Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] w W. (obecnie w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.) na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej udzielenia upomnienia Zarządowi [...] w W. postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Pismem z 14 września 2014 r. S. w W. z siedzibą w W. (dalej: S. w W., skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: Komisja, KNF) z [...] sierpnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej udzielenia upomnienia Zarządowi S. w W.

Decyzją z [...] listopada 2014 r. Komisja, działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1450 z późn. zm.; dalej: "ustawa o skok"), ustanowiła dla S. w W. zarządcę komisarycznego.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r., na mocy art. 74k ust. 2 w zw. z art. 74k ust. 1 ustawy o skok, Komisja zawiesiła działalność S. w W. z dniem [...] grudnia 2014 r.

Postanowieniem z [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych na wniosek KNF ogłosił upadłość S. w W. z możliwością zawarcia układu oraz wyznaczył zarządcę masy upadłości, a także kuratora do reprezentowania upadłego w postępowaniu upadłościowym (k.-48 akt sądowych). Następnie postanowieniem z [...] marca 2015 r., sygn. akt [...] wskazany Sąd zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego na obejmujący likwidację majątku upadłego, wyznaczył syndyka masy upadłości, jak i kuratora do reprezentowania upadłego w postępowaniu upadłościowym (k. -49 akt sądowych).

Pismem z 23 marca 2015 r. syndyk masy upadłości S. w W. poinformował Sąd, że w jego ocenie, wynik toczącego się postępowania w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wpłynie na stan masy upadłości kasy, a zatem nie widzi podstaw do zastosowania w sprawie art. 144 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112; dalej "p.u.n.").

Postanowieniem z 3 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3540/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych pismem z 27 sierpnia 2020 r. poinformował, że postępowanie upadłościowe wobec S. w W. (obecna sygn. [...]) jest w toku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. dalej p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-2.

Na gruncie niniejszej sprawy zakresem kontroli Sądu objęto postanowienie KNF z [...] sierpnia 2014 r., stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej udzielenia upomnienia Zarządowi S. w W.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] marca 2015 r., [...] Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych zmienił postanowienie tego Sądu z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie ogłoszenia upadłości w ten sposób, że zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego wobec S. w W. z postępowania z możliwością zawarcia układu zmienił na obejmujący likwidację majątku upadłego, wyznaczył syndyka masy upadłości oraz kuratora do reprezentowania upadłego w postępowaniu upadłościowym.

Sąd podkreśla, że w okresie, kiedy ogłoszono upadłość S., w myśl art. 74k ust. 1 i 5 ustawy o skok z wnioskiem o ogłoszenie upadłości mogła wystąpić wyłącznie Komisja, co też uczyniła. Z kolei, w myśl art. 52 p.u.n. data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego (art. 61 p.u.n.). W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego (art. 62 p.u.n.). W przypadku ogłoszenia upadłości powołuje się syndyka (art. 156 p.u.n.), który obejmuje majątek upadłego, zarządza nim oraz przystępuje do jego likwidacji (art. 173 p.u.n.). Stosownie natomiast do treści art. 144 p.u.n. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego postanowienia), po ogłoszeniu upadłości, postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu (ust. 1), a postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2).

Ponadto, na mocy art. 187 ust. 1 p.u.n., jeżeli upadły nie ma zdolności procesowej i nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, a także gdy w składzie organów upadłego będącego osobą prawną lub inną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, zachodzą braki uniemożliwiające ich działanie, sędzia-komisarz ustanawia dla niego kuratora, który działa za upadłego w postępowaniu upadłościowym. Jeżeli dla upadłego ustanowiono kuratora na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, kuratora tego powołuje się na kuratora, o którym mowa w niniejszym przepisie.

Należy więc zauważyć, że z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, korzystania i rozporządzania swoim majątkiem (aczkolwiek nadal pozostaje jego formalnym właścicielem - art. 306-312 p.u.n.). Dlatego upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego, administracyjnego lub sądowoadministracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną postępowania dotyczącego tego mienia może być wyłącznie syndyk, który jest tzw. stroną zastępczą, bowiem występuje wprawdzie we własnym imieniu lecz nie na własny rachunek - syndyk działa na rzecz masy upadłości a stroną jest tylko dlatego, że masa, będąc przedmiotem stosunków cywilnoprawnych, nie może być ich przedmiotem (zob. S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 441-442). Podstawienie syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości (zob. A. Jakubecki (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze, Kraków 2003, s. 395).

Natomiast kontrolowane postępowanie nie dotyczy masy upadłości skarżącej.

W odniesieniu do banku (także [...]), ogłoszenie upadłości banku powoduje bezpośrednie skutki w zakresie jego (jej) reprezentacji, bowiem wiąże się z definitywnym rozwiązaniem organów zarządzających tym bankiem ([...]) i jego (jej) organów nadzorczych (art. 433 p.u.n.). Należy zauważyć, że skutki prawne ogłoszenia upadłości banku w zakresie jego reprezentacji w postępowaniu cywilnym unormowano de lege lata w sposób szczególny, odmienny od reguł obowiązujących w odniesieniu do innych osób prawnych. W wyniku ogłoszenia upadłości banku - inaczej niż w odniesieniu do innych osób prawnych - dochodzi bowiem do definitywnego rozwiązania organów zarządzających bankiem i organów nadzorczych, a nie tylko do utraty (lub ograniczenia) ich niektórych kompetencji (por. art. 144 ust. 1, art. 145 prawa bankowego z 1997 r.; art. 433 p.u.n.). Stąd Sąd ustanawia kuratora do reprezentowania banku w postępowaniu upadłościowym, z mocy art. 429 ust. 3 p.u.n. w zw. z art. 441a ust. 4 p.u.n. (por. postanowienie SN z 30 listopada 2018 r., sygn. akt IV CSK 46/17, Lex nr 2416283; Machowska Aleksandra (red.), Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe. Zagadnienia praktyczne, WK 2016, Rozdział III, pkt. 2.4.4.). W związku z rozwiązaniem organów zarządzających banku oraz wygaśnięciem zarządu komisarycznego sąd ustanawia kuratora do reprezentowania banku w postępowaniu upadłościowym (pr. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Wyd. III, LEX 2011, komentarz do art. 433

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, zaskarżone postanowienie KNF z [...] sierpnia 2014 r. zapadło w sprawie udzielenia upomnienia Zarządowi S. w W. Organ ten stosownie do zapisu art. 433 pkt 1 i 2 p.u.n. uległ rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości S. w W.. W tym też dniu wygasł zarząd komisaryczny powołany na mocy decyzji KNF z [...] listopada 2014 r. Powyższe powoduje, że na obecnym etapie postępowania brak jest adresata upomnienia kierowanego przez KNF do podmiotu nadzorowanego. W związku z rozwiązaniem organów zarządzających S. w W. ustanowiono kuratora do reprezentowania upadłego w postępowaniu upadłościowym (pkt 5 postanowienia SR z [...] marca 2015 r.). Zdaniem Sądu kurator, wobec treści postanowienia SR i ww przepisów reprezentuje upadłego będącego w upadłości co do tych czynności, co do których nie jest uprawniony syndyk.

Wskazując na powyższe Sąd uznał, że rozwiązanie organu zarządzającego S. w W. - bezpośredniego adresata przedmiotowego upomnienia - oraz brak możliwości zastosowania w sprawie art. 144 ust. 1 p.u.n. (skarżone postanowienie KNF nie dotyczy masy upadłości), dają podstawę do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach nie orzekł na mocy art. 199, 200 i 201 p.p.s.a.