Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 26 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 roku sprawy ze skargi N. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Starosta t., na wniosek spółki A [...]., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę na remont i inwestycję na sieci elektroenergetycznej w miejscowości S.

Odwołanie od decyzji złożyło Nadleśnictwo D. podnosząc, że inwestor nie uzyskał tytułu prawnego do nieruchomości (działki nr [...] i [...]), przez którą będzie biegła linia niskiego napięcia, a która jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty t.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że linia energetyczna, która ma być poddana remontowi i modernizacji, przebiegająca przez wskazane przez Nadleśnictwo działki, została posadowiona w latach 60 – tych i od tego czasu jest eksploatowana przez kolejnych operatorów bez żadnych przeszkód ze strony właściciela. Przez ponad 30 lat właściciel linii energetycznej korzystał zatem ze wskazanej nieruchomości w zakresie obciążenia jej linią naziemną.

Ponadto inwestor, zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118; z późn. zm.), złożył prawidłowo wypełnione oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem Wojewody organy administracji architektoniczno – budowlanej nie są uprawnione do badania prawdziwości takiego oświadczenia; badają jedynie prawidłowość wypełnienia oświadczenia.

W skardze do sądu administracyjnego Nadleśnictwo wniosło o uchylenie decyzji Wojewody zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.").

Skarżący, powołując się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1602/05) podniósł, że odesłanie – w kwestii oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – do przepisów procedury karnej nie wyłącza stosowania zawartych w k.p.a. zasad postępowania, nakładających na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W przedmiotowej sprawie, pomimo podnoszonych w odwołaniu wątpliwości co do złożonego przez inwestora oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie zlecił takowego postępowania organowi pierwszej instancji. Z akt postępowania wynika, że inwestor pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. występował do skarżącego o uzgodnienie planu trasy linii napowietrznej, a skarżący wyraził zgodę na proponowany przebieg linii po zawarciu umowy dzierżawy. Inwestor jednakże odmówił podpisania umowy i przystąpił do realizacji inwestycji nie mając tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w brzemieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor nie musi zatem wykazać tytułu prawnego do nieruchomości za pomocą wszelkich środków dowodowych przewidzianych dla ogólnego postępowania administracyjnego (art. 75 § 1 k.p.a.); wystarczy, że złoży stosowne oświadczenie. Nie w każdym jednakże przypadku złożenie oświadczenia będzie wystarczające.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007r. (sygn. akt II OSK 577/05, cytowanym w "Prawo budowlane. Orzecznictwo sądów administracyjnych" pod red. A. Glinickiego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, str. 188- 191), wskazane oświadczenie należy utożsamiać ze środkiem dowodowym, o jakim mowa w art. 75 § 2 k.p.a. "Różnica między środkiem wskazanym w art. 32 ust.4 pkt 2 Prawa budowlanego, a oświadczeniem z art. 75 § 2 K.p.a. sprowadza się do procedury poprzedzającej i umożliwiającej złożenie oświadczenia. Istota oświadczenia jest w obu przypadkach taka sama i polega na możliwości poprzestania organu na twierdzeniu strony co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy lub co do stanu prawnego. Możliwość ta nie oznacza związania organu wyłącznie oświadczeniem. Z art. 75 K.p.a. nie wynika ograniczenie co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. (...) Oświadczenie przewidziane w art. 75 § 2 K.p.a. jest zatem środkiem dowodowym, który podlega ocenie przez organ administracji publicznej na zasadach i w trybie wskazanym w Kodeksie postępowania administracyjnego. (...) Oceny te odnieść należy także do oświadczenia określonego w art. 32 ust.4 pkt 2 Prawa budowlanego. Oświadczenie to może zostać skutecznie zakwestionowane w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 179/05, ONSA i wsa 2006/3/88). Skoro oświadczenie jest jedynie środkiem dowodowym mającym wykazać dysponowanie przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i jako środek dowodowy podlega ono badaniu przez organ, to badanie to powinno zmierzać, w razie wątpliwości co do prawa inwestora, w kierunku ustalenia rzeczywistego stanu prawnego. Obowiązkiem organu jest więc w takiej sytuacji ustalenie istnienia tytułu prawnego inwestora, w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Z uwagi na reformatoryjny charakter postępowania odwoławczego, wynikający z art. 138 K.p.a., obowiązek ten trwa aż do wydania ostatecznej decyzji."

Powyższy pogląd prawny podziela także Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie.

W konsekwencji za błędny należy uznać pogląd organu, jakoby nie mógł on badać prawdziwości oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania gruntem, w sytuacji jego kwestionowania przez inną stronę postępowania administracyjnego.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie istniały przesłanki do prowadzenia postępowania dowodowego we wskazanej kwestii, skoro prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zakwestionował skarżący będący podmiotem ujawnionym w rejestrze gruntów (k. 105 projektu budowlanego w aktach organu I instancji) jako władający działkami, na których mają być przeprowadzone prac budowlane. Nie prowadząc postępowania dowodowego w tym względzie organu obu instancji dopuściły się uchybienia ciążącego na nich obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego potrzebnego do rozpatrzenia sprawy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku braku istnienia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie zostałyby spełnione przesłanki do wydania pozwolenia na budowę.

Sprzeczne jest przy tym ze stanowiskiem organu, iż nie ma on prawa do badania zgodności z rzeczywistością oświadczenia, jednoczesne wykazywanie prawa inwestora do dysponowania nieruchomością, co przejawia się w twierdzeniu organu, jakoby przedmiotowa linia energetyczna była użytkowana przez inwestora, przy przyzwoleniu właściciela nieruchomości, co najmniej od 30 lat. Uznanie, iż wskutek tej okoliczności właściciel linii energetycznej (czyli także obecny inwestor) "korzystał z nieruchomości w zakresie obciążenia jej linią naziemną" – jest ponadto w istocie dowodzeniem, iż inwestor, wskutek długotrwałego korzystania z nieruchomości, nabył w drodze zasiedzenia stosowną służebność (tak też wypowiada się sam inwestor w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. – k. 28 akt organu II instancji). Orzekanie o stwierdzeniu zasiedzenia nie należy jednak do organów administracji, ale do sądów powszechnych (art. 609-610 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego; Dz. U. Nr 43, poz. 296; z późn. zm.). Chcąc zatem wylegitymować się tego rodzaju prawem do dysponowania nieruchomością inwestor powinien wskazać na stosowne postanowienie sądu.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm., zwanej "p.p.s.a.") należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W toku dalszego postępowania organy powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe w przedmiocie posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stosownie do powyższych wskazań Sądu.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.

O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.), biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.