Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Grzelak Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi M.D. i H.Z., H. s.c. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3 000 (trzech tysięcy) złotych za brak przyrządu kontrolnego 2. w pozostałej części skargę oddala 3. stwierdza, że decyzja opisana w punkcie 1 nie podlega wykonaniu

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego wykonywania utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 roku nr [...] o nałożeniu na M.D. i H.Z., prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą H. S.C. Z.H. i D.M. w T. kary pieniężnej w wysokości 14000.00 złotych.

Decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o nr rej. [...] kierowanego przez J.Z., przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2005 roku kontrolujący ustalili, że transport drogowy rzeczy wykonywany był bez wymaganej licencji, bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach a w pojeździe brak było zainstalowanego przyrządu kontrolnego. Powyższe fakty zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] . W wyniku powyższych ustaleń, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] września 2005 roku decyzję o nałożeniu na stronę kary pieniężnej, za poszczególne naruszenia, w łącznej wysokości 14000.00 złotych.

Co do poszczególnych naruszeń Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył co następuje:

Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym /Dz.U. z 2004r., nr 204, poz. 2088/ podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze, o czym stanowi art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 1.1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym karze w wysokość 8000.00 złotych podlega wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zaszły przesłanki do uznania, że w chwili kontroli strona naruszyła przepisy prawa w zakresie obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego. Wykonywany przewóz nosił znamiona przewozu na potrzeby własne przedsiębiorstwa. Jednakże kierujący pojazdem kierowca J.Z. nie był zatrudniony w kontrolowanej firmie na podstawie umowy o pracę. Tym samym wykonywany przewóz nie mógł być uznany za przewóz drogowy na potrzeby własne. Niespełnione zostały warunki przewidziane art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym. Kontrolowany pojazd do przewozu nie był prowadzony osobiście przez przedsiębiorcę ani jego pracownika. Zgodnie z kodeksem pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę. Kierujący pojazdem tych warunków nie spełniał. Stosownie więc do art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym strona wykonywała transport drogowy, albowiem określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa jest w art. 4 pkt 4 ustawy.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu. Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenia opłaty /§ 4 ust. 1, § 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. nr 150, poz. 1684 ze zm.)/. Podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi dowód uiszczenia opłaty – art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej, o czym stanowi art. 92 ust. 1 ustawy. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje karą w wysokości 3000.00 złotych wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Z protokołu kontroli przedmiotowego pojazdu wynika, iż jego kierowca nie okazał do kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Strona nie dopełnił więc wymogu ustawowego. Za działania lub zaniechania kierowcy pojazdu odpowiedzialność administracyjno-prawną ponosi przedsiębiorca trudniący się transportem. Obciążenia go karą było więc uzasadnione.

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85. Pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni na podstawie art. 13 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Według art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy podlega karze. Jego konsekwencją jest treść lp. 1.11.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który nakłada karę pieniężną w wysokości 3000.00 złotych w przypadku, gdy przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany.

W przedmiotowym stanie faktycznym miało miejsce naruszenie przepisów rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zakresie braku instalacji przyrządu pomiarowo-kontrolnego. Kontrolowany pojazd nie miał zainstalowanego urządzenia rejestrującego-tachografu, w związku z czym słusznie została nałożona na niego kara pieniężna. W zakresie zwolnienia z instalacji tachografów jest zwolniony pojazd wykorzystywany wyłącznie dla celów zarządów dróg, bądź to przez samego zarządcę w czasie wykonywania zarządu drogą lub podwykonawców, ale związanych stałą umową o współpracy. Strona, jak w sprawie niniejszej, która nie może wykazać, iż wykonuje tylko i wyłącznie prace dla Miejskiego Zarządu Dróg, nie może skorzystać z powyższego zwolnienia przewidzianego w art. 4 pkt 6 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M.D. i H.Z. wnosząc o jej zmianę i odstąpienie od kary względnie zastosowanie minimalnej kary przewidziane w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W ich ocenie Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie zinterpretował art. 4 ustawy o transporcie drogowym. Kontrolowany przewóz był przewozem niezarobkowym. Z powodu niedyspozycji kierowcy strona zmuszona była zlecić prowadzenia pojazdu, w ramach umowy zlecenia, osobie zatrudnionej na podstawie umowy cywilno-prawnej. Zlecenie tej osobie kierowania pojazdem nie pozbawiło przewozu charakteru przewozu na potrzeby własne. Przedsiębiorcy nigdy nie zlecali kierowcy jazdy drogą krajową. Wybór tej trasy przez kierowcę stanowił naruszenie przekazanego mu polecenia. Pojazdy strony służą wyłącznie do przewożenia materiałów do budowy dróg. Tego typu pojazdy, stosowane do robót drogowych nie muszą posiadać tachografu.

Skarżący sprzeciwili się interpretacji przepisów, które upoważniają do nakładania prawie maksymalnej kary. Przyznali, z nie znają dokładnie przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego, w związku z czym przeoczyli pewne wymogi ustawy. Sytuacja była wyjątkowa i nie uzasadniała zastosowanie tak dotkliwej kary.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawarta w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad sąd uznał skargę za częściowo zasadną. Na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi dotyczące nałożonej kary za brak zainstalowania w pojeździe przyrządu pomiarowo-kontrolnego.

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego skarżący nie mogli skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 4 pkt 6 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85 albowiem w przypadku przedsiębiorcy wykonującego wiele rodzajów działalności nie można wykazać, że wykonuje on tylko i wyłącznie prace dla Miejskiego Zarządu Dróg z siedzibą w T. Powyższy przepis wskazuje, że tylko pojazd wykorzystywany wyłącznie dla celów zarządów dróg bądź to przez samego zarządcę lub podwykonawców, ale związanych stałą umową o współpracy może korzystać ze zwolnienia w zakresie instalacji tachografów.

Art. 4 ust. 6 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego brzmi:

Rozporządzenia nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi dla usług kanalizacyjnych, ochrony przeciwpożarowej, wodociągowych, gazowniczych i energetycznych, zarządów dróg, usług oczyszczania, telegraficznych, przewozu artykułów pocztowych, transmisji radiowej, usług telewizyjnych oraz związanych z wykrywaniem nadajników lub odbiorników radiowych lub telewizyjnych.

Zacytowany przepis wskazuje, że przewozy dokonywane pojazdami przeznaczonymi dla zarządów dróg zwolnione są z instalacji tachografów. Oczywistym jest, iż pojazd dla celów zarządcy dróg może być wykorzystywany przez samego zarządcę w czasie wykonywania przez niego zarządu drogą. Może być także wykorzystywany przez inny podmiot, ale dla zarządcy dróg. Wbrew twierdzeniom organu z brzmienia art. 4 pkt 6 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85 nie wynika, aby z instalacji tachografów zwolnione były przewozy, oprócz tych dokonywanych przez samego zarządcę, tylko dokonywane pojazdami przedsiębiorcy związanego stałą umową o współpracy. Powyżej zacytowany przepis nie wskazuje by taka interpretacja była uprawniona. Każdy przewóz dokonany przejazdem przeznaczonym dla zarządów dróg zwolniony jest od instalacji tachografu. Do podmiotu wykonującego taki przewóz należy wykazanie jego charakteru.

W sprawie niniejszej skarżący wykazali, że w dniu kontroli wykonywali prace przedmiotowym pojazdem dla Miejskiego Zarządu Dróg z siedzibą w T. Ten fakt wynika z dołączonej do akt umowy, a umowa była konsekwencją realizacji zamówienia publicznego.

W świetle powyższych rozważań sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego przez Głównego Inspektora transportu drogowego, które miało wpływ na wynik sprawy, uzasadniające uchylenie, w pkt 1 wyroku, zaskarżonej decyzji w części nałożenia kary pieniężnej za brak przyrządu kontrolnego – art. 145 § 1 pkt 1) a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.

W pozostałym zakresie skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Powodem nałożenia na skarżących kary pieniężnej za brak licencji było wykonywanie przejazdu drogowego pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej przez kierowcę, który nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, lecz na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Zgodzić się należy z Głównym Inspektorem Transportu Drogowego, że skarżący nie dopełnili wymogów będących podstawą uznania dokonywanego przewozu drogowego jako przewozu na potrzeby własne. Kontrolowany pojazd używany do przewozu nie był prowadzony osobiście przez przedsiębiorcę ani jego pracownika.

Jednym z warunków uznania dokonywanego przewozu drogowego jako przewozu na potrzeby własne, przewidzianego art. 4 pkt. 4) a) ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym, jest prowadzenie pojazdu samochodowego używanego do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.

Tego wymogu przedmiotowy przejazd nie spełniał.

Ustawa o transporcie drogowym nie zawiera pojęcia "pracownik", a więc zastosowanie znajduje definicja zamieszczona w kodeksie pracy. W warunkach braku definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym lub danej gałęzi prawa należy opierać się na definicji wyartykułowanej w innej specyficznej gałęzi prawa. Takie stanowisko wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1976 roku /VI KZP 13/75 1976/7-8/86/. Potwierdza je też orzeczeni Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 1994 roku /k2/94. OTK 1994/2/36/.

Zgodnie z art. 2 kodeksu pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o dzieło nie jest więc pracownikiem.

Tym samym wykonywany w dniu kontroli przewóz rzeczy nie był przewozem na potrzeby własne.

Według art. 4 pkt 3) a) transport drogowy - krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.

Zważywszy na powyższe, wbrew twierdzeniom skarżących, zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, albowiem przedmiotowy przedmiot drogowy nie spełniał wymogów uznania go jako przewozu na potrzeby własne. Strona wykonywała więc transport drogowy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga licencji na wykonywanie transportu drogowego, a taką strona się nie legitymowała.

Niespornym w sprawie jest, że kierujący pojazdem nie okazał do kontroli karty opłaty drogowej z przejazd po drogach krajowych, co oznacza, iż strona takiej opłaty nie uiściła. Wymóg uiszczenia opłaty wynika z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym. Bez znaczenia są powody braku opłaty. Ustawa o transporcie drogowym obciąża karami podmiot wykonujący transport drogowy. Tym podmiotem w sprawie niniejszej są skarżący. Ponoszą oni odpowiedzialność za działania bądź zaniechania kierowcy.

Załącznik do ustawy o transporcie drogowym zawiera katalog naruszeń i przypisuje każdemu z nich, w przypadku jego zaistnienia, karę pieniężną w ściśle określonej wysokości. Ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje możliwości jej miarkowania ani odstąpienia od jej wymierzenia.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnośnie oddalonej części skargi sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku.

O wykonalności decyzji, w części uchylonej sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.