Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego.

W motywach powyższego podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Wnioskodawczyni utrzymuje się ze sprzedaży owoców i warzyw, które samodzielnie uprawia. Mąż jest zatrudniony na umowę o pracę z miesięcznym wynagrodzeniem 4700 zł. Skarżąca posiada dom o pow. 80 m2 i grunty o pow. 0,5890 ha, gdzie znajduje się sad owocowy, ogród warzywny i kwiatowy oraz hodowla drobiu. Miesięczny dochód z tytułu sprzedaży warzyw, owoców i drobiu oszacowała na kwotę 1 000 zł. Mąż posiada dwa samochody o łącznej wartości 16 tys. zł.

Podkreśliła skarżąca, że nie posiada oszczędności. Choruje na kręgosłup i od urodzenia ma problemy ze wzrokiem. Wysokie koszty generują wizyty prywatne u specjalistów. Wykazując miesięczne wydatki wskazała skarżąca na koszty mediów na poziomie 1500 zł, podatki 100 zł, leczenie 600 zł, lekarstwa 1000 zł, paliwo 1000 zł, gaz 50 zł, opał 300 zł, utrzymanie 1150 zł.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych (na wezwanie referendarza sądowego) do akt sprawy przedłożyła:

- kopie faktur za energię elektryczną za dwa miesiące w wysokości 490,47 zł i 513,02 zł;

- decyzję dotyczącą łącznego wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości na rok 2019;

- dowód zakupu węgla na kwotę 2130 zł z 19 czerwca 2018 r.,

- dowody płatności za wodę i ścieki.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje:

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).

W tym miejscu należy jednak zauważyć, że użyte wyżej pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od wnioskodawców oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni okazało się niekompletne. Wynikało z niego, że A. S., prowadząc gospodarstwo domowe z mężem, utrzymuje się ze sprzedaży warzyw, owoców i hodowli drobiu. Uzyskuje z tego ok. 1000,00 zł miesięcznie. Mąż uzyskuje wynagrodzenie za pracę na poziomie 4700 zł. Wnioskodawczyni nie posiada nikogo na utrzymaniu. Mając na uwadze powyższe, w tym okoliczność, iż skarżąca w treści formularza zadeklarowała dochód z tytułu prac dorywczych rzędu ok. 1000,00 zł, a wymieniła wysokie wydatki związane z leczeniem, zakupem lekarstw i utrzymaniem domu referendarz sądowy wezwał ją do wykazania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazując jakimi dokumentami może skarżąca udokumentować swoją sytuacje materialną. Dokumenty jakie skarżąca nadesłała ani nie pozwoliły ustalić jakie dochody osiąga miesięcznie wraz z mężem, ani jakie w rzeczywistości wydatki ponosi. Nie znalazły potwierdzenia wykazywane wysokie wydatki związane z leczeniem i zakupem leków, ani oświadczenie skarżącej o braku jakichkolwiek oszczędności.

Podkreślić należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń stąd w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należało powtórzyć, że to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. w CBOIS). Natomiast, gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie rodzinnym lub majątkowym strony istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. w CBOIS oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08, LEX nr 530368). Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że to od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Tym bardziej, gdy zawarte w treści formularza dane, jako niekompletne nie pozwalały jednoznacznie go ocenić. A ponieważ rolą rozpoznającego wniosek nie jest czynienie jakichkolwiek domysłów, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem w sposób wystarczająco przekonywujący jakoby kwalifikowała się do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.