II SA/Łd 389/09 - Wyrok

Data orzeczenia	2009-08-14	
Data wpływu	2009-05-28	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Joanna Sekunda-Lenczewska /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane	
Hasła tematyczne	Wywłaszczanie nieruchomości	
Sygn. powiązane	I OSK 1641/09	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071; art. 138 par. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603; art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229; Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art. 151;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Dnia 14 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi M. P.-Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - oddala skargę. LS	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], sprostowaną następnie postanowieniem z dnia [...] r. w zakresie miesiąca, w którym podjęto decyzję, Starosta Z. na podstawie art. 136, 137 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 105 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku M. P.- Z. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 48 nr 211/12 o pow. 0,0497 ha umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż orzeczeniem Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 27 września 1973 r. nr GT.I-8-80/115/73 wywłaszczona została na rzecz Państwa nieruchomość położona w Ł. przy ul. A. 48, o pow. 479 m2, oznaczona na planie geodezyjnym z dnia 7 października 1972 r. nr 4/580 jako działka nr 204, która stanowiła własność M. K.P.

Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 28 czerwca 1972 r. nr 600/184/72, wydaną przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. Ł. wskazana nieruchomość przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego "Łęczycka - Przędzalniana".

W dniu 25 marca 2008 r. spadkobierca M. K.P., M.P.- Z. (postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. V Wydział Cywilny z dnia 30 kwietnia 1989 r. sygn. akt IV Ns.II.526/89 o stwierdzeniu nabycia spadku) złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Rozpoznając rzeczony wniosek organ stwierdził, że postępowanie o zwrot nieruchomości jest bezprzedmiotowe, albowiem aktem notarialnym z dnia 8 lutego 1974 r. Rep. A nr [...] na dawnej działce nr 204 ustanowiono do dnia 8 lutego 2073 r. prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w Ł., które zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr 10645, zamkniętej w dniu 11 października 2001 r., wobec przeniesienia nieruchomości do księgi wieczystej KW nr 38651. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 1988 Rep. A. nr [...] R. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w Ł. przeniosła prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "B." w Ł. do dnia 30 maja 2072 r., która następnie w oparciu o akt notarialny z dnia 3 października 2003 r. Rep. A nr [...] przeniosła rzeczone prawo na rzecz M.P.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. P.-Z. zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego zastosowanie pomimo, że prawo użytkowania wieczystego zostało w sposób konstytutywny ujawnione w księdze wieczystej dopiero z chwilą jej założenia, co miało miejsce już po dniu wejścia w życie ustawy. Podniosła, iż cel, jakim jest budowa osiedla "Ł. – P." nigdy nie został zrealizowany. Co więcej, o oddaniu terenu w użytkowanie wieczyste właściciel nie został powiadomiony.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczywszy treść art. 229 i art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami podniósł, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, oznaczona na planie geodezyjnym zaewidencjonowanym w dniu 7 października 1972 r. nr 4/580 jako działka nr 204 o pow. 0,0479 ha stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr 211/12, której właścicielem jest Gmina Miejska Ł., zaś użytkownikiem wieczystym do dnia 30 maja 2072 r. jest M.P.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 229 ustawy, Wojewoda stwierdził, że na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 27 września 1973 r., działka oznaczona niegdyś nr 204 uregulowana była w księdze wieczystej KW nr 10645. Prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w Ł. zostało w niej ujawnione do dnia 8 lutego 2073 r., co potwierdza protokół badania księgi wieczystej KW nr 10645, która została zamknięta w dniu 11 października 2001 r. wobec przeniesienia nieruchomości do księgi wieczystej KW nr 38651. Bez znaczenia pozostaje więc fakt, że działka nr 211/12 ewidencyjnie istnieje dopiero od wydania przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia 9 kwietnia 2003 r. nr GKI.II.74301-4-72/2002/03 o podziale nieruchomości. Wspomniana działka została bowiem wydzielona z działki nr 204 i zawiera się w jej obszarze.

Dodatkowo Wojewoda stwierdził, że organ I instancji błędnie orzekł o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. P.- Z. zarzuciła naruszenie:

1. art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 46 k.c., poprzez ich wadliwą interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do uznania, że wyłączone jest prawo zwrotu nieruchomości powstałych po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na skutek ich prawnego wyodrębnienia, obciążone prawem użytkowania wieczystego ujawnionego w księgach wieczystych po wejściu w życie ustawy,

2. art. 229 w/w ustawy w zw. z art. 240 k.c., poprzez nierozważenie konieczności rozwiązania umowy prawa użytkowania wieczystego obciążającego sporną nieruchomość, pomimo uchylenia się przez użytkowników wieczystych od wykonania obowiązku realizacji celu publicznego,

3. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie skuteczności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie stosunków rzeczowych, pomimo niewypłacenia w zamian za wywłaszczoną nieruchomość jakiegokolwiek odszkodowania.

Konstatując skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zobligowanie organu I instancji do zbadania przesłanek rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed wydaniem decyzji o zwrocie nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ stwierdził, że na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 27 września 1973 roku, działka oznaczona wówczas nr 204 uregulowana była w księdze wieczystej KW nr 10645 i prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w Ł. zostało w niej ujawnione do dnia 8 lutego 2073 r. Wskazana księga została zamknięta w dniu 11 października 2001 roku wobec przeniesienia nieruchomości do księgi wieczystej KW nr 38651. Nie ma znaczenia, że działka oznaczona obecnie nr 211/1 (niegdyś nr 204) ewidencyjnie istnieje dopiero od wydania przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia 9 kwietnia 2003 roku o podziale nieruchomości, gdyż działka nr 211/12 została wydzielona z działki nr 204, zawierając się w jej obszarze. Co do podnoszonej kwestii związanej z nie wypłaceniem odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 27 września 1973 roku nr GT.I-8-80/115/73 wskazano, że sprawa ta winna zostać wyjaśniona w odrębnym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanego aktu).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie podzielił argumentacji zaprezentowanej w skardze.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Starosty Z. z dnia [...] roku o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 48 nr 211/12, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr 211/12 o pow. 0,0497 ha, dla której w Sądzie Rejonowym [...] w Ł. XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW nr 167730/8.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) prawidłowo przez organ przywołane i zastosowane.

Stosownie do art. 136 ust. 3 w/w ustawy, poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia formułuje art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy, zgodnie z art. 229 ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 roku, na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W ocenie sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, a co za tym idzie i okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości.

W oparciu o zgromadzone dokumenty organy ustaliły, iż orzeczeniem Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 27 września 1973 r. nr GT.I-8-80/115/73 wywłaszczona została na rzecz Państwa nieruchomość położona w Ł. przy ul. A. 48, o pow. 479 m2, oznaczona na planie geodezyjnym z dnia 7 października 1972 r. nr 4/580 jako działka nr 204, która stanowiła własność M. K. P. – poprzedniczki prawnej skarżącej M. P.- Z..

Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 28 czerwca 1972 r. nr 600/184/72, wydaną przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. Ł. wskazana nieruchomość przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego "Ł.-P.". Aktem notarialnym z dnia 8 lutego 1974 r. Rep. A nr [...] na dawnej działce nr 204 ustanowiono do dnia 8 lutego 2073 r. ( na 99 lat ) prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w Ł., które zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr 10645 w tymże samym roku. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 1988 Rep. A. nr [...] [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "A." w Ł. przeniosła prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "B." w Ł. Prawo to również zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr 10645. W dziale II tejże księgi widnieje ostatni wpis z dnia 1 czerwca 1995 roku. Księga wieczysta KW nr 10645 została zamknięta w dniu 11 października 2001 roku wobec przeniesienia nieruchomości do księgi wieczystej KW nr 38651. W oparciu o akt notarialny z dnia 3 października 2003 r. Rep. A nr [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "B." w Ł. przeniosła prawo użytkowania wieczystego na rzecz M.P. Niespornym jest również, że działka objęta wnioskiem nosi numer ewidencyjny 211/12 dopiero od wydania przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia 9 kwietnia 2003 r. nr GKI.II.74301-4-72/2002/03 o podziale nieruchomości. Wspomniana działka została bowiem wydzielona z działki oznaczonej (w okresie jej wywłaszczenia ) nr 204 i zawiera się w jej obszarze.

W ocenie sądu, Wojewoda prawidłowo uznał, w oparciu o ustalony stan faktyczny, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem spełniona została jedna z przesłanek w przepisie tym wymieniona. Nie budzi bowiem wątpliwości, wbrew wywodom skargi, że wywłaszczoną nieruchomością rozporządzono w sposób opisany w przywołanym przepisie, bowiem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 roku na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zdarzenia jakie nastąpiły po dacie 1 stycznia 1998 roku ( podział nieruchomości i zmiana numeru ewidencyjnego, zamknięcie księgi wieczystej wobec przeniesienia nieruchomości do innej księgi, przeniesienie prawa użytkowania wieczystego z jednej osoby trzeciej na inną) nie mają znaczenia jakie przypisuje im strona skarżąca i nie rzutują na prawidłowość kwestionowanego rozstrzygnięcia. Tym samym należy zgodzić się z Wojewodą, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości obligująca organ do merytorycznego rozstrzygnięcia, jakim winna być odmowa zwrotu. Analogiczny pogląd prezentowany jest również w orzecznictwie sądowym i w piśmiennictwie ( por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 500/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 342307, wyrok NSA z 27 luty 2007 r. sygn. akt I OSK 544/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 362099, wyrok NSA z 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 386/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 362099, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 5765/04, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 179226, T. Woś - Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007, str. 283-284).

Mając na uwadze powyższe argumenty, za bezzasadną uznać należy argumentację strony skarżącej o nierozważeniu przez organ konieczności rozwiązania umowy prawa użytkowania wieczystego obciążającego sporną nieruchomość. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego nie wypłacenia odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 27 września 1973 roku, zaaprobować należy stanowisko organu, że sprawa ta winna zostać wyjaśniona w odrębnym postępowaniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

B.C.