

Konkludując tą część rozważań należy stwierdzić, że twórczość naukowa jako należąca do sfery życia prywatnego twórcy nie stanowi co do zasady materii publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. W konsekwencji rozstrzygnięcie kwestii stanowiącej istotę niniejszej sprawy wymaga dokonania oceny, czy zostały spełnione wskazane wyżej warunki umożliwiające zakwalifikowanie informacji należących do sfery życia prywatnego jako dotyczących spraw publicznych.

Wskazać trzeba, że twórczość naukowa, o ile należy do sfery życia prywatnego twórcy, to w oczywisty sposób wiąże się z intersubiektywnością nauki. Uprawianie nauki nieodłącznie wiąże się z publiczną komunikacją i wymianą jej wyników, nawet konfrontacją w ramach "społeczności naukowej". Oczywistym jest zatem, że twórczość naukowa ze swej istoty nie należy do informacji, których upublicznienie przekreśla istotę lub sens ochrony prawa do prywatności.

Niezależnie od powyższych uwag dotyczących twórczości naukowej jako dobra osobistego, należy zauważyć, że przedmiotem wniosku jest szczególne opracowanie naukowe, jakim jest rozprawa doktorska, której sens społeczny i normatywny nie wyczerpuje się tylko w realizacji prawa do swobodnej twórczości naukowej. Zarówno w obecnie obowiązującym stanie prawnym (art. 186 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), jak poprzednio (art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1789, zwana dalej u.s.n.) przedstawienie i obrona rozprawy doktorskiej stanowi podstawowy wymóg uzyskania stopnia naukowego doktora. Pomimo zmiany przepisów nie uległa zmianie istota rozprawy doktorskiej jako warunku uzyskania stopnia naukowego, pozostały niezmienne wymagania i zadania takiej pracy. Praca doktorska ma przedstawić nie tylko określony problem naukowy, ale ma również wykazywać wiedzę teoretyczną kandydata w określonej dziedzinie oraz posiadanie umiejętności samodzielnego prowadzenia pracy naukowej.

Rozprawa doktorska jest zatem w tym kontekście centralnym elementem przewodu doktorskiego jako sformalizowanego postępowania w przedmiocie nadania stopnia naukowego przez umocowane ustawą podmioty doktoryzujące, w szczególności uczelnie. Sąd w niniejszym składzie podziela nadal aktualny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., I OSK 449/15, gdzie stwierdzono, że informacje związane z przewodem doktorskim już z uwagi na swoją istotę, niezależnie od zasad, na których przewód ten się toczy lub toczył, pozostają w sferze dotyczącej spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1. w zw. z art. 6 u.d.i.p. (LEX nr 2168111).

Należy zauważyć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego stanowi realizację uprawnienia ustawowego przyznanego określnym podmiotom doktoryzującym, które obejmuje kompetencje do władczego ukształtowania w tym zakresie sytuacji prawnej określonej jednostki, co oznacza, że wiąże się ze sprawowaniem funkcji publicznej, w tym wypadku przez uczelnie. Niewątpliwie czynności związane z postępowaniem o nadanie stopnia naukowego mieszczą się również w zakresie misji uczelni i całego systemu szkolnictwa wyższego, którą ustawodawca wskazuje w preambule do ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawodawca postrzega uczelnie i w ogóle szkolnictwo wyższe jako podmioty realizujące "misję o szczególnym znaczeniu dla państwa i narodu: wnoszą kluczowy wkład w innowacyjność gospodarki, przyczyniają się do rozwoju kultury, współkształtują standardy moralne obowiązujące w życiu publicznym".

W istocie, zadania powierzone uczelniom, nie mogą być postrzegane tylko przez pryzmat usług edukacyjnych świadczonych studentom, podobnie jak praca naukowa i dydaktyczna prowadzona przez nauczycieli akademickich w ramach uczelni wykracza poza sferę interesu indywidulanego związanego z zatrudnieniem i samorealizacją. Kontekst misji i zadań uczelni jako podstawowego komponentu szkolnictwa wyższego nadaje tej działalności wymiaru dotykającego interesu publicznego. Z uwagi na sprawowanie przez nauczycieli akademickich tej ogólnospołecznej roli i współkształtowanie treści wykonywania zadań w sferze publicznej, orzecznictwo sądowoadministracyjne uznaje nauczycieli akademickich za osoby pełniące funkcje publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (tak wyrok WSA we Wrocław z dnia 29 maja 2020 r., IV SAB/Wr 207/19, LEX nr 3018544).

W tym kontekście szczególnego wymiaru nabiera postulat transparentności działania uczelni realizującej zadania publiczne, w tym również w zakresie postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego i funkcja prawa do informacji publicznej, która gwarantuje transparentność wykonywania funkcji publicznych.

Należy podkreślić, że w obecnym stanie prawnym status rozprawy doktorskiej jako informacji publicznej nie podlega dyskusji. Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, podmiot doktoryzujący, nie później niż 30 dni przed wyznaczonym dniem obrony rozprawy doktorskiej, udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) na swojej stronie podmiotowej rozprawę doktorską będącą pracą pisemną wraz z jej streszczeniem oraz recenzje. W ten sposób, ustawodawca przesądził prawnie o zaliczeniu rozprawy doktorskiej, będącej przedmiotem określonego postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego do sfery publicznej, wskazując, tym samym, że jej treść podlega udostępnieniu w sposób wskazany w powołanym przepisie jako informacja publiczna.

W okolicznościach niniejszej sprawy przywołany przepis ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie miał zastosowania, albowiem przewód doktorski, w ramach którego została przedłożona i obroniona praca doktorska stanowiąca przedmiot wniosku, był prowadzony na podstawie u.s.n. Stosownie do art. 13 ust. 7 i 8 tej ustawy, odpowiednio - w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 8 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U z 2011 r., poz. 455) i art. 8 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1198), przedmiotem publikacji na stronach internetowych uczelni oraz w BIP Centralnej Komisji do spraw stopni i tytułów nie była rozprawa doktorska, ale jej streszczenie.

W ocenie Sądu, nie oznacza to jednak, że rozprawy doktorskie, które były bronione w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Jak wyżej podkreślono, istota rozprawy doktorskiej oraz samego postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego jako formy wykonywania funkcji publicznej, nie ulegała zmianie w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Konieczność zapewniania transparentności postępowania dotyczyła również przewodów doktorskich prowadzonych na podstawie przepisów obowiązujących poprzednio. Obowiązek publikacji rozprawy doktorskiej in extenso w BIP wynikający z art. 188 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. nie tyle rozszerzył zakres informacji publicznej o rozprawę doktorską, ale wzmocnił transparentność samego postępowania i określił sposób jej udostępnienia. W istocie znaczenie przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania polega na potwierdzeniu przynależności tej szczególnej formy twórczości naukowej przedkładanej i bronionej w toku postępowania o nadanie stopnia naukowego do sfery publicznej. Celem ustawodawcy nie było bowiem samo upublicznienie postępowania, ale zapewnienie pełnej jego transparentności.

Publiczny charakter obrony rozprawy doktorskiej nie uległ zmianie po wejściu w życie przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Należy zauważyć, że zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz.U. z 2018 r., poz. 261), zawiadomienie i ogłoszenie o terminie i miejscu obrony powinno wskazywać również informację o miejscu złożenia rozprawy doktorskiej, w celu umożliwienia zainteresowanym zapoznania się z nią. Powyższe prowadzi do wniosku, że publiczny charakter obrony pracy doktorskiej i konieczność zapewnienia zainteresowanym możliwości zapoznania się z rozprawą doktorską przesądza, że stanowi ona informację publiczną, nawet jeżeli twórczość naukowa pozostaje w sferze życia prywatnego. Istota nauki jako zjawiska społecznego intersubiektywnego oraz konieczność zapewnienia wysokiego poziomu transparentności przewodów doktorskich i prawidłowości realizacji przez uczelnie misji publicznej wskazanej przez ustawodawcę, która zakłada jawność i dostępność wyników badawczych, przesadza o takiej kwalifikacji rozprawy doktorskiej.

W powołanym wyżej kontekście, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie wydaje się niezbędne analizowanie, czy rozprawa doktorska wiąże się z działalnością określonej osoby jako osoby sprawującej funkcje publiczne, czy też nie ma takiego związku. Należy pamiętać, że przedkładając rozprawę doktorską w celu ubiegania się o uzyskania stopnia naukowego doktora, określona osoba godzi się w istocie na udział w przewodzie doktorskim, w szczególności w publicznej obronie samej rozprawy. Trudno w tych okoliczności nie dostrzegać formuły dobrowolnej rezygnacji z ochrony prawa do prywatności w zakresie objętej rozprawą doktorską twórczości naukowej.

Zakwalifikowanie rozprawy doktorskiej do informacji publicznej nie oznacza automatycznie zasadności wniosku o udostępnienie informacji w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. Zastosowanie u.d.i.p. wymaga negatywnego przesądzenia, że ustawodawca nie określił innych zasad, czy trybu udostępnienia określonej informacji.

Jak wyżej wskazano, obecnie obowiązujące przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewidują wprost udostępnianie rozpraw doktorskich w BIP, co oznacza, że są one udostępnione na zasadach i w trybie określonym w u.d.i.p., a dokładnie w jednej z form określonych w tej ustawie.

Powołane zasady nie dotyczą jednak tych rozpraw doktorskich, do których przepis art. 188 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie miał zastosowania. Jak trafnie przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r., I OSK 563/19, przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. rozstrzyga, że istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p. Powyższe oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia tych informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej.

W ocenie Sądu, w zakresie rozprawy doktorskiej będącej przedmiotem postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora na podstawie przepisów u.s.n., obowiązuje tryb szczególny udostępnienia informacji, który jest nie do pogodzenia z u.d.i.p. Należy zauważyć, że przed wejściem w życie art. 188 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce rozprawa doktorska, na mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy nie była przedmiotem udostępnienia w BIP na żadnym etapie postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora. Z brzmienia wskazanego wyżej § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. wynika, że ustawodawca przewidział specyficzny sposób udostępnienia tej informacji w toku przewodu doktorskiego poprzez wyłożenie egzemplarza rozprawy doktorskiej w miejscu wskazanym w zawiadomieniu i ogłoszeniu. Jest to niewątpliwie odmienna od trybu przewidzianego w u.d.i.p. forma udostępnienia tej informacji publicznej. Jednocześnie przedmiotowa rozprawa doktorska jest dostępna w formie pisemnego egzemplarza w bibliotece uczelni.

Nie ulega wątpliwości, że rozprawa doktorska stanowi utwór naukowy w świetle art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1231 ze zm.), zwanej dalej u.p.a.p.p., podlegający ochronie jak każdy utwór. W ocenie Sądu, o ile status rozprawy doktorskiej jako utworu podlegającego ochronie prawnoautorskiej nie stoi na przeszkodzie w uznaniu przedłożonej rozprawy doktorskiej jako informacji publicznej, to musi wpłynąć na sposób legalnie dopuszczalnego trybu udostępnienia tego dokumentu.

Do wejścia w życie art. 188 ust. 1 ustawy - Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce nie było w systemie prawnym ustawowej regulacji, która pozwalałaby wprost na ingerencję w sferę chronionych praw autorskich twórcy utworu naukowego, w szczególności poprzez jego zwielokrotnienie określoną techniką, czy też rozpowszechnienie w określony sposób. Jedocześnie rozprawa doktorska z chwilą przedłożenia jej egzemplarza w toku postępowania o nadanie stopnia naukowego staje się utworem udostępnionym publicznie za zgodą autora, co przesądza jej status jako utworu rozpowszechnionego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 u.p.a.p.p. (tak J. Barta, R, Markiewicz, "Autorskoprawne problemy prac magisterskich i doktorskich", [w:] E. Wosik (red.) "Raport o poszanowaniu autorstwa w pracach dyplomowych oraz doktorskich w instytucjach akademickich oraz naukowych", Warszawa 2005, s. 9).

Powyższe oznacza, że podmioty prowadzące postępowanie w sprawie o nadanie stopnia naukowego oraz inne podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej mogą udostępniać rozprawy doktorskie w ramach realizacji obowiązku ustawowego wynikającego z u.d.i.p., ale w formach mieszczących się w zakresie zgodnym z prawem autorskim. Jak wskazano wyżej, udostępnienie rozprawy doktorskiej jako informacji publicznej objętej ochroną prawnoautorską musi być zgodne z zakresem uprawnienia podmiotu udostępniającego. W modelowym wypadku, w którym zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie posiada odpowiednich majątkowych praw autorskich lub też nie uzyskał licencji pozwalającej na udostępnienie utworu w określony sposób, udostępnienie rozprawy doktorskiej odbywa się w ramach dozwolonego użytku wynikającego z art. 28 u.p.a.p.p.

Powyższe prowadzi do wniosku, że o ile określony sposób udostępnienia informacji publicznej naruszałby zakres legalnego korzystania z rozprawy doktorskiej jako utworu rozpowszechnionego w ramach dozwolonego użytku, to jest to nie do pogodzenia z zasadami udostępniania informacji przewidzianych w przepisach szczególnych.

W tych okolicznościach dozwolony użytek nie pozwala na legalne udostępnienie pisemnego doktoratu w formie wskazanej przez wnioskodawcę w trybie u.d.i.p. Wnioskodawca ma prawo dostępu do informacji publicznej obejmującej treść doktoratu, ale z uwzględnieniem zakresu dozwolonego użytku określonego w art. 28 u.p.a.p.p. czyli w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie.

W tym stanie rzeczy Rektorowi Uniwersytetu jako podmiotowi zobowiązanemu nie można przypisać zarzucanej w skardze bezczynności w udostępnieniu żądanej informacji publicznej, albowiem pomimo wyrażenia nietrafnego poglądu o tym, że rozprawa doktorska nie ma charakteru informacji publicznej, to odpowiedź organu i umożliwienie skarżącemu zapoznania się z treścią wskazanego doktoratu w siedzibie biblioteki uniwersyteckiej, była zgodna z prawem i adekwatna do charakteru żądanej informacji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. skargę oddalił.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.