Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za wrzesień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych

Syndyk masy upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. (dalej zwany: "Skarżącym") w odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 lipca 2014r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 840 zł, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący wskazał, że prawomocnym postanowieniem z [...] listopada 2014r. Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych sygn. akt [...] zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego G. sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej zwana: "Spółką") z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. Skarżący wskazał, że z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, iż Sąd orzekając w zakresie zmiany dotychczas prowadzonego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na likwidacyjne wziął pod uwagę fakt, że Spółka utraciła zdolność i możliwość przedstawiania propozycji układowych, które mogłaby wykonać. Sąd wziął również pod uwagę, że ww. Spółka utraciła zdolność do uzyskiwania dochodów z działalność gospodarczej, gdyż wskutek decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. zostało cofnięte jej zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej.

Skarżący podniósł również, że stan majątkowy Spółki obrazuje załączony do wniosku bilans sporządzony na 10 lutego 2014r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 10 lutego 2014r. Aktualnie sporządzany jest spis inwentarza, który z uwagi na rozproszenie majątku Spółki na obszarze kilkunastu województw, jest utrudniony i wymaga szeregu czynności mających na celu zinwentaryzowanie automatów w jednym magazynie, a następnie sporządzenie opinii rzeczoznawcy, co do ich wartości i stanu technicznego. W tej zaś sytuacji uzyskanie środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego od skargi w najbliższym okresie, jest praktycznie niemożliwe. Zbycie automatów wymagać będzie przeprowadzenia przetargów i poszukania ewentualnych kontrahentów zainteresowanych zakupem. Pasywa Spółki przewyższają jej aktywa, a działalność gospodarcza nie jest prowadzona przez Skarżącego i z masy upadłości nie jest uzyskiwany żaden dochód. Dotychczas Spółce nie zostały przekazane również środki pieniężne zdeponowane w depozytach sądowych, co uniemożliwia także wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego.

Skarżący wskazał, że nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, w porównaniu do tych które występowały wcześniej, kiedy Spółka składała wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, który został ostatecznie oddalony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 stycznia 2015r. sygn. akt II FZ 1964/14. Skarżący zwrócił również uwagę, że wobec rozstrzygnięć podjętych przez NSA, został wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w 40 sprawach w łącznej wysokości 58.758 zł.

Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) oraz załączonych do niego dokumentów w postaci: bilansu sporządzonego na dzień 10 lutego 2014 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 10 lutego 2014 r. oraz wyciągu z rachunku bankowego, wynika że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł, zaś stan rachunku bankowego na 22 stycznia 2015r. – 4.154,74 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać również należy, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści przepisu art. 246 § 2 P.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Dodatkowo należy też wskazać, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie.

W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04 i GZ 64/04). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04).

Zdaniem Sądu, oceniając zasadność przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a.

Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem strony skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 840 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącego na podstawie złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów źródłowych, Sąd doszedł do wniosku, że nie wykazał on, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym oraz załączonych dokumentów, wynika, że dysponuje on majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych środków trwałych (rzeczowe aktywa trwałe o wartości 3.528.410,12 zł, aktywa obrotowe o wartości 4.255.428,43 zł, w tym środki pieniężne i inne aktywa pieniężne [...] zł oraz kapitał własny o wartości [...] zł). Na majątek trwały strony skarżącej składają się również długoterminowe aktywa finansowe o wartości [...] zł. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę tak znaczną wartość majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że strona skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.

NSA w postanowieniu z 19 listopada 2004r., sygn. akt I FZ 463/04 wyraził pogląd, zgodnie z którym osoba prawna wciąż dysponująca majątkiem, którego wartość przewyższa wielokrotnie wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że nawet wskazywany przez Skarżącego obecny brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy Spółka w okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie zgromadziła dostatecznych środków na ten cel, a wnosząc skargę winna mieć świadomość, że zostanie zobowiązana do pokrycia kosztów sądowych i na ten cel zagospodarować środki.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego dotyczących zaistnienia istotnej zmiany okoliczności faktycznych na skutek dokonania przez Sąd postanowieniem z [...] listopada 2014r., sygn. akt [...] , zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego, należy wskazać że powyższa okoliczność nie usuwa w sprawie wątpliwości, co do kondycji finansowej Spółki. Zważyć bowiem należy, że stosownie do treści art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112 ze zm.; dalej zwana: "p.u.n."), przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana, jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się zaś, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 p.u.n. Powyższe oznacza więc, że tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego.

Podkreślić również należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13). Obowiązek ten wynika zaś z art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poza tym z art. 342 § 1 pkt 1 p.u.n. wynika, że w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk, jako strona skarżąca wstąpił do postępowania w niniejszej sprawie, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z 6 grudnia 2012r. sygn. akt I FZ 431/12, postanowienie WSA w Białymstoku z 26 sierpnia 2014r., sygn. akt II SA/Bk 685/14).

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie pozwalają stwierdzić, że Skarżący wykazał, jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.