Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant starszy referent Edyta Brzezicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] września 2024 r. nr [...] na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 12, § 9 ust. 1 pkt 2, § 18 ust. 1 pkt 1, § 32 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późń. zm.) odmówił zakwalifikowania M. D. do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

W uzasadnieniu uchwały Zarząd wyjaśnił, że M. D. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], który otrzymał w 2017 r. wraz z małoletnimi dziećmi Z. i H. D. w ramach realizacji wyroku eksmisyjnego z ul. [...] m. [...] z prawem do lokalu socjalnego. Zawarta umowa najmu obowiązywała do [...].06.2022 r. Na podstawie oświadczeń składanych przez najemcę, dotyczących zamieszkiwania w lokalu do oczynszowania były zgłaszane trzy ww. osoby. M. D. w dniu [...] czerwca 2022 r. wystąpił z wnioskiem o pomoc mieszkaniową dla siebie, syna H. D. i córki Z. D., prosząc o przedłużenie umowy najmu zajmowanego lokalu z uwagi na ciężką sytuację życiową i materialną. W uzasadnieniu podał, że jest osobą ciężko chorą i niepełnosprawną (legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności stopnia umiarkowanego, ze wskazaniem do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, od kwietnia 2024 r. wydane już na stałe).

Zarząd wskazał, że zajmowany lokal składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki z wc. Powierzchnia lokalu wynosi 44,24 m2 w tym 26,70 m2 powierzchni mieszkalnej - zgodnie z § 7 u.2 p. 12 zwalnia się z kryterium metrażowego przy tzw. regulacji. Na koncie czynszowym lokalu nie ma zaległości. Miesięczny czynsz obecnie wynosi [...] zł. Średni miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego z badanego okresu 12 miesięcy liczony odpowiednio do przepisów ustawy z dnia 21.06.2001 r. o dodatkach mieszkaniowych wynosi [...] zł. Osoby nie przekraczają kryterium dochodowego uprawniającego do najmu socjalnego lokalu, które dla trzyosobowego gospodarstwa domowego przy współczynniku 0,25 wynosi 3 810,59 zł. M. D. oświadczył, że według orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].06.2019 r. jest osobą niezdolną do pracy, pobiera rentę w niskiej wysokości, pomniejszaną o zajęcia komornicze. Na dzieci, które uczą się (Z. jest uczniem Niepublicznego Liceum [...] w [...], a H. studentem Uniwersytetu [...]) pobiera zasiłki rodzinne. Nie pobiera alimentów, gdyż jak twierdzi orzeczone alimenty na dzieci nad którymi byli małżonkowie sprawują opiekę wzajemnie się znoszą. Pomimo niskich dochodów nie korzysta z pomocy OPS, jedynie pobiera stypendium szkolne przyznawane dla dzieci.

Zarząd zaznaczył, że występowano do OPS o wydanie opinii o sytuacji rodzinnej wnioskodawców. Pracownikom OPS nie udało się nawiązać kontaktu z mieszkańcami i nie jest im znana sytuacja rodziny. W dniu [...].03.2024 r. pracownicy WZL przeprowadzili wizję w lokalu w celu potwierdzenia warunków mieszkaniowych wnioskodawców. Wizja przeprowadzona w lokalu, po kolejnych nieudanych próbach zastania kogoś w domu została wcześniej umówiona (M. D. powiedział, że o terminie wizji w lokalu musi wiedzieć z kilkudniowym wyprzedzeniem, aby móc znaleźć zastępstwo, gdyż opiekuje się osobami niepełnosprawnymi potrzebującymi dozoru i udziału osób trzecich w funkcjonowaniu i podczas wykonywania zabiegów leczniczych). Wizja nie potwierdziła zamieszkiwania w lokalu trzyosobowego gospodarstwa domowego. W lokalu nie było ubrań, rzeczy osobistych i pomocy szkolnych dzieci. Według oświadczenia wnioskodawcy większość rzeczy została spakowana z uwagi na remont w lokalu (w pokoju na szafie wskazano duże zakurzone worki), dzieci od ponad miesiąca mieszkają u siostry, która wyjechała za granicę na kontrakt i udostępniła puste mieszkanie dla dzieci wnioskodawcy (dlatego ubrania, przybory szkolne i kosmetyki zostały przewiezione do mieszkania w którym obecnie mieszkają), a w lokalu mieszka wnioskodawca i prowadzi jego remont (okazano kilka ubrań męskich wiszących w szafie, na regale były męskie buty, w tym robocze "budowlane"). Według opinii komisji mieszkanie sprawia wrażenie niezamieszkiwanego przez trzyosobową rodzinę od dłuższego czasu niż jeden miesiąc, a w lokalu mieszka może co najwyżej jedna dorosła osoba płci męskiej. Wizja i wywiady przeprowadzone przez AOM nr [...] wśród sąsiadów również nie potwierdziły zamieszkiwania trzyosobowego gospodarstwa domowego. Wg sąsiadów lokal jest niezamieszkały od dłuższego czasu. Odczyty z liczników poboru wody w lokalu oraz energii elektrycznej wskazują na znaczny spadek zużycia od 2022 r.

Zarząd wskazał, że odpowiednio do § 18 ust. 1 "poza przypadkami wskazanymi w § 4, pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która była najemcą zajmowanego lokalu i nieprzerwanie zamieszkuje w lokalu Miasta, w następujących sytuacjach: pkt 1) upłynął okres na jaki zawarta była umowa z wyłączeniem umów związanych ze stosunkiem pracy z zastrzeżeniem pkt 5;". Zgodnie z § 32 ust. 1 "wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: pkt 1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9,10 i 11; [...] oraz § 9 ust. 1 pkt 2 odmawia się pomocy mieszkaniowej, gdy: "faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy lub osób ubiegających się z nim o pomoc mieszkaniową nie potwierdzają sytuacji wykazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie." Wizja wykazała inne warunki mieszkaniowe niż wykazane we wniosku. Nie potwierdzono nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu wnioskujących osób z gospodarstwa domowego.

Zarząd Dzielnicy [...] po uzyskaniu negatywnej opinii Komisji Mieszkaniowej w dniu [...].09.2024 r. w oparciu o przepisy wymienione w podstawie prawnej uchwały rozstrzygnął o nie zakwalifikowaniu trzyosobowego gospodarstwa domowego M. D. zajmującego lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

M. D. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...], zarzucając naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego m.in. na tym, że nie przesłuchano skarżącego.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że przez 2 lata rozpatrywania wniosku nigdy nie odebrano od niego żadnych wyjaśnień czy dokumentów istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy, ani oświadczeń innych osób mogących udzielić jednoznacznych informacji w tej sprawie, a także że wprowadzano skarżącego w błąd co do przewidywanego pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku o pomoc mieszkaniową.

Skarżący podniósł, iż Zarząd Dzielnicy w skarżonej uchwale nie wziął pod uwagę art. 7 ust. 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., która stwierdza, że jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Zarząd jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżącego, tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszył prawa skarżącego podejmując skarżoną uchwałę.

Skarżący wskazał, że orzecznictwo sądowe nie dopuszcza odmowy przyznania lokalu socjalnego z przyczyn innych niż nie spełnianie kryterium dochodowego i tytułu najmu do innego lokalu. Skarżący zaznaczył, że spełnia oba warunki przewidziane w art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wprowadzanie przez Zarząd Dzielnicy innych wymogów i kryteriów jest więc niezgodne z ww. zapisem ustawy. Skarżący dodał, że ma pod swoją opieką małoletnie dziecko i konstytucyjnym obowiązkiem Gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji jej potrzeb mieszkaniowych, czego Zarząd Dzielnicy uporczywie odmawia, nie uznając prawa skarżącego do starania się o lokal z zasobu mieszkaniowego [...].

Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Organ w uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Ponadto wyjaśnił, że m.in. w toku analizy sytuacji wnioskodawców organ ustalił brak spełnienia warunku nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu. Wniosek o pomoc mieszkaniową złożony przez skarżącego został poddany szczegółowej analizie pod kątem spełniania kryteriów kwalifikujących do najmu. Z zebranych dokumentów (umowa najmu, karty lokalu składane w biurze AOM nr [...] i pismo z AOM nr [...]) wynika, że do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], były zgłoszone oraz oczynszowane trzy osoby: M. D., H. D. i Z. D.. Wg złożonych oświadczeń wnioskodawca i członkowie jego gospodarstwa domowego nie posiadają tytułów prawnych do innych lokali, w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku wnioskodawca i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania nie rozporządziły nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wykazane w oświadczeniu warunki mieszkaniowe wstępnych M. D. nie pozwalają na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny-wykazał, że dziadkowie i ojciec nie żyją, a z matką C. D. nie utrzymuje kontaktu. Dalsza weryfikacja podanych informacji, w tym posiadania tytułów prawnych do lokali wykazała, że w wyniku postępowania spadkowego po zmarłym ojcu L. D. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu [...] przy ul. [...] w [...] nabyła w całości matka skarżącego, bez spłaty na rzecz pozostałych spadkobierców. Analizowano również wcześniejsze miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Organ wskazał m.in., że według opinii komisji mieszkanie wyglądało na niezamieszkiwane przez trzyosobową rodzinę i to od dużo dłuższego czasu niż jeden miesiąc. Odczyty z liczników poboru wody w lokalu oraz energii elektrycznej wskazują na znaczny spadek zużycia od 2022 r. Wielkość zużycia wody w kolejnych latach to: 2018 r. - 80,00 m3, 2019 r. - 59,87 m3 2020 r. - 98 m3, 2021 r. - 68,91 m3, 2022 r. - 8,86 m3 i w 2023 r. - 28,28 m3 wskazuje na niezamieszkiwanie wszystkich wnioskujących osób już w 2022 r. Spadek zużycia wody pokrywa się ze spadkiem zużycia energii elektrycznej w lokalu. Wg informacji uzyskanych od dystrybutora energii [...] S.A. (pismo z dnia [...].07.2024 r.) w 2021 r., kiedy lokal był już doposażony w co i cw zużycie energii wyniosło ok. 145 kWh/miesięcznie, a w 2022 r. spadło do ok. 59 kWh/miesięcznie i do ok. 35 kWh/miesięcznie w 2023 r.

Organ zaznaczył, że powołany przez skarżącego wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr.541/07 nie ma zastosowania w niniejszym stanie faktycznym i prawnym z uwagi na zmianę w 2019 r. przepisów prawa miejscowego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów "Rada gminy uchwala [...] zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel.", a Zarząd Dzielnicy podczas rozpatrywania wniosku o najem lokalu mieszkalnego kieruje się obowiązującymi przepisami uchwały regulującej zasady wynajmowania i zamiany lokali Miasta w ramach pomocy mieszkaniowej, dążąc do racjonalnego wykorzystania mieszkaniowego zasobu w celu udzielenia członkom wspólnoty samorządowej Miasta pomocy mieszkaniowej, odpowiednio do § 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy oraz innych obowiązujących przepisów, w tym art. 7. k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. I OPS 4/08 uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy, odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.). NSA stwierdził, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.

Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, ze zm.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a P.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie bez konieczności wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725, ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z przepisów art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a.

Stanowisko to należy odnieść do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązującej regulacji prawnej, tj. uchwały

nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.

Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Takim uchybieniem jest między innymi naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z. 1 - 2).

W świetle przedstawionych wyżej poglądów, wskazać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...] wydającego zaskarżoną uchwałę było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu indywidualnego i społecznego. Czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Podkreślenia wymaga, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie powinno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie do ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20).

Choć w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone, jak wskazano to już wyżej, z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nakaz poddania szczegółowej analizie wymienionych w uchwale okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym szczegółowa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Organ obowiązku tego w niniejszej sprawie nie wypełnił należycie. Zaskarżona uchwała podjęta została z naruszeniem art. 7, 77, 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl § 32 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: 1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11; 2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; 3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela; 4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie; 5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku lub przed dniem podjęcia uchwały, o której mowa w § 41 ust. 1, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu; 6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Zgodnie z ust. 2, przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 8 pkt 4, § 11-13, § 18 ust. 1 pkt 2, § 25 oraz § 30 ust. 2, a do spraw wskazanych w § 21-23 nie ma zastosowania cały ust. 1.

W sprawie tej organ dokonał ustalenia, że dniu [...].03.2024 r. pracownicy WZL przeprowadzili wizję w lokalu w celu potwierdzenia warunków mieszkaniowych wnioskodawców. Jak wskazano, wizja przeprowadzona w lokalu, po kolejnych nieudanych próbach zastania kogoś w domu została wcześniej umówiona. M. D. powiedział, że o terminie wizji w lokalu musi wiedzieć z kilkudniowym wyprzedzeniem, aby móc znaleźć zastępstwo, gdyż opiekuje się osobami niepełnosprawnymi potrzebującymi dozoru i udziału osób trzecich w funkcjonowaniu i podczas wykonywania zabiegów leczniczych. Organ stwierdził, że wizja nie potwierdziła zamieszkiwania w lokalu trzyosobowego gospodarstwa domowego. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że lokalu nie było ubrań, rzeczy osobistych i pomocy szkolnych dzieci. Podano, że według oświadczenia skarżącego większość rzeczy została spakowana z uwagi na remont w lokalu (w pokoju na szafie wskazano duże zakurzone worki), dzieci od ponad miesiąca mieszkają u siostry, która wyjechała za granicę na kontrakt i udostępniła puste mieszkanie dla dzieci wnioskodawcy (dlatego ubrania, przybory szkolne i kosmetyki zostały przewiezione do mieszkania w którym obecnie mieszkają), a w lokalu mieszka wnioskodawca i prowadzi jego remont (okazano kilka ubrań męskich wiszących w szafie, na regale były męskie buty, w tym robocze "budowlane"). Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby organ w jakikolwiek sposób zakwestionował wskazane oświadczenie wnioskodawcy.

Organ podał też, że "według opinii komisji mieszkanie sprawia wrażenie niezamieszkiwanego przez trzyosobową rodzinę od dłuższego czasu niż jeden miesiąc, a w lokalu mieszka może co najwyżej jedna dorosła osoba płci męskiej". Wskazano przy tym, że wizja i wywiady przeprowadzone przez AOM nr [...] wśród sąsiadów również nie potwierdziły zamieszkiwania trzyosobowego gospodarstwa domowego. Podniesiono, że odczyty z liczników poboru wody w lokalu oraz energii elektrycznej wskazują na znaczny spadek zużycia od 2022 roku.

W ocenie Sądu, argumentacja organu zawarta w skarżonej uchwale nie pozwala na uznanie, że jest wynikiem wnikliwej analizy, o której mowa w § 32 uchwały Rady Miasta, na który to przepis Zarząd Dzielnicy powołał się w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomocy mieszkaniowej, poza przypadkami wskazanymi w § 4, pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która była najemcą zajmowanego lokalu i nieprzerwanie zamieszkuje w lokalu Miasta, w następujących sytuacjach: upłynął okres na jaki zawarta była umowa z wyłączeniem umów związanych ze stosunkiem pracy z zastrzeżeniem pkt 5. Stosownie zaś do powołanego przez organ § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały, odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli: z analizy wniosku i załączonych dokumentów oraz sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej ustalonej między innymi w miejscu zamieszkania wnioskodawcy wynika, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przy składaniu wniosku o pomoc mieszkaniową, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy lub osób ubiegających się wraz z nim o pomoc mieszkaniową, a także gdy faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy lub osób ubiegających się z nim o pomoc mieszkaniową nie potwierdzają sytuacji wykazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Powołane przepisy stały się podstawą odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącemu.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika jednoznacznie jaka jest faktyczna sytuacja mieszkaniowa w niniejszej sprawie. W zaskarżonej uchwale nie zostało stwierdzone jednoznacznie, że skarżący (wnioskodawca i najemca, zgodnie z umową, do [...] czerwca 2022 r. lokalu przy ul. [...] nr [...] w [...]) faktycznie nie zamieszkuje w lokalu wraz ze zgłoszonymi do zamieszkiwania dziećmi. Z zaskarżonej uchwały wynika, że zdaniem organu "mieszkanie sprawia wrażenie" niezamieszkiwanego przez 3 -osobową rodzinę od czasu dłuższego niż miesiąc. Jednocześnie organ wskazał, że "(...) w lokalu mieszka może co najwyżej jedna dorosła osoba płci męskiej". Zatem, organ nie wykluczył, że skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu. Jednocześnie organ nie zakwestionował, nie wynika to bowiem z treści uzasadnienia uchwały, twierdzenia skarżącego podczas wizji lokalnej, że w lokalu odbywa się remont, a dzieci od około miesiąca przebywają w mieszkaniu jego siostry, która wyjechała za granicę. Organ nie zwrócił się przy tym do wnioskodawcy z żądaniem jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie, choćby o etap prac remontowych.

Organ przyjął, że dzieci wnioskodawcy nie przebywały w lokalu w okresie dłuższym niż miesiąc, jednakże nie wskazał na podstawie jakich dowodów, okoliczności tak stwierdził. Jeśli oświadczenie wnioskodawcy o remoncie i nieprzebywaniu dzieci w lokalu z powodu tegoż remontu wzbudziło wątpliwości organu należało wystąpić do wnioskodawcy o doprecyzowanie sytuacji mieszkaniowej.

Jak wskazano już wyżej, organ nie twierdził i nie wykazał w uchwale, że sam wnioskodawca w wymienionym lokalu nie mieszka. Organ wskazał, że odczyty liczników poboru wody w lokalu oraz energii elektrycznej wskazują znaczny spadek zużycia od 2022 r. W zaskarżonej uchwale nie ma jednak żądnych ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie, nie wskazano jakie to zużycie wody i energii było w 2022 r. a jakie jest w 2024 r. i czy oznacza ono, że w lokalu nikt nie mieszka, czy też wskazuje ono, że nie mieszkają w nim 3 osoby.

Sąd zauważa, że wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przedłużenie umowy najmu zajmowanego lokalu mieszkalnego (socjalnego) na dwa dni przed wygaśnięciem umowy najmu zawartej do [...] czerwca 2022 r. Wniosek złożył bowiem w dniu [...] czerwca 2022 r. Zgłosił wówczas we wniosku do wspólnego zamieszkiwania dwoje dzieci. Zaskarżona uchwała podjęta została [...] września 2024 r., a zatem po dwóch latach od złożenia wniosku. Jeśli w tak długim okresie nastąpiły zmiany dotyczące wspólnego zamieszkiwania, powinno to zostać jednoznacznie wyjaśnione, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Sąd stwierdza jednocześnie, że dla ustalenia, czy lokal jest zamieszkiwany i przez ile osób nie są wystarczające oświadczenia sąsiadów.

Twierdzenie sąsiadów, że w lokalu nikt nie zamieszkuje nie może być podstawą rozstrzygnięcia, albowiem to organ w trakcie wizji lokalnej powinien uwzględnić wszystkie spostrzeżenia i przełożyć je na stanowisko w sprawie, a w razie wątpliwości zwrócić się do wnioskodawcy o wyjaśnienia niezbędne w sprawie. Sąd podkreśla, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia uchwały. Odpowiedź na skargę przedstawia stanowisko procesowe w sprawie.

Materiał dowodowy zgromadzony przez organ nie jest jednoznaczny i nie pozwala Sądowi stwierdzić, że organ dokonał pełnych i wszechstronnych ustaleń i rozważań. Organ nie wykluczył, że w lokalu mógł się odbywać remont, a nieobecność dzieci wynikała właśnie z niego. Nie zostało bezspornie wykazane w zaskarżonej uchwale, że "Wizja wykazała inne warunki mieszkaniowe niż wskazane we wniosku. Nie potwierdzono nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu wnioskujących osób z gospodarstwa domowego".

Zależnie od ponownie dokonanych ustaleń faktycznych organ podejmie stosowną uchwałę.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej z powołaniem się na niepotwierdzone nieprzerwane zamieszkiwanie 3 osób wskazanych we wniosku.

Nadto, raz jeszcze wskazania wymaga, że powołany przez organ w zaskarżonej uchwale przepis § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta stanowi, że odmawia się pomocy mieszkaniowej, m.in. gdy faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy lub osób ubiegających się z nim o pomoc mieszkaniową nie potwierdzają sytuacji wykazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Z zaskarżonej uchwały nie wynika, aby organ dokonał jakichkolwiek ustaleń, czy skarżący legitymujący się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności miał możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, bądź, czy dzieci wnioskodawcy, co do zamieszkiwania których powstała u organu wątpliwość, mają gdzie mieszkać. Zwrócić należy uwagę, że jedno dzieci na dzień podejmowania uchwały nadal było niepełnoletnie. Kwestii zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych nie rozważono.

Zdaniem Sądu organ nie rozważył w tej sprawie wszystkich istotnych okoliczności, w tym sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy. Argumentacja organu zawarta w zaskarżonej uchwale nie pozwala na uznanie, że jest wynikiem wnikliwej analizy, o której mowa w § 32 uchwały Rady m.st. Warszawy. Zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale.

Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sprawie tej powyższego zabrakło.

Rozpatrując sprawę ponownie organ wszechstronnie rozważy, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do udzielenia pomocy mieszkaniowej, zależnie od dokonanych wyczerpująco ustaleń faktycznych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł, jak w wyroku