Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek-Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 16 października 2024 r. nr SKO.4171/60/2024 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 28 czerwca 2024 r. nr Zi.XIII.6331.03.2014/2015; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego K. H. kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: Kolegium, SKO lub Organ odwoławczy) z 16 października 2024 r. nr SKO.4171/60/2024 wydana w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

10 listopada 2014 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynął wniosek B. L. (dalej: Wnioskodawca), w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie w obrębie działki ewidencyjnej nr ew. [...] (obecnie [...]) położonej w miejscowości [...], będącej wówczas we władaniu H. H. Ze złożonego pisma wynikało, że Wnioskodawca obawiał się, że na skutek wykonanego na ww. działce nasypu ziemnego, podczas intensywnych opadów deszczu dojdzie do powstania rozlewiska na jego gruntach.

W trakcie wizji lokalnej, ustalono że w południowej części granicy działki nr [...] (obecnie [...]) obręb [...], został wykonany nasyp ziemny o wysokości około 70 cm. Ustalono, że nasyp ten miał prawdopodobnie za zadanie zabezpieczyć działkę przed wodami spływającymi z gruntów położonych powyżej. Wnioskodawca obawiał się, że zatrzymane przez nasyp wody powierzchniowe, podczas intensywnych opadów deszczu będą przedostawać się poprzez działkę nr [...] (obecnie [...] – we władaniu gminy [...]) na jego posesję, tworząc przy tym rozlewisko. Na działkach Wnioskodawcy nie stwierdzono żadnych szkód. Podczas oględzin, strony postępowania były zgodne, co do ugodowego załatwienia sprawy. W ramach planowanej ugody, w nasypie miał zostać wykonany przepust ze spadkiem umożliwiającym odpływ wód opadowych z działki nr [...], bez szkody na grunty sąsiednie.

W związku z nieuregulowanym stanem prawnym nieruchomości o nr ewid. [...] i toczącym się w Sądzie Rejonowym w [...] postępowaniem, Wójt Gminy [...] (dalej: Wójt lub Organ I instancji) postanowieniem z 16 lutego 2015 r., nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne do czasu uregulowania sprawy własności ww. gruntu.

Pismem z 12 maja 2022 r., Wnioskodawca, poinformował Urząd Gminy o zakończeniu postępowania, w sprawie uregulowania stanu prawnego działki nr [...], która została scalona z działką sąsiadującą i obecnie figuruje pod nr ewid. [...], a jej nowym właścicielem jest K. H. (dalej: Skarżący).

Postanowieniem z 20 maja 2022 r., Organ I instancji podjął zawieszone postępowanie i zawiadomił strony o terminie przeprowadzenia ponownych oględzin w terenie w dniu 28 czerwca 2022 r.

W trakcie wizji lokalnej, na działce Wnioskodawcy nie stwierdzono żadnych szkód, a sam właściciel przyznał, że do ostatniego podtopienia jego posesji doszło w 2014 r. Strony postępowania ponownie wniosły o zawarcie ugody, do której mimo przygotowanego projektu nie doszło.

W związku z brakiem dowodów świadczących o szkodach powstałych na działkach Wnioskodawcy, decyzją z 8 września 2022 r. Wójt odmówił uwzględnienia żądania Wnioskodawcy. W wyniku odwołania od ww. decyzji Kolegium decyzją z 25 października 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu (dz. nr ewid. [...]), a także czy spowodowało to szkody, jak również ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, przekracza wiedzę ogólną i wymaga wiedzy fachowej.

Odnosząc się do ww. zaleceń, Wójt powołał biegłego w celu sporządzenia ekspertyzy hydrologicznej, a następnie przeprowadził w dniu 16 lutego 2024 r. oględziny z udziałem biegłego i stron postępowania.

Z opinii biegłego wynika, że należąca do Skarżącego działka o nr ew. [...] (dawniej nr ew. [...]) położona w [...], to nieruchomość o powierzchni 4015 m. Na nieruchomości zlokalizowane są dwa budynki mieszkalne o powierzchni zabudowy 109 m i 59 m oraz budynki gospodarcze o łącznej powierzchni zabudowy 84 m . Wody opadowe z powierzchni dachów odprowadzane są na teren nieruchomości. W trakcie opadów deszczu spływ wód ze znacznej części powierzchni działki następuję w kierunku dojazdu przebiegającego od zabudowy na północ, a następnie koleinami i niewielkim rowem w stronę drogi gminnej. W północnym odcinku dojazdu zlokalizowana jest kanalizacja deszczowa odprowadzająca wody opadowe z działki, do rowu. Pozostałą cześć działki stanowią użytki zielone w postaci trawników, zadrzewień oraz upraw warzyw. Działka została ogrodzona za pomocą siatki stalowej mocowanej na metalowych słupkach. Wzdłuż granicy działek nr ew. [...] zostało wykonane ogrodzenie na betonowej podmurówce. W rejonie południowo-zachodniego narożnika działki nr ew. [...] zlokalizowane jest odwodnienie o długości około 25 m wykonane z rury drenarskiej perforowanej, o średnicy 100 mm, wykonane ze spadkiem w osi z południa na północ. Wlot odwodnienia znajduje się w zagłębieniu na działce nr [...], która znajduje się we władaniu Gminy [...], natomiast wylot zlokalizowany jest poniżej uprawy warzyw na działce nr ewid. [...]. Odwodnienie zostało wykonane w celu utrzymania spływu wód opadowych z zagłębienia powstałego po wykonaniu wału ziemnego na działce nr ewid. [...] wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...], który uniemożliwiał swobodny spływ wody w kierunku północnym, zgodnie z kierunkiem nachylenia ww. działki.

Należące do J. i B. L. działki nr ew. [...] stanowią jedną zabudowaną nieruchomość o powierzchni około 2735 m. Na działce nr ew. [...] usytuowany jest budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 146 m oraz budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 28 m2. Wody opadowe z powierzchni dachów odprowadzane są na teren nieruchomości. Na działce nr [...] usytuowany jest budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 86 m2 oraz budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 28 m. Wody opadowe z powierzchni dachów odprowadzane są na teren nieruchomości. Północny narożnik działki nr ew. [...] został utwardzony i stanowi parking oraz dojazd do zabudowy. Działki nr ew. [...], a także niezabudowana działka nr ew. [...] zostały ogrodzone od strony wschodniej siatką na betonowej podmurówce. Ogrodzenie uniemożliwia napływ wód opadowych w kierunku działek nr ew. [...].

W przeszłości na działkach nr ew. [...] (obecnie cześć działki nr ew. [...]) i nr ew. [...] (obecnie działka nr ew. [...]) usytuowana była droga dojazdowa do pól uprawnych, prowadząca w kierunku południowym. Powyżej zabudowy na działce nr [...] stanowiła ona drogę gruntową z koleinami, które przyczyniły się do ukierunkowania części spływu wód opadowych w stronę działki nr ew. [...] (obecnie nr ew. [...]). Pozostała część wód opadowych nie mieszcząca się w koleinach płynęła zgodnie ze spadkiem terenu w stronę działek nr ewid. [...].

Opisany spływ wód uległ zmianie około 2009 r., gdy na działkach nr ew. [...] zostało wykonane ogrodzenie wzdłuż granicy z działką nr [...] (obecnie działka nr ew. [...]). Betonowa podmurówka ogrodzenia w znacznym stopniu ograniczyła możliwość spływu wód opadowych w kierunku działek nr ew. [...], a tym samym praktycznie całość wód opadowych wpływających na opisany odcinek drogi gruntowej zaczęła migrować w kierunku działki nr [...] (obecnie część działki nr [...]). Kolejną zmianą na gruncie objętym postępowaniem, było wykonanie w 2014 r. wału ziemnego na działce nr ew. [...] (obecnie część działki nr [...]), wzdłuż granicy z działką nr [...] (obecnie działka nr [...]) oraz odwodnienia w postaci rury drenarskiej, które zostało wykonane w celu utrzymania spływu wód opadowych w kierunku działki nr [...] (obecnie część działki nr [...]). Zdaniem biegłego wykonanie wału ziemnego powoduje spiętrzenie spływu wód opadowych w zagłębieniu na działce nr ew. [...] (obecnie działka nr ew. [...]) w trakcie intensywnych opadów deszczu. Zastoisko wody powstaje w sytuacjach gdy napływ wód opadowych z obszaru położonego powyżej jest większy od przepustowości odwodnienia w postaci rury drenarskiej. Zmiana stanu wody na gruncie spowodowana wykonaniem wału ziemnego na działce nr ew. [...] ([...]) została zniwelowana poprzez wykonanie na nieruchomości odwodnienia z rury drenarskiej 100 mm, jednak sposób jego wykonania rodzi znaczne problemy z utrzymaniem sprawności odwodnienia, które np. w dniu oględzin miało wlot całkowicie zasłonięty trawą lub gruntem. Niedrożność odwodnienia przyczyni się do długotrwałego utrzymania się zastoiska wody w zagłębieniu przy wale ziemnym, a to z kolei będzie negatywnie wpływać na strukturę betonowej podmurówki ogrodzenia oraz część powierzchni działki nr ew. [...], która w sposób długotrwały będzie nawadniana. Zatem obowiązkiem właściciela działki nr ew. [...] jest utrzymanie w pełni sprawnego odwodnienia poprzez jego regularne udrażnianie, tak aby zapobiec szkodom na działce nr ew. [...] wynikającym z wykonania wału ziemnego.

Według biegłego ograniczona przepustowość rury drenarskiej oraz utrudnienia w jej konserwacji, powodują że zasadne jest wykonanie na działce nr ew. [...], bezpośrednio przy granicy z działką nr ew. [...] studni rewizyjnej minimum 315 mm (pokrywą), do której należy podłączyć skróconą rurę drenarską. W studni rewizyjnej należy wykonać otwór o średnicy 100 mm na głębokości odpowiadającej obecnemu poziomowi wlotu rury drenarskiej, który umożliwi napływ wód opadowych z zagłębienia na działce nr ew. [...] do studni. Wykonanie studni rewizyjnej umożliwi utrzymanie w pełni drożnego odwodnienia oraz ułatwi jego skuteczną konserwacje. Tylko w pełni drożne odwodnienie jest w stanie zniwelować niekorzystne oddziaływanie usypanego wału na grunty sąsiednie.

Mając na uwadze powyższe, decyzją z 28 czerwca 2024r. nr [...] Wójt – działając na podstawie art. 29 ust.1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.- dalej P.w. z 2001r.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 10 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018r. poz. 2269 ze zm.- dalej P.w. z 2018r.) w zw. z art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej: K.p.a.) - zobowiązał Skarżącego jako właściciela nieruchomości o nr ewid. [...] obręb [...], do wykonania bezpośrednio przy granicy z działką [...] studni rewizyjnej o opisanych wyżej parametrach, ustalając termin wykonania obowiązku do dnia 31 grudnia 2024 r. (pkt 2 decyzji organu I instancji).

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, a także brak wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przypisanie Skarżącemu całej odpowiedzialności za zmianę stanu wód na gruncie, podczas gdy w prowadzonym postępowaniu nie ustalono czy i kiedy zmieniony został stan wód na gruncie i kto go spowodował. Skarżący podniósł również, iż w postępowaniu nie zbadano czy właściciele działek sąsiednich nie skierowali wody na teren nieruchomości Skarżącego oraz zakwestionował też istnienie szkód na działce wnioskodawcy, podkreślając że do ostatniego rzekomego zalania działek wnioskodawcy - które nie zostało wykazane - minęło ponad 10 lat, a zatem jeśli nie ma szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiedzkie to zmiana stanu wody na gruncie nie rodzi odpowiedzialności z art. 29 ust. 1 P.w. z 2001r.

Po rozpoznaniu odwołania SKO, opisaną na wstępie decyzją z 16 października 2024 r. utrzymało w mocy pkt 1 decyzji organu I instancji oraz uchyliło pkt 2 tej decyzji, umarzając postępowanie w tej części.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy podniósł, że w rozpoznawanej sprawie biegły ustalił dane niezbędne do oceny sprawy i ustosunkował się do uwag zgłoszonych do opinii, w szczególności wskazując w uzupełniającej opinii z 22 maja 2024r. że wprawdzie rura drenarska zamontowana przez Skarżącego w wale ziemnym, który blokuje przepływ wód opadowych i powoduje zastoiska wody, stanowi wystarczające urządzenie zapobiegające szkodom na gruntach sąsiednich, ale tylko przy zachowaniu jej pełnej przepustowości (funkcjonalności), co obecnie jest niemożliwe z uwagi na jej częściową niedrożność oraz sposób wykonania drenażu uniemożliwiający prace konserwacyjne.

W ocenie organu odwoławczego, wbrew zarzutom Skarżącego, ustalenia faktyczne poczynione przez Wójta są pełne i prawidłowe a ich ocena prawna, znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji nakazującej odwołującemu wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom. Organ I instancji w sposób wszechstronny i staranny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpoznając sprawę organ I instancji nie naruszył procedury - w niezbędnym zakresie gromadząc materiał dowodowy oraz dokonując jego wnikliwej oceny z poszanowaniem reguł określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowy w szczególności w postaci opinii biegłego hydrologa, stał się podstawą do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i wydania decyzji wskazującej na konieczność wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom na działce o nr ew. [...] wynikających z wykonania wału ziemnego. Organ odwoławczy wskazał, że postępowania Organu I instancji nie wykazuje również uchybień formalnych mających wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Zdaniem składu orzekającego argumenty odwołania są chybione i stanowią jedynie polemikę z podjętym przez organ I instancji rozstrzygnięciem, natomiast uzasadnienia decyzji czyni zadość wymogom z art. 107 § 3 K.p.a.

W odniesieniu do terminu wykonania studni rewizyjnej (pkt. 2 decyzji), Kolegium podniosło, że określenie go w decyzji jest niedopuszczalne, bowiem art. 29 ust. 3 P.w. z 2001r. nie daje podstaw do wyznaczenia terminu dla wykonania obowiązku orzeczonego na podstawie tego przepisu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na ww. decyzję Kolegium wniósł Skarżący, zarzucając jej naruszenie:

- art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.w. z 2001r. poprzez jego błędną wykładnię i wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy pkt 1 zaskarżonej decyzji organu I instancji w przedmiocie zobowiązania do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom tj. studni rewizyjnej, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. przepisu tj. zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich; co więcej przepis powyższy dotyczy naruszeń po stronie właściciela nieruchomości, podczas gdy w realiach przedmiotowej sprawy organ nie ustalał kiedy i czy powstała zmiana stanu wód, kto ją spowodował i czy skarżący był wtenczas właścicielem nieruchomości;

- § 28 i § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - poprzez ich pominięcie, bowiem organ nie zbadał czy działka budowlana, na której sytuowane są budynki, jest wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej lub czy w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej czy odprowadzają wody opadowe na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych, jak również organ nie zbadał także skąd napływa woda na działkę Skarżącego (nr ewid. [...]) i czy właściciele działek sąsiednich nie skierowali wody na teren sąsiedniej nieruchomości (np. nr ewid. [...], nr ewid. [...]), co jest zabronione;

- art. 7, 77 i 80 K.p.a., polegające na niepodjęciu przez organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, że:

• doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, podczas gdy wnioski wypływające z opinii hydrologicznej w sposób jednoznaczny wskazują, że nie doszło do powyższego, co również potwierdza sam wnioskodawca;

• w listopadzie 2014 r. doszło do szkody na nieruchomości wnioskodawcy, podczas gdy we wniosku z dnia 10 listopada 2014 r. B. L. wyraźnie wskazał, że nasyp "spowoduje powstanie rozlewiska i zmianę kierunku spływu wód opadowych", a zrzuty ekranu dołączone do odwołania z dnia 3 października 2022 r. zostały wykonane dnia 22 czerwca 2020 r., tym samym wnioskodawca w żaden sposób nie udowodnił, iż wykonanie nasypu spowodowało zmianę stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

• okoliczności powstania rozlewisk wodnych na działce wnioskodawcy zostały udowodnione, podczas gdy w protokołach z oględzin nieruchomości nie ma żadnej adnotacji o powstałych szkodach, wręcz przeciwnie wnioskodawca sam podaje, że do takowych nie doszło;

• przyjęcie w kolejnych decyzjach organu I i II instancji zupełnie odmiennych wniosków na podstawie tego samego materiału dowodowego w sprawie, a mianowicie wskazanie, że: "B. L. obawiał się, że na skutek wykonanego nasypu, podczas intensywnych opadów deszczu dojdzie do powstania rozlewiska na jego gruntach" oraz "mimo obaw, na działkach wnioskodawcy nie stwierdzono żadnych szkód (w ciągu kolejnych 10 lat trwania postępowania), przy równoczesnym stwierdzeniu, że doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą na gruntach wnioskodawcy i zobowiązanie skarżącego do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom;

- art. 8 K.p.a. tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, gdyż w przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej, w takim samym stanie faktycznym i prawnym podjęły całkowicie odmienną decyzję z 28 czerwca 2024 r. w porównaniu do wydanej uprzednio decyzji z dnia 8 września 2022 r.;

- art. 12 K.p.a. poprzez naruszenie zasady wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, która toczy się od 2014 roku, zaś wnioski co do rzekomego zalania z listopada 2014 r. opierają się jedynie o twierdzenia wnioskodawcy nie poparte żadnym dodatkowym materiałem dowodowym, jak chociażby dokumentacją fotograficzną czy nagraniami potwierdzającymi szkodliwy wpływ na nieruchomości - działki [...];

- art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego w sprawie i przyjęcie, że doszło do spełnienia przesłanek z art. 29 ust. 1 P.w. z 2001r., co umożliwia zobowiązanie skarżącego do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom tj. studni rewizyjnej w sytuacji gdy nie została udowodniona przesłanka zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co potwierdza zlecona ekspertyza;

- art. 61 § 1 i 4 K.p.a., który zobowiązuje do zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie na żądanie Wnioskodawcy, a w przedmiotowej sprawie do zawiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania doszło dopiero po 8 latach od złożenia wniosku przez Wnioskodawcę;

- art. 77 § 1 i 2 i 78 § 1 K.p.a. - poprzez "przerzucanie się odpowiedzialnością" pomiędzy organem a powołanym przez organ ekspertem za decyzję o braku poszerzenia obszaru badanego o działki mające niezwykle istotny wpływ na część przyczynową w ustalanym związku przyczynowo -skutkowym (a będące m.in. w samoistnym posiadaniu Gminy), co sugeruje próbę zrzucenia przez organ odpowiedzialności z siebie na obywatela, gdzie w uzasadnieniu decyzji skonkludowano to bardzo lakonicznie "(...) w ocenie biegłego nie zachodzi konieczność włączenia tej działki do postępowania (...)".

Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta z 28 czerwca 2024 r., nadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Postanowieniem z 21 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

skarga okazała się zasadna.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm. - dalej: P.p.s.a.), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego, w ramach tej kontroli, może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. który obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 29 P.w. z 2001r. w zw. z art. 545 P.w. z 2018r., który do spraw wszczętych i niezakończonych pod rządami dotychczasowych przepisów nakazuje stosować przepisy dotychczasowe. Do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie doszło na skutek wniosku złożonego 10 listopada 2014r.

Długotrwałe zawieszenie przedmiotowego postępowania, w oczekiwaniu na wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości i jego podjęcie powodują, że obecnie prowadzone postępowanie jest postępowaniem wszczętym i nie zakończonym do chwili obecnej, na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów prawa. Wobec tego powołana przez organy podstawa prawna zaskarżonych w sprawie rozstrzygnięć jest prawidłowa.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że fakt powiadomienia Skarżącego o toczącym się postępowaniu po upływie długiego czasu od daty wszczęcia tego postepowania - nie stanowi o wadliwości tego postępowania, gdyż powiadomienia Skarżącego było możliwe dopiero w momencie, kiedy wiadomym organowi stała się okoliczność uregulowania stanu prawnego nieruchomości Skarżącego. Dopiero z chwilą ustalenia, że Skarżący, jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, wszedł w prawa i obowiązki swoich poprzedników prawnych, organ był w stanie podjąć i prowadzić uprzednio zawieszone postępowanie w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 3 p.w. z 2001r. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Okolicznościami, które w świetle 29 ust. 3 P.w. z 2001r. muszą być wyjaśnione przez właściwy organ z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania administracyjnego, są: zmiany stanu wody na gruncie; osoba właściciela gruntu, na którym występują stwierdzone zmiany; związek przyczynowo - skutkowy między działaniami/zaniechaniami właściciela gruntu, a stwierdzonymi zmianami stanu wody; szkodliwy wpływ stwierdzonych zmian na sąsiednie grunty (związek przyczynowo- skutkowy). Nie budzi również wątpliwości, że ustalenie wspomnianego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu - ma skomplikowany charakter i z zasady wymaga opinii biegłego.

W sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy stronami w zakresie zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich. Opinia ta zatem stanowi podstawę ustaleń organu, a weryfikować ją może jedynie pracownik organu posiadający także wiedzę z tego zakresu. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 P.w. z 2001r., tak jak w każdym innym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający musi kierować się ogólnymi zasadami postępowania określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Takiej samej ocenie podlega opinia biegłego.

Organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny, czy opinia biegłego zawiera ustosunkowanie się do wszystkich aspektów sprawy istotnych do jej rozstrzygnięcia. W razie dostrzeżenia braków organ winien rozważyć zadanie biegłemu dodatkowych pytań. Organ ma również obowiązek ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Sama zaś opinia podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego oraz wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii, może organ dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest zatem weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości.

Z okoliczności sprawy wynika, że wniosek o zmianę stosunków wodnych na gruncie oparty jest na twierdzeniu właścicieli działek o nr. ewid. [...] że właściciel działki [...] (obecnie [...]) – Skarżący dokonał budowy wału ziemnego na wysokość około 70cm, co powoduje obawę wnioskodawcy o zalewanie jego działki podczas większych opadów deszczu.

W opozycji Skarżący podnosi, że zmiana stanu wody na gruncie nie jest efektem jego działania, gdyż nie dokonał on ingerencji w naturalny spływ wód opadowych. Zaprzecza aby doszło do powstania jakiejkolwiek szkody na gruntach wnioskodawcy, twierdząc że żadna szkoda od 10 lat nie wystąpiła, a wskazany przez sąsiada jeden przypadek zalania działki nie został przez biegłego uznany za pozostający w związku przyczynowym z działaniem Skarżącego. Podkreśla również, że wybudował już odwodnienie zabezpieczające grunty sąsiadujące przez ewentualnym efektem spiętrzania wody na skutek podniesienia terenu. Wskazał również, że zaskarżona decyzja przypisała mu odpowiedzialność za wszelkie naruszenia stanu wody na gruncie, w tym również konsekwencje naruszeń spowodowanych przez wnioskodawcę.

Ze sporządzonej na potrzeby sprawy opinii biegłego wynika, że z uwagi na fakt, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w związku ze zmianami dokonanymi na działce [...] to stan przed rokiem 2014 jest stanem wyjściowym dla ustaleń w przedmiotowej sprawie. Wobec tego wykonanie w roku 2009 na działkach o nr. ewid. [...] betonowej podmurówki ogrodzenia wzdłuż działki o nr ewid. [...] – mimo, że zdaniem biegłego w znacznym stopniu ograniczyło możliwość spływu wód opadowych w kierunku działek o nr. ewid. [...] i skierowało wody opadowe w kierunku działki [...] - nie podlegało w przedmiotowej sprawie ocenie, pod kątem oddziaływania na sąsiednie nieruchomości. Powstanie przedmiotowej podmurówki zostało opisane w opinii biegłego, jako mające pośredni wpływ na koncentrację wód opadowych w rejonie powstałego w 2014 roku wału ziemnego na działce [...], ale zostało wyłączone z oceny.

W kwestii szkody biegły zauważa, że nieznaczne spiętrzenie wód opadowych oraz luki pod betonową podmurówką umożliwiają spływ części wód opadowych zgodnie ze spadkiem terenu, który to stan istniał przed budową ogrodzenia, a zatem samego przenikania wód opadowych przez grunt pod betonową podmurówką nie można traktować jako szkody, wynikającej ze zmian dokonanych przez właściciela działki [...]. Zauważa, że budowa ogrodzenia wzdłuż granicy działek [...] spowodowała zwiększenie spływu wód opadowych w kierunku wału ziemnego, a zatem przenikanie wód opadowych w rejonie budynku mieszkalnego nad działce [...] zostało pośrednio zwiększone przez budowę ogrodzenia.

W innej części opinii biegły stwierdza jednoznacznie, że zmiany stanu wody na gruncie spowodowana wykonaniem wału ziemnego na działce [...] ([...]) została zniwelowana przez wykonanie na tej nieruchomości odwodnienia z rury drenarskiej, wobec czego obowiązkiem właściciela jest jedynie utrzymywanie sprawnego odwodnienia, poprzez jego regularne udrażnianie.

W dodatkowych wyjaśnieniach biegły podkreślił zaś, że tylko z uwagi na uwzględnienie warunków wodnych panujących w 2009 r. oraz zmian wynikających z wykonania betonowej podmurówki na działkach nr [...] można uznać, że rura drenarska zamontowana przez Skarżącego stanowi wystarczające urządzenie zapobiegające szkodom na działkach [...]. Jednocześnie, wskazując na brak możliwości konserwacji tego urządzenia, wnioski opinii zmierzają ku obciążeniu Skarżącego budową kolejnego urządzenia.

W konsekwencji zawarte w opinii wnioski biegłego stały się podstawą do nałożenia na Skarżącego obowiązku budowy studni rewizyjnej.

W ocenie Sądu przeprowadzone przez Organy obu instancji postępowanie administracyjne nie dało podstaw do ustalenia, w sposób pewny, istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że w sprawie nie zostało wyjaśnione, co było przyczyną powstałej szkody bądź szkody mogącej się w przyszłości pojawić.

Szkoda o jakiej mowa w art. 29 P.w. z 2001r. winna być co do zasady szkodą realną. Przyjmuje się, że tylko w sytuacji, gdy z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością wystąpi ona w przewidywalnej przyszłości, można nakazać czynności opisane powołanym przepisie. Prawdopodobieństwo musi wynikać z opinii biegłego, jako jeden z elementów koniecznych, a pozostających w sferze wiadomości specjalnych ( wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 r. II SA/Kr 488/19. Podobnie w wyroku NSA z dnia 12 września 2008 r. II OSK 1026/07: "Potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych ale będące także wynikiem zmian stosunków wodnych na gruncie sąsiednim, może być uznane za szkodę w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego". Jeśli szkodliwe następstwa dla gruntów sąsiednich wynikłe z katastrofalnych zdarzeń losowych będą zarazem wynikiem zmian dokonanych na gruncie sąsiada, to wykładni prowadzącej do rozszerzenia pojęcia szkody w rozumieniu powołanego przepisu nie można uznać za błędną. Charakterystykę zmian stanu wody na gruncie, uzasadniających podjęcie działań na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r., przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II OSK 159/16 wskazując, że już sam fakt pojawienia się wody stojącej tam, gdzie jej wcześniej nie było na działce, pozostający w związku przyczynowo - skutkowym ze zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej, jest już szkodą. Szkoda w rozumieniu ww. przepisu może być również hipotetyczna, tj. mogąca wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego spływu wód w związku z ukształtowaniem terenu, ale także na zmianie kierunku spływu wody, w tym także kąta jej spływu.

Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca upatruje szkodę w potencjalnej możliwości zalania jego nieruchomości przy bardziej intensywnych opadach deszczu, co jednak nie miało miejsca przez ostatnie 10 lat. Biegły zaś zasadniczo wyklucza możliwość przelania się wody przez betonową podmurówkę ogrodzenia, stwierdzając jednak, że samo podmakanie zarówno betowej podmurówki ogrodzenia jak i samego gruntu - świadczy już o wystąpieniu szkody. W innej jednak części sporządzonej opinii stwierdza, że samego przenikania wody pod betonową podmurówką ogrodzenia nie można postrzegać w kontekście szkody.

Zatem o ile, w świetle przedstawionego orzecznictwa można byłoby się zgodzić, z realnością istnienia szkody, polegającej na zintensyfikowaniu podmakania betowej podmurówki ogrodzenia jak i samego gruntu, to warunkiem koniecznym nałożenia sankcji z art. 29 P.w. z 2001r. jest ustalenie związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy szkodą, a zmianą stosunków wodnych, a także wskazanie osoby odpowiedzialnej za tą zmianę.

Ustawa Prawo wodne nie zawiera definicji pojęcia zmiany stosunków wody na gruncie. Analiza art. 29 P.w. z 2001r. prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji to takie, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi.

W orzecznictwie przyjmuje się, że za zmianę stosunków wodnych uchodzić może każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej, bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np.: wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu; nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu: usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu; wykopanie rowu; zasypanie istniejącego rowu; utwardzenie powierzchni działki kostką brukową; wzniesienie murowanego ogrodzenia; wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Zmianą kierunku spływu wody - w rozumieniu art. 29 P.w. z 2001r. jest również zmiana kąta spadku wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, podobnie jak roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych.

W niniejszej sprawie organy zgodnie stwierdziły, że do zmiany stanu wody na gruncie doszło na skutek działania Skarżącego, który nawożąc ziemię na swoją działkę doprowadził do jej podwyższenia, uniemożliwiając dotychczasowy przepływ wody. Jednocześnie stwierdziły, że właściwym rozwiązaniem tej sytuacji będzie budowa studni rewizyjnej na działce Skarżącego.

Zdaniem Sądu niezrozumiałe jest zaaprobowanie ustaleń zawartych w ekspertyzie, w sytuacji gdy z treści samej opinii wynika wyraźnie, że do pierwotnej zmiany stosunków wodnych doszło na skutek budowy betonowej podmurówki ogrodzenia na działce wnioskodawcy, a sama szkoda wyraża się w zintensyfikowaniu podmakania tejże betonowej podmurówki, posadowionej na linii spadku wody opadowej.

W ocenie Sądu w tych okolicznościach niezrozumiałe jest nałożenie obowiązku na Skarżącego. W sytuacji bowiem gdy obie strony konfliktu dokonały zmiany naturalnego spływu wód, ze szkodą dla każdej z nich, a zmiany te miały miejsce zbieżnym czasowo okresie i jest możliwość ustalenia chronologii zmian – tak jak w treści opinii sporządzonej w sprawie - to należy ustalić chronologię zmian oraz ich ostateczny wpływ na powstałą bądź realną do wystąpienia szkodę.

W takiej sytuacji o nałożeniu sankcji z art. 29 P.w. z 2001r. nie może decydować kolejność złożenia wniosku, czy też fakt złożenia wniosku tylko przez jedną ze stron.

W tym zakresie są w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia sygn. akt II SA/Rz 975/22. W postępowaniu w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, niezależnie od trybu w jakim ono się toczy, nie przestaje bowiem obowiązywać wynikająca art. 7 K.p.a. zasada prawdy materialnej, będąca jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

W tym kontekście wskazać należy na ocenę dokonaną przez organ odwoławczy w treści zakażonej decyzji, sprowadzającą się do stwierdzenia, że fakt wybudowania w 2009 r. ogrodzenia na działkach o nr ewid. [...], które przekierowało wody opadowe w stronę działki wnioskodawcy, nie może mieć żadnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż okoliczność ta nigdy wcześniej nie była przedmiotem zgłoszenia roszczenia przez Skarżącego, ani wniesienia żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie.

W ocenie Sądu, takie rozumowanie organu jest błędne, gdyż wynika z założenia, że poprzez fakt wniesienia wniosku wnioskodawca uzyskuje w postępowaniu administracyjnym bardziej skuteczną ochronę prawną niezależnie od okoliczności faktycznych sprawy. Z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. W postępowaniu administracyjnym, niezależnie od trybu w jakim postępowanie to zostało wszczęte, obowiązują te same zasady, w tym zasada legalizmu i prawdy materialnej.

Wywody te pozostają aktualne również przy uwzględnieniu obowiązku właściciela gruntu z art. 29 ust. 2 P.w. z 2001r., zgodnie z którym na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Naruszenie obowiązków przez obie strony postępowania nie jest bowiem dzianiem osób trzecich.

W toku postępowania wykazane zostało, że do naruszenia stosunków wodnych na gruncie doszło dwukrotnie. Wykonana w 2009 r. betonowa podmurówka ogrodzenia ograniczyła możliwość spływów wód opadowych w kierunku działek numer [...], a tym samym praktycznie całość wód opadowych wpływających na opisywany odcinek drogi gruntowej zaczęła migrować w kierunku działki w [...]. Kolejną zmianą w opisywanym terenie było wykonanie w 2014 r. wału ziemnego na działce [...] wraz z odwodnieniem w postaci rury drenarskiej - jak wynika z opinii biegłego urządzenie to zniwelowało skutki - zmiany stanu wody na gruncie wynikłej z budowy przedmiotowego wału ziemnego.

Powstaje zatem pytanie, czy za powstanie szkód na działce wnioskodawcy istotnie odpowiada w całości Skarżący, skoro pierwotna zmiana stosunków wodnych dokonana została przez wnioskodawcę, poprzez budowę betonowej podmurówki ogrodzenia, której podmakanie jest obecnie uznawane za szkodę po stronie wnioskodawcy.

Sporządzona opinii biegłego – w sposób szczegółowy identyfikując fakty zaistniałe w terenie i przedstawiając chronologie zdarzeń, w sposób do którego żadna ze stron nie wnosi zastrzeżeń – ogranicza się jednak do oceny tychże faktów, jedynie w kontekście zmiany stosunków wodnych w 2014r. na szkodę wnioskodawcy, tak jakby uprzedniość złożenia wniosku przez wnioskodawcę miała determinować ocenę w sprawie i ukierunkowywać rozstrzygnięcie organu.

W ocenie Sądu tego rodzaju postępowanie jest sprzeczne z zasadą obiektywnej. Nie może być bowiem tak - a tego na obecnym etapie wykluczyć się nie da - że zobowiązanie Skarżącego do wykonania nałożonego obowiązku sprzyjać będzie ochronie wnioskodawcy, którzy wcześniej dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów poprzednika prawego Skarżącego. I choć z reguły, w sprawach z art. 29 P.w. z 2001r. akcentuje się brak potrzeby dokonywania historycznych ustaleń, co do stanu wody na gruncie, to jednak sytuacja w niniejszej sprawie tego wymaga choćby po to, aby ustalić zakres związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniami Skarżącego, a szkodą. Ponadto, skoro w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy uwypuklono dwa zdarzenia, mające znaczenie w kontekście naruszenia stosunków wodnych, to nie do zaakceptowania w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, jest brak łącznej oceny tychże okoliczności.

Skoro bowiem nie napotyka trudności dowodowych samo ustalenie jakie działania wpłynęły na naruszenia stanu wody na gruncie, to nieprawidłowe jest wnioskowanie o związku przyczynowym pomiędzy działaniem a szkodą, z apriorycznym pominięciem jednego z działań. Pominięcie jednego z działań będzie możliwe tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że w stanie faktycznym sprawy nie pozostaje ono w związku przyczynowo -skutkowym z ewentualnie powstałą szkodą.

Skoro zatem biegły, w porozumieniu z organem, co do zakresu sporządzonej opinii, we wnioskach końcowych tejże opinii zastrzegł, że wykonanie betonowej podmurówki ogrodzenia w 2009 r. przez właściciela działek [...] nie podlega ocenie pod kątem oddziaływania na sąsiednie nieruchomości – to tak ograniczone wnioskowanie nie może być punktem wyjścia do automatycznego nakładania obowiązków z art. 29 P.w. z 2001 r. na stronę wskazaną przez wnioskodawcę.

Wyjaśnienia wymaga zatem związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy szkodą zidentyfikowaną w sprawie a opisanymi w opinii biegłego działaniami polegającymi na zmianie stosunków wodnych na gruncie. Podnoszoną przez Skarżącego na rozprawie, a niewyjaśnioną w dotychczas prowadzonym postępowaniu okolicznością jest zalewanie nieruchomości obu stron postępowania wodą spływającą z nieruchomości, pozostających we władaniu gminy. Nie przesądzając rozstrzygnięcia tej kwestii, ani kierunku postępowania, należy podkreślić że zarzut Skarżącego, jako mogący potencjalnie dotyczyć badanego w sprawie związku przyczynowego wymaga bądź to zbadania bądź wyjaśnienia przez osobę posiadającą wiadomości specjalne.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi w kwestii należytych uprawnień biegłego należy przychylić się do argumentów biegłego z zakresu hydrologii hydrogeologii – M. K., zawartych w piśmie z 22 maja 2024r. w którym wyjaśnia on, że biegłym w postępowaniu administracyjnym może być każda osoba, która dysponuje wiadomościami specjalnymi z określonej dziedziny, a nie jedynie osoba wpisana na stosowną listę. Sąd aprobuje to stanowisko jako zbieżne z ugruntowaną linią orzeczniczą i literaturą przedmiotu, w których wskazuje się na to, że Kodeks nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego. Oznacza to, że biegłym w rozumieniu przepisu art. 84 § 1 K.p.a. może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie (tak w wyroku NSA z dnia 23 września 2021 r. II OSK 2728/19 w przedmiocie kryteriów wyboru osoby biegłego a także Andrzej Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el 2021, pkt 2 i 3 do art. 84).

Podsumowując, w ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśnienia wymaga stan faktyczny sprawy, bez pierwotnie przyjętego założenia o ograniczeniu oceny wyłącznie do skutków zdarzenia z 2014r. Wyjaśnić należy jak wyglądał naturalny spływ wód na działkach będących przedmiotem sprawy – tj. przed budową betonowej podmurówki ogrodzenia przez właściciela działek [...] i bez wału ziemnego na działce o nr ewid. [...] – (obecnie [...]), a następnie ustalić jak oba te działania stron wpłynęły na przepływ wód i które należy uznać za będące w związku przyczynowo- skutkowym ze szkodą zidentyfikowaną na działce wnioskodawcy.

Dopiero wyjaśnienie tych kwestii pozwoli na ustalenie czy w sprawie mamy do czynienia ze zmianą stosunków wodnych na gruncie, o jakiej mowa w art. 29 P.w. z 2002r. i czy odpowiedzialnym za tę zmianę jest Skarżący.

Stwierdzając naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, działając przy tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Mając zaś na uwadze zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania i kierując się przy tym zasadą dwuinstancyjności postępowania, o jakiej mowa w art. 15 K.p.a., oraz treścią art. 135 P.p.s.a. uchylił również decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 P.p.s.a. Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony przez Skarżącego wpis od skargi.