Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014r., nr [...], Wojewoda W.i utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu W. S. z lokalu nr [...] przy ul. L. w D..

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. M. J., właściciel lokalu nr [...] przy ul. L. w D., wniosła o wymeldowanie z tego lokalu W. S..

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., B. M. i G.D. orzekł o wymeldowaniu W. S. z miejsca pobytu stałego pod adresem ul. L. [...], D..

W wyniku złożonego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] października 2014r. Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] sierpnia 2014 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że W.S. opuścił miejsce stałego pobytu w 2007r. w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Po powrocie z aresztu [...] lipca 2012r. usiłował wejść do spornego lokalu jednak nie został wpuszczony przez M. J., obecną właścicielkę. Z uwagi na awanturę zabrał w asyście policji wszystkie swoje rzeczy osobiste z lokalu, a narzędzia pozabierał podczas przepustek z więzienia. W. S. złożył w dniu [...] maja 2013r. pozew o zapłatę w związku z niedopuszczeniem do użytkowania nieruchomości za okres od [...] sierpnia 2012r. (bezpłatne prawo użytkowania nieruchomości na czas nieokreślony nie dłużej niż na 40 lat zagwarantowane ma aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2005r.) , a w dniu [...]marca 2014r. pozew do Sądu Rejonowego w K. o wydanie nieruchomości. Za radą kuratora i dzielnicowego nie zbliża się do przedmiotowego lokalu.

Wojewoda W. wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, pobyt stały ma miejsce gdy dana osoba fizycznie zamieszkuje pod oznaczonym adresem i ma wolę stałego w nim przebywania, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. W ocenie organu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Skarżący opuścił przedmiotowy lokal, nie mieszka w nim w sposób stały, nie ma tam żadnych jego rzeczy. Swoje sprawy życiowe koncentruje obecnie w G.. W dniu [...].08.2012r. podpisał umowę najmu lokalu mieszkalnego w G. [...].

Nie zgadzając się z powyższym, W. S. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, umorzenia postępowania i zasądzenia zwrotu kosztów. Zarzucił naruszenie przepisu art. 15 § 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez uznanie, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu w sposób świadomy, dobrowolny i trwały, w tym błędne uznanie, że nie był zainteresowany i nie podjął żadnych środków prawnych na rzecz możliwości przywrócenia zamieszkania w tym lokalu, stwierdzenie że lokal ten nie stanowi centrum spraw życiowych skarżącego. Nadto naruszenie art.7, 8, 12, 75, 77 i 80 kpa poprzez błędne przyjęcie, że środki prawne podejmowane przez skarżącego były niewystarczające do uznania, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i trwałe; uznanie, za wiarygodne twierdzeń wnioskodawczyni co do zabrania wszystkich swoich rzeczy przez skarżącego; nieprawidłową interpretację prawną, że skarżący nie skorzystał w ciągu roku z przysługującego mu roszczenia posesoryjnego; brak zweryfikowania okoliczności co do prowadzonych negocjacji pomiędzy skarżącym, a ówczesnym właścicielem lokalu J. J.. W uzasadnieniu skargi skarżący uargumentował podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Powyższa kontrola jest wyłącznie kontrolą legalności zaskarżonych do sądu decyzji, bowiem sądy administracyjne nie są powołane do kontroli słuszności, czy też celowości działań organów administracji publicznej. Oznacza to m.in., że w granicach danej sprawy sąd dokonuje wyłącznie oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody W. dotycząca wymeldowania W. S. z miejsca pobytu stałego.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Powyższe oznacza, że organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania.

Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu.

W tym miejscu należy wskazać, że istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów dotyczących pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną, potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem, nie daje natomiast prawa do przebywania w tym lokalu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że przesłanką wymeldowania danej osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę dotychczasowego miejsca pobytu z zamiarem nieprzebywania w tym miejscu. Co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej. Jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Taka sytuacja wystąpi w przypadku eksmisji, kiedy to wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje orzeczenie wydane przez sąd oraz w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywania wobec niej tego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r., II OSK 2573/12).

Cecha dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego może być bowiem brana pod uwagę wyłącznie w sytuacjach, w których mamy do czynienia ze stanami faktycznymi, które nacechowane są bezprawnym działaniem osób trzecich w odniesieniu do osoby, która podlega obowiązkowi meldunkowemu. Nie dotyczy to sytuacji, gdy osoba objęta obowiązkiem meldunkowym opuszcza miejsce pobytu stałego w związku z koniecznością odbycia kary pozbawienia wolności. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności (por. wyroki NSA z dnia 19 marca 2014 r., II OSK 2556/12, z dnia 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2407/11).

Okoliczność, że skarżący nie opuścił dobrowolnie swojego miejsca pobytu, nie stanowiła zatem przeszkody do wydania decyzji o jego wymeldowaniu.

Kolejną przesłanką warunkującą możliwość wymeldowania danej osoby z pobytu stałego jest ustalenie, że opuszczenie miejsca zameldowania nastąpiło w sposób trwały. Trwałości tej nie należy jednak oceniać wyłącznie na podstawie zamiaru osoby zainteresowanej, ale trzeba uwzględnić również okoliczności faktyczne, uzasadniające utrzymywanie danych ewidencyjnych w określonym stanie. Długotrwały, wieloletni pobyt w zakładzie karnym, któremu towarzyszą zmiany w sytuacji osobistej osadzonego, a także zmiany w stanie faktycznym związanym np. ze statusem czy nawet istnieniem danego mieszkania, zmianą właściciela może uzasadniać dokonanie wymeldowania, gdy powrót do miejsca zameldowania w świetle zasad doświadczenia życiowego i przepisów prawa, budzi wątpliwości.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja osobista skarżącego uległa zasadniczej zmianie. Z akt sprawy wynika, że skarżący od opuścił miejsce dotychczasowego pobytu w 2007r. w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Powyższe wynika z zeznań świadków, jak również samego skarżącego. Odbywanie kary pozbawienia wolności, co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i potwierdza zaistnienie przesłanki a zrt.15 ust.2 u.e.l. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Osoba pozbawiona wolności jest jednak w stanie utrzymywać taki kontakt z lokalem mieszkalnym w którym jest zameldowana na pobyt stały, że nie można przyjąć domniemania trwałego opuszczenia lokalu. Są to takie formy zachowania jak pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, podejmowanie działań mających na celu zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku czy stanie technicznym, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie posiadania lokalu, uzewnętrznienie woli powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie.

W niniejszej sprawie nowy właściciel lokalu domaga się wymeldowania skarżącego i nie zezwala na jego pobyt w tym lokalu.

Powrót skarżącego do spornego lokalu jest zatem praktycznie niemożliwy, zaś sam zamiar zainteresowanego nie odgrywa w tym zakresie decydującego znaczenia. Jak już wyżej wskazano, zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, nie może być oceniany jedynie w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale winien być weryfikowany poprzez odniesienie do zobiektywizowanych czynników.

Należy również zauważyć, że od czasu opuszczenia lokalu do chwili wydania decyzji o wymeldowaniu, skarżący ani nie podejmował działań świadczących o utrzymywaniu kontaktu ze spornym lokalem, czy też traktowaniu lokalu jako centrum spraw życiowych, ani też nie zgłaszał roszczeń cywilnoprawnych do lokalu. W szczególności, z akt sprawy nie wynika, by skarżący podejmował działania mające na celu chociaż częściowe pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku, czy stanie technicznym, nawet za pośrednictwem innych osób. Nie ma też dowodów, by podejmował starania o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do lokalu, bądź uzewnętrzniał wolę powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie. W mieszkaniu nie ma żadnych rzeczy osobistych należących do skarżącego. Skarżący zabrał je częściowo w trakcie przepustek, a resztę po opuszczeniu zakładu karnego w lipcu 2012r. Co prawda skarżący wystąpił do sądu z pozwem o zapłatę w maju 2013r., a w marcu 2014r. z pozwem o wydanie nieruchomości, jednakże powyższe czynności, jak zasadnie uznał organ są niewystarczające. Po pierwsze wskazać należy, że pozew o zapłatę nie zmierza do powrotu do lokalu. Natomiast pozew o wydanie nieruchomości skarżący wytoczył dopiero po złożeniu wniosku o wymeldowanie. Choć w piśmie z sierpnia 2012r. wzywał do wydania nieruchomości, jednakże z pozwem wystąpił o wiele później. Nadto skarżący sam potwierdził, iż nie zbliża się do przedmiotowego lokalu bo ma zakaz.

W świetle powyższego należało uznać, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w związku z czym organy prawidłowo orzekły o wymeldowaniu W. S. z lokalu nr [...] przy ul. L. w D.. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania przez organy orzekające w sprawie, a materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i prawidłowo oceniony.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).