Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego oraz przyznanie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy W., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., odmówił A.P. (zwanemu dalej: skarżącym) przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości do 6.000,00 zł, z przeznaczeniem na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych w związku z powodzią mającą miejsce w maju 2010 r. oraz przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości 300,00 zł z przeznaczeniem na leczenie.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że w dniu 3 września 2010 r., zarządzeniem Wójta Gminy W. nr [...], została powołana gminna komisja ds. szacowania szkód powstałych w budynkach mieszkalnych na terenie gminy Wińsko, w związku z wystąpieniem zagrożenia powodziowego i podtopień, które miały miejsce w maju i czerwcu 2010 r. Wskazano, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną, prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Ustalono, że głównym dochodem rodziny są świadczenia emerytalne oraz dodatki pielęgnacyjne obojga małżonków w wysokości 2.394,90 zł. Poinformowano, że w dniu 20 lipca 2010 r. skarżący otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości 2.000,00 zł, w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym, decyzją z dnia [...] października 2010 r. (Nr [...]). Podano, że wyniku wystąpienia wysokich wód gruntowych w maju i w czerwcu 2010 r., na terenie zamieszkania rodziny skarżącego część mieszkalna budynku nie została zalana, a wysoki stan wód gruntowych spowodował wystąpienie wody w pomieszczeniu piwnicznym. Ustalono, że rodzina skarżącego miała możliwość funkcjonowania we własnym budynku mieszkalnym oraz nie stwierdzono strat w podstawowych sprzętach gospodarstwa domowego, odzieży, itd. Podano, że w związku ze startami powstałymi w budynku syn skarżącego, który mieszka w tym samym domu otrzymał zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego w kwocie 6.200 zł na podstawie decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r. W dniu 19 lipca 2010 r. syn skarżącego otrzymał zasiłek celowy w wysokości 800,00 zł na zakup hydroforu. Poinformowano, że obecnie organ pomocy społecznej nie dysponuje środkami finansowymi na przyznanie pomocy rządowej, w związku z powodzią z maja 2010 r. Organ pierwszej instancji ustalił, na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 4 maja 2011 r., że skarżący oczekiwał pomocy na zakup leków, opału, pralki, zamrażarki oraz garnków. Ze względu na dochód rodziny skarżącego wynoszący 2.394,90 zł miesięcznie, rodzina nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego. Z uwagi jednak na wysokie koszty ponoszone przez skarżącego na leczenie, organ pierwszej instancji uznał za zasadne przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów związanych z leczeniem w wysokości 300,00 zł.

Od tej decyzji skarżący odwołał się w ustawowo określonym terminie. Wskazał, że nie zgadza się z ustaleniami, dokonanymi przez pracowników organu pierwszej instancji, dotyczącymi strat powstałych w jego gospodarstwie domowym w wyniku powodzi w maju i w czerwcu 2010 r. Zdaniem skarżącego, zawilgocony i zagrzybiały dom wymaga remontu i osuszenia. Wskazał, że dom jest "podzielony notarialnie" na niego i na jego syna, który wraz ze swoją rodziną zamieszkuje połowę domu. Poinformował, że synowi również odmówiono przyznania pomocy do 6.000,00 zł. Skarżący zakwestionował dokonane ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie oszacowanych start w gospodarstwie rolnym oraz możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych w ramach posiadanych, własnych możliwości i środków.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 40 ust. 1 i ust. 3, art. 41 pkt 1, w związku z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) dalej zwana: ustawą, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło i wyjaśniło zadania i cele pomocy społecznej, wynikające z przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy. Wskazano na zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej, powołując się na art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055), stosownie do którego, prawo do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje gdy dochód dla osoby w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (np. niepełnosprawność, bezrobocie, długotrwała lub ciężka choroba).

Zdaniem organu, na podstawie ustawy o pomocy społecznej, określa się podmioty uprawnione do świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady ogólne przyznawania pomocy, którymi należy się kierować przy realizacji prawa osób poszkodowanych przez powódź. Zgodnie z przepisem art. 40 ust. 1 ustawy, pomoc jest realizowana w postaci zasiłku celowego i udzielana jednorazowo osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, albo w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 ustawy). Zasiłek celowy - przyznawany na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy - jest niezależny od dochodów osób i rodzin poszkodowanych w wyniku zdarzenia losowego (powódź), oraz może być przyznany bezzwrotnie. Świadczenie przyznane w takiej formie ma charakter pomocy doraźnej, skierowanej na konkretny cel - stratę poniesioną przez poszkodowanych w wyniku powodzi, którą muszą szczegółowo wykazać. Pomoc ta nie stanowi formy rekompensaty za poniesione szkody w mieniu lub na osobach wskutek zdarzenia nagłego, niespodziewanego i niezależnego od woli człowieka, bowiem takim celom służą systemy ubezpieczeniowe. Celem tej pomocy jest jedynie zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych osób, które ucierpiały podczas powodzi i nie są w stanie same sobie pomóc w tym zakresie. Zasiłek, o którym mowa w art. 40 ustawy, przyznawany jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku udzielania tego świadczenia. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ administracji jest jednak zobowiązany do starannego rozpoznania potrzeb życiowych osób i rodzin będących w trudnych sytuacjach życiowych w wyniku powodzi, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne możliwości oraz ustalenia rozmiaru poniesionych przez nich strat.

Stosownie do przepisu art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił sytuację rodzinną i materialną skarżącego, wskazując, że na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, oboje są schorowani. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny są świadczenia emerytalne obojga małżonków, łącznie ich dochód wynosi 2.394,90 zł miesięcznie. Podano, że rodzina skarżącego na utrzymanie domu wydaje miesięcznie 1.100,00 zł, a na leki około 500,00 zł. Stwierdzono, że podczas powodzi, która miała miejsce na przełomie maja - czerwca 2010 r., woda znajdowała się w piwnicy budynku mieszkalnego. Z tego tytułu syn skarżącego mieszkający we wspólnym domu otrzymał odszkodowanie od ubezpieczyciela oraz zasiłek na remont budynku mieszkalnego. Podano, że skarżący posiada gospodarstwo rolne, które podczas powodzi w maju i czerwcu 2010 r. zostało zalane w 100 %. Poinformowano, że skarżący otrzymał z tego tytułu zasiłek celowy w wysokości 2.000,00 zł. Ustalono, że w mieszkaniu skarżącego nie było wody i nie poniósł w nim żadnych strat. Sprzęty gospodarstwa domowego, tj. pralka, zamrażarka, to były rzeczy stare i nieużywane. Ze względu na trudną sytuację zdrowotną rodziny skarżącego, przyznano pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 300,00 zł, z przeznaczeniem na leki i leczenie. Wobec powyższego stwierdzono, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu pomocy, na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 3 ustawy, gdyż nie został dotknięty skutkami powodzi z maja/czerwca 2010 r. w stopniu uniemożliwiającym samodzielne naprawienie powstałych szkód. Straty te nie dotyczyły części mieszkalnej domu oraz podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego, odzieży, itd.

Ponadto organ zauważył, że faktyczne miejsce egzystencji skarżącego nie zostało dotknięte skutkami powodzi w maju/czerwcu 2010 r., czyli warunki codziennego bytowania skarżącego nie zostały zagrożone w tego wyniku tego zdarzenia losowego. Natomiast na remont budynku, który konieczny był po podtopieniu piwnicy, pomoc przyznano mieszkającemu w tym samym domu synowi. Podtopienie pomieszczenia piwnicznego domu, w którym zamieszkuje skarżący nie pozbawiło rodziny skarżącego możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych w miejscu pobytu. Skarżący nie doznał strat w podstawowych sprzętach gospodarstwa domowego, które uniemożliwiałyby jej codzienną egzystencję.

Organ przypomniał, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podkreślił także, że w tych szczególnych okolicznościach - w wyniku zdarzenia losowego jakim była powódź - pomoc kierowana była do osób albo rodzin, które poniosły znaczne straty w swoich gospodarstwach domowych, czyli w miejscu swojej codziennej egzystencji, gdzie zniszczenia w miejscu zamieszkania uniemożliwiały im normalne funkcjonowanie oraz powodują położenie ich w trudnej sytuacji życiowej. Odnosząc się do argumentów skarżącego, Kolegium zwróciło uwagę na zadania pomocy społecznej oraz cel, jakiemu ma ona służyć. Wskazało też, że wsparcie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego ma charakter pomocy doraźnej, skierowanej na konkretną stratę. Przyznanie takiej pomocy doraźnej, stosownie do art. 40 ustawy, nie może ze swej istoty służyć jako odszkodowanie za szkody w mieniu poniesione w wyniku powodzi, albo jako rekompensata za doznane straty podczas klęski żywiołowej. Pomoc ta ma stanowić pomoc osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej.

Wobec powyższego w opinii Kolegium, skarżący jest w stanie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby życiowe, pomimo podtopienia pomieszczenia piwnicznego w zamieszkiwanym przez nią domu. Kolegium powtórzyło, że wsparcie dla osób poszkodowanych w powodzi nie było przeznaczone na zrekompensowanie każdej powstałej wówczas starty, ale służyła jako pomoc na zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych (np. rodzinom, które utraciły możność zamieszkania w swych domach), czego nie została pozbawiona rodzina skarżącego. Organ przypomniał, że skarżący otrzymał pomoc z tytułu zalania gospodarstwa rolnego - zasiłek celowy w wysokości 2.000,00 zł.

Na marginesie organ wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego na prace remontowo budowlane, w związku ze szkodami powstałymi w budynku mieszkalnym, złożył syn skarżącego, który był przedmiotem odrębnie prowadzonego postępowania przed organem pierwszej instancji. Ustalono, że na remont domu mieszkalnego uszkodzonego w wyniku powodzi w 2010 r. - zajmowanego wspólnie przez skarżącego i przez rodzinę syna skarżącego - przyznano synowi – J. P., pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości 6.200,00 zł (decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...]). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w lipcu 2010 r. syn skarżącego otrzymał również pomoc w wysokości 800,00 zł, czyli łącznie rodzina syna skarżącego otrzymała 7.000 zł na remont tego budynku mieszkalnego. Ponadto, syn skarżącego mieszkający we wspólnym domu był ubezpieczony od zdarzeń losowych i otrzymał odszkodowanie z tego tytułu od ubezpieczyciela. Zatem rodzina syna skarżącego skorzystała ze wsparcia pomocy społecznej, ze środków przeznaczonych na remonty domów mieszkalnych uszkodzonych w wyniku powodzi w maju/czerwcu 2010 r.

Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji uwzględnił sytuację zdrowotną rodziny skarżącego i udzielił pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 300,00 zł, z przeznaczeniem na leczenie (przekazany za pośrednictwem poczty - dyspozycja przelewu została dokonana dnia 26 maja 2011 r.). W niniejszej sprawie, organ pomocy społecznej rozpatrując potrzeby skarżącego - wnioskowane podczas wywiadu z dnia 4 maja 2011 r. - uznał, że skarżący posiada własne zasoby, które zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy powinna wykorzystać w pierwszej kolejności w celu zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Wskazano, że rodzina skarżącego posiada własne źródła dochodu - łączne w wysokości 2.394,90 zł, które pozwolą jej na zaspokojenie wskazanych we wniosku potrzeb, z wyjątkiem zakupu leków (około 500,00 zł miesięcznie). Dochód dwuosobowej rodziny skarżącego, podany w ww. wysokości, wskazuje na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, dlatego nie można w tym przypadku udzielić skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Wynika z tego, że udzielono skarżącemu wsparcia w zakresie jednej z wymienionych potrzeb (zakup leków).

W ocenie organu odwoławczego, uwzględniono aktualne potrzeby skarżącego i udzielono pomocy, zgodnie z zasadą subsydiarności, uwzględniając aktualną sytuację zdrowotną rodziny skarżącego. Wysokość udzielonej skarżącemu pomocy pozwoliła na zaspokojenie niezbędnej potrzeby związanej z zakupem leków. Ponadto, organ pomocy społecznej, udzielając tego rodzaju szczególnej pomocy doraźnej powinien mieć na względzie nie tylko interes Wnioskodawcy, lecz także interesy innych, potrzebujących osób, pozostających bez środków do życia lub uzyskujących dochody niższe od ustawowego kryterium dochodowego. Przepisy ustawy nie dopuszczają do wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, jednak nie czynią tego z własnej woli i wyboru (wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., l OSK 1851/06, LEX nr 467103).

Nawiązując do argumentacji przedstawionej w odwołaniu organ stwierdził, że przedstawione w nim okoliczności pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie. Rozpatrując odwołanie w niniejszej sprawie Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. P. zakwestionował decyzję Kolegium, podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami, dokonanymi przez pracowników organu pierwszej instancji, dotyczącymi strat powstałych w jego gospodarstwie domowym w wyniku powodzi w maju i w czerwcu 2010 r. Zdaniem skarżącego, zawilgocony i zagrzybiały dom wymaga remontu i osuszenia, pękają ściany nośne, popękały kafelki i odeszły od ściany nośnej i na podłodze oraz na ścianach w kuchni, która była świeżo wyremontowana przed powodzią w maju i w czerwcu 2010 r. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że zalane sprzęty znajdujące się w piwnicy były stare. Wyjaśnił, że piwnica była wyłożona kafelkami i pomalowana, w niej znajdowała się pralnia "z automatem" i zapasową lodówką. Natomiast, w drugim pomieszczeniu piwnicznym - zdaniem skarżącego - była spiżarka z artykułami żywnościowymi i chemią gospodarczą. Wskazał, że dom jest "podzielony notarialnie" na niego i na jego syna, który wraz ze swoją rodziną zamieszkuje połowę domu. Poinformował, że synowi również odmówiono przyznania pomocy do 6.000,00 zł. Skarżący zakwestionował dokonane ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie oszacowanych strat w gospodarstwie rolnym oraz możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych w ramach posiadanych, własnych możliwości i środków. Skarżący powołał się na przepisy art. 39 i art. 40 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie zasiłku celowego w wysokości 6.000,00 zł. Wskazał, że ma status powodzianina i zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. w/w środki miały zostać przydzielone priorytetowo, o czym również zapewniał Pan Premier.

W opinii skarżącego, organ pierwszej instancji, dyskwalifikuje go do otrzymania pomocy społecznej, z powodu niezabezpieczenia w porę środków finansowych na przyznanie pomocy rządowej do 6.000,00 zł, w związku z powodzią w maju i czerwcu 2010 r., co potwierdzają treści decyzji skierowanych do skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać trzeba, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika, że interwencja sądu administracyjnego wobec zaskarżonego aktu lub działania organu administracji następuje wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych wskazań uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odwołując się do prawa materialnego, które stanowiło podstawę rozstrzygnięć w sprawie poddanej kontroli Sądu, zauważa się, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku z jednej strony jest sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek ten jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z przepisem art. 40 ust. 1-3 ustawy zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 art., 40 ustawy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ustawy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel - stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę (por. wyrok z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1298/04 publ. LEX nr 191791).

Rozpatrując sprawę przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy organ I instancji musi mieć na uwadze art. 2 ust. 1 tego aktu, zgodnie z którego brzmieniem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust.1 ustawy, według którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Istotne jest dla oceny sprawy, iż pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których rodzina nie jest w stanie sama podołać okolicznościom życiowym.

Z powyższej przytoczonej regulacji wynika bezspornie, iż finansowe wsparcie, którego przyznania domagał się skarżący nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku zdarzeń losowych o czym skarżący mówi w skardze. Adresatem żądanej przez nią pomocy jest natomiast określony ustawą o pomocy społecznej krąg podmiotów, a więc podmiotów znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także w sytuacjach wynikłych ze zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, co uznać trzeba także za istotne, celem tego wsparcie nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter pomocniczy, co oznacza, iż tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi z współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać jej przyznana.

W opinii Sądu, organy prawidłowo uznały, że skarżący jest w stanie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby życiowe, pomimo podtopienia pomieszczenia piwnicznego w zamieszkiwanym przez niego domu. Należy zgodzić się z organem, że wsparcie dla osób poszkodowanych w powodzi nie było przeznaczone na zrekompensowanie każdej powstałej wówczas starty, ale służyła jako pomoc na zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych (np. rodzinom, które utraciły możność zamieszkania w swych domach), czego nie została pozbawiona rodzina skarżącego. Wskazuje na to pomoc jaką otrzymał skarżący z tytułu zalania gospodarstwa rolnego - zasiłek celowy w wysokości 2.000,00 zł.

Sąd zauważa, że synowi skarżącego przyznano, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, w osobnym postępowaniu administracyjnym pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości 6.200,00 zł (decyzja Nr [...]) z przeznaczeniem na prace remontowo budowlane, w związku ze szkodami powstałymi w budynku mieszkalnym, w którym zamieszkuje także skarżący.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że w lipcu 2010 r. syn skarżącego otrzymał również pomoc w wysokości 800,00 zł, czyli łącznie rodzina syna skarżącego otrzymała 7.000 zł na remont tego budynku mieszkalnego. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, syn skarżącego mieszkający we wspólnym domu był ubezpieczony od zdarzeń losowych i otrzymał odszkodowanie z tego tytułu od ubezpieczyciela. Zatem rodzina skarżącego skorzystała ze wsparcia pomocy społecznej, ze środków przeznaczonych na remonty domów mieszkalnych uszkodzonych w wyniku powodzi.

Sąd podkreśla również to, że organy uwzględniły sytuację zdrowotną rodziny skarżącego i udzieliły pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 300,00 zł, z przeznaczeniem na leczenie.

W niniejszej sprawie, organ pomocy społecznej rozpatrując potrzeby skarżącego, prawidłowo uznały, że skarżący posiada własne zasoby, które zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy powinna wykorzystać w pierwszej kolejności w celu zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Są to własne źródła dochodu w wysokości 2.394,90 zł, które pozwolą jej na zaspokojenie wskazanych we wniosku potrzeb, z wyjątkiem zakupu leków (około 500,00 zł miesięcznie).

W ocenie Sądu, uwzględniono aktualne potrzeby skarżącego i udzielono pomocy, zgodnie z zasadą subsydiarności, uwzględniając aktualną sytuację zdrowotną rodziny skarżącego. Wysokość udzielonej skarżącemu pomocy pozwoliła na zaspokojenie niezbędnej potrzeby związanej z zakupem leków.

Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że organ nie wziął pod uwagę strat jakie powódź wyrządziła w jego domu. Zaskarżona decyzją wydana została w wyniku dwukrotnie przeprowadzonych postępowań administracyjnych i po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego. Kolegium uchylając decyzję organu I instancji nakazało rozważenie kwestii strat powstałych w gospodarstwie domowym skarżącego, zakres szkód i ich wpływu na możliwość zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych przez rodzinę skarżącego. Takie rozważania zostały zawarte w decyzji organu I instancji.

Istotne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest również zwrócenie uwagi na charakter decyzji wydawanych w sprawach przyznawania pomocy ze środków budżetowych na podstawie przywołanego art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku kontroli sądowej – niezbędne jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także, czy dana decyzja zostało w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniona. Podkreślić trzeba, że aczkolwiek uznanie administracyjne nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania obywatela, to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26.09.2000 r., I SA 945/00, LEX 79608).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracji dokonały zasadnych i prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji skarżącego i na ich podstawie wydały słuszne rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego. Ustalono przede wszystkim, iż skarżący mógł i nadal może zaspokajać podstawowe potrzeby bytowe w swoim domu z uwagi na zalanie jedynie kondygnacji dolnej budynku (pomieszczenia piwnicznego w zamieszkiwanym przez niego domu). Zdaniem Sądu rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Aktualna sytuacja życiowa skarżącego i jego rodziny pozwala zaś przyjąć, iż jest on w stanie samodzielnie pokonać trudności wynikające ze skutków powodzi. Należy także podkreślić, iż udzielenie pomocy z tytułu strat poniesionych na skutek zdarzenia losowego nie stanowi bezwzględnego obowiązku organu i z całą pewnością nie można uznać, iż organ jest zobligowany do pokrycia w całości poniesionych przez stronę strat. Specjalne zasiłki celowe przyznawane w związku ze zdarzeniami losowymi nie mają charakteru odszkodowawczego. Regulacja prawna związana z udzielaniem pomocy osobom w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także osobom, które poniosły straty w wyniku zdarzeń losowych, czy klęski żywiołowej lub ekologicznej zawarta została w ustawie o pomocy społecznej, co nie pozwala na interpretowanie poszczególnych, określonych w niej rodzajów form pomocy bez zwrócenia uwagi na zasadnicze cele tego aktu prawnego i utożsamiania wsparcia udzielanego ze środków publicznych z sui generis odszkodowaniem za straty majątkowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 346/11).

W tej sytuacji zarzuty skargi nie znajdują usprawiedliwionych podstaw prawnych, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.