Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2016 r. w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 148/16 ze skargi A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić A. S. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 148/16 odmówił A. S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji odwołał się do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: P.p.s.a. i wyjaśnił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego i wezwanie do nadesłania odpisów skargi zostały doręczone stronie na adres wskazany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 15 marca 2016 r. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania była dwukrotnie awizowana w dniach 1 i 9 marca 2016 r. Na dołączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniem odbioru podano przyczynę niemożności doręczenia – niepodjęcie w terminie z placówki pocztowej. Skoro skarżący nie odebrał przesyłki, to należało ją uznać za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 15 marca 2016 r. Następnie Sąd I instancji wywiódł, że skarżący powinien udowodnić, że doręczenia dokonano w innej dacie lub że w ogóle go nie dokonano. Twierdzenia skarżącego oparte na jego wiedzy nie znajdują potwierdzenia w żadnych okolicznościach sprawy, w szczególności skarżący nie wykazał, aby skorzystał z procedury reklamacyjnej, co sygnalizował NSA w postanowieniu z dnia 19 lipca 2016r. sygn. akt II OZ 751/16. Tylko procedura reklamacyjna usługi pocztowej umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia w trybie zastępczym. W rozpoznawanej sprawie skarżący próbuje obalić domniemanie doręczenia w trybie zastępczym jedynie na podstawie własnego oświadczenia, co, zdaniem Sądu I instancji, godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. S., zaskarżając je w całości i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. polegające na odmówieniu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzedzone przyjęciem, że A. S. nie uprawdopodobnił braku winy w podjęciu korespondencji w ustawowym terminie u operatora pocztowego, w sytuacji, gdy uprawdopodobnienie to nastąpiło w piśmie procesowym z dnia 28 września 2016 r. i w związku z tym termin powinien zostać skarżącemu przywrócony. Do zażalenia skarżący dołączył dokumentację fotograficzną oraz oświadczenia podpisane przez P. P., S. K. i L. N. Przy piśmie datowanym 5 grudnia 2016 r. skarżący przedstawił własne pisemne oświadczenie z tej samej daty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając merytorycznie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi uznał za zasadne uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącemu termin do powyższej czynności procesowej. Strona uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W tym miejscu należy wskazać, że strona ma brak winy w uchybieniu terminu jedynie uprawdopodobnić, nie jest zaś zobowiązana brak tej winy udowodnić. Skarżący wskazanego wymogu w niniejszej sprawie dopełnił. Z treści pisma z dnia 28 września 2016 r. oraz zażalenia i dołączonych do niego dokumentów (fotografie, oświadczenia sąsiadów), jak również później dołączonego oświadczenia A. S. wynika, że na bramie frontowej domu przy ul. [...] w[...] , w którym zamieszkuje skarżący, widoczna jest oddawcza skrzynka pocztowa przeznaczona do pozostawiania korespondencji. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. Dopiero gdy nie jest możliwe pozostawienie zawiadomienia w skrzynce oddawczej pozostawia się je na drzwiach mieszkania adresata lub miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Skarżący zakwestionował okoliczność złożenia awiza na drzwiach mieszkania, podkreślając, że uniemożliwia to luźno biegający po posesji pies, jak również budowa drzwi wejściowych. Z tych powodów budzi wątpliwości prawidłowość oznaczenia przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zwróconej do Sądu I instancji przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków skargi, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej zostało umieszczone "na drzwiach adresata". Rację należy przyznać też skarżącemu w zakresie rozbieżności w zakresie wskazania na zwróconej przesyłce dat awizowania: 1 i 9 marca 2016 r. i dat określonych w internetowej historii śledzenia doręczenia przesyłek. Z informacji wskazanej na stronie internetowej dotyczącej listu poleconego nr [...] wynika, że dokonano tylko jednej awizacji w dniu 12 marca 2016 r. W powyższych okolicznościach, w oparciu o przedstawione przez stronę dokumenty i twierdzenia, trudno jest kwestionować, aby skarżący nie dopełnił należytej staranności w dbałości o własne sprawy i aby uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi z własnej winy.

Powyższe uzasadnia zatem przywrócenie terminu do dokonania określonej w wezwaniu czynności procesowej (uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez złożenie jej odpisów).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjnym, na podstawie art.188 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.