Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1439/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1439/15 oddalił wniosek [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

[...] (dalej: skarżący) wniósł skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Złożył jednocześnie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że zapłata kwoty [...] zł jest niemożliwa z uwagi na jego obecną sytuację majątkową. Powyższe z tego względu, że ten nie posiada środków finansowych na zapłatę ww. kwoty. Skierowanie przez organ egzekucji do majątku skarżącego uniemożliwi dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego, a tym samym spowoduje niemożliwe do odwrócenia skutki. Podał, że otrzymał upomnienie do zapłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł oraz kosztami upomnienia w kwocie 11,60.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że uzasadnienie wniosku jest lakoniczne. Wskazano w nim jedynie, że zapłata przez skarżącego kwoty [...] zł jest niemożliwa z uwagi na sytuację majątkową skarżącego, który nie posiada środków finansowych na zapłatę ww. kwoty.

WSA w Warszawie zauważył, że stan finansowy skarżącego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć wpływu na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie są, bowiem tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Sąd I instancji podkreślił, że wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności. Przy tym w świetle art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu.

[...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie, polegającą na ustaleniu, iż w przypadku wykonania decyzji skarżącemu nie grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżący w swojej obecnej sytuacji materialnej nie jest w stanie spłacić kwoty 75 000 zł zgodnie z postanowieniem ostatecznej decyzji, która została zaskarżona, co ostatecznie może skutkować wszczęciem przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, co wiąże się z dodatkowymi kosztami oraz skutkami prawnymi niekorzystnymi dla skarżącego;

2. uznanie przez Sąd I instancji, iż pełnomocnik skarżącego nie uzasadnił w dostateczny sposób wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy wniosek zawierał wystarczającą argumentację dla podjęcia decyzji pozytywnej dla skarżącego, a nadto sam fakt zapłaty tak dużej kwoty, jaką jest [...] zł stanowił przesłankę do wstrzymania wykonania decyzji, z uwagi na to, że jej wykonanie spowoduje wyrządzenie znacznej szkody w majątku skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Analizując zarzuty i treść uzasadnienia zażalenia oraz materiał znajdujący się w aktach sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu powinien uwzględnić zarówno okoliczności podane we wniosku, jak i wynikające z akt sprawy i ocenić, czy występują przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). Obowiązkiem sądu jest zatem ocena argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego, co do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl. oraz z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04, niepubl.).

Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji przez wnioskodawcę. Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, nie uzasadnia żądania wniosku. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w danej sprawie zasadne. Możliwość udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej uzależniona jest zatem od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w przepisie skutków wykonania decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym rezultatem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Tam natomiast, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej nie jest uzasadnione. Wprowadzona w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl, którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tym ostatnim przepisie określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z powyższym przepisem, Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jeżeli w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168). Domagając się wstrzymania wykonania aktu, skarżący zobowiązany jest wykazać, że poprzez jego wykonanie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest zatem wskazanie przez wnioskodawcę na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody majątkowej, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącej.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał zaistnienia po jego stronie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podnoszone przez skarżącego argumenty nie zostały w żadnej mierze uprawdopodobnione. W uzasadnieniu wniosku oraz zażaleniu skarżący ograniczył się jedynie do gołosłownych, w żaden sposób nieudokumentowanych twierdzeń odnośnie swojej sytuacji materialnej. W szczególności nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na jego aktualną sytuację majątkową i ewentualny wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na tę sytuację. Skarżący nie uprawdopodobnił i nie udokumentował, że po jego stronie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z powyższym nie sposób określić czy wykonanie decyzji miałoby taki wpływ na sytuację majątkową i finansową skarżącej, że przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zostałyby spełnione.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle charakteru zaskarżonej decyzji (ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł) możliwość jej wykonania nie może spowodować znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczność uiszczenia ww. kary pieniężnej nie stanowi sama w sobie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny badając akta sprawy, nie znalazł jakiejkolwiek okoliczności, która podlegałaby uwzględnieniu z urzędu i uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przy tym wnoszący zażalenie skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed WSA, które mogłyby spowodować przyznanie mu ochrony tymczasowej.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.