I GSK 1376/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-03-26	
Data wpływu	2024-09-30	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Anna Apollo
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	III SA/Wr 271/23	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 1966 nr 24 poz 151; art. 67 § 2, art. 80 § 1, art. 119 § 1 i 2, art. 121 § 5, art. 122; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 271/23 w sprawie ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 lipca 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.72.2023.2.RO w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 217/23, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę D. C. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

A. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, albowiem uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., i nieskontrolowanie zaskarżonego postanowienia poza granice zakreślone w skardze; naruszenie powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżone postanowienie;

a także naruszenie:

← art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z 125 § 1 p.p.s.a. w zw. z 273 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 273 § 2 p.p.s.a. jako błąd w ustaleniach faktycznych i tym samym powodujące brak merytorycznego rozpoznania sprawy;

← art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku i w szczególności cytowanie przepisów bez ich wskazania oraz w zmienionej treści przez Sąd meriti;

← art. 134 § 1 p.p.s.a., i nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji poza granice zakreślone w skardze, w tym nierównego traktowania stron oraz w zakresie wysokości grzywien w związku z art. 7a k.p.a. albowiem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony;

a także naruszenie:

← art. 124 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz.U. Nr 24, poz.151) z późniejszymi zmianami w brzmieniu nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie;

← art. 64 § 4 oraz art. 64a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez łączne stosowanie przepisów o nałożeniu opłaty egzekucyjnej, przy wskazaniu, że nie istnieje przepis pozwalający na łączne nakładanie opłat egzekucyjnych (łączenie kilku opłat egzekucyjnych);

← art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez podwójne naliczenie opłaty egzekucyjnej z dwóch cytowanych powyżej przepisów (art. 64 § 4 oraz art. 64a ustawy) i zaliczenie jej/ich do kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zajęcie rachunku bankowego ponad kwotę grzywny w celu przymuszenia;

← art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez działanie organów administracyjnych nie w granicach prawa, ale z naruszeniem przepisów;

B. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 Konstytucji, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, poprzez cytowanie przepisów prawa w sposób dowolnie zmieniający treść tych przepisów.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw, a także o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, tj. kosztów zastępstwa według norm przepisanych zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a., oświadczając nadto, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy przypomnieć, że czynnością egzekucyjną jest w niniejszej sprawie zajęcie rachunku bankowego skarżącej, które miało miejsce w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w celu wyegzekwowania należności pieniężnej z tytułu grzywny w celu przymuszenia. W związku z powyższym rację ma Sąd I instancji, że organ słusznie ograniczył się do oceny prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej oraz dolegliwości środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zgodnie z art. 119 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Z kolei kwestię wysokości grzywny reguluje art. 121 u.p.e.a. W § 5 tegoż przepisu wprowadzono inny sposób liczenia grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wiążąc go z powierzchnią zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem rozbiórki i ceną powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszoną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Sam tryb nałożenia grzywny reguluje z kolei art. 122 u.p.e.a. Katalog środków egzekucyjnych, możliwych do zastosowania w celu przymusowego wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym, zawarty jest w dziale III u.p.e.a. Przepisy wskazanej ustawy nie określają, które środki egzekucyjne są mniej uciążliwe dla zobowiązanego, pozostawiając w tym zakresie ocenę organom administracji. Dokonując więc wyboru środka egzekucyjnego organy egzekucyjne powinny każdorazowo mieć na uwadze przedmiot, zakres oraz charakter nałożonego obowiązku, a także uwzględnić celowość i uciążliwość dla zobowiązanego (por. wyrok NSA z 28 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2557/18). Spośród przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych stosować należy ten, który w możliwie najmniejszym stopniu ingerował będzie w prawa i wolności zobowiązanego (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 179/11). Niewątpliwie takim środkiem jest grzywna w celu przymuszenia, bowiem koszt wykonania zastępczego w mniejszej sprawie mógłby byłyby być znacznie większy niż orzeczona grzywna. Grzywna w celu przymuszenia nie jest także karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego środek mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. Dlatego także, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z 28 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2557/18) postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy, wtórny i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma zatem charakter wtórny i akcesoryjny względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje więc instrumentalny związek między sprawą nałożenia grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Jest to jednak związek tylko instrumentalny, a obie sprawy pozostają formalnie odrębne.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że wzmiankowana grzywna nie został uiszczona. Zatem, jako należność pieniężna, podlegała ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych przez naczelnika urzędu skarbowego. Na gruncie tej sprawy nastąpiło to na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone skarżącej i bankowi, który odpowiedział, że zajęcie nie może zostać zrealizowane ze względu na wysokość środków na rachunku (kwota wolna). Strona nie podważyła stanowiska Sądu I instancji, że zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu i zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a prawidłowość doręczenia nie budzi zastrzeżeń. Zakwestionowana czynność egzekucyjna została zatem dokonana w sposób zgodny z procedurą.

W kwestii dotyczącej nieobciążania skarżącej kosztami egzekucyjnymi toczy się zaś przed NUS odpowiednie postępowanie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonego postanowienia została przeprowadzona prawidłowo, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).