I SA/Łd 118/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2015-03-19	
Data wpływu	2015-01-23	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Bożena Kasprzak
Teresa Porczyńska /przewodniczący/
Tomasz Adamczyk /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania	
Hasła tematyczne	Podatkowe postępowanie	
Sygn. powiązane	II FSK 2182/15	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Skarbowej	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 749;  art. 162 par. 1 i 2; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę.	
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu wniosku J. T. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r.

Z ustaleń organu wynikało, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, opisana wyżej, została doręczona stronie w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. tj. z 2005 r. nr 8 , poz. 60 ze zm.- dalej jako "OP" ) w dniu 6 grudnia 2011 r.

Odwołanie od tej decyzji zostało złożone 28 grudnia 2011 r. a więc z uchybieniem terminu opisanego w art. 233 § 2 OP.

Okoliczność uchybienia terminowi do wniesienia odwołania została stwierdzona postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 OP.

Wnosząc o przywrócenie terminu pismem z dnia 24 lutego 2012 r. strona wskazała, że ustanowiła pełnomocnika, który decyzję wymiarową odebrał w siedzibie organu 14 grudnia 2011 r. a nadto, tenże organ przesłał decyzje temu pełnomocnikowi, którą odebrano 27 grudnia 2011 r.

Dalej argumentowano, że skoro odwołanie wniesiono 28 grudnia 2011 r. przyjmując za termin początkowy dzień 14 grudnia tego roku, to oznacza to, że złożono je w terminie.

Wskazano, że termin początkowy przyjęty przez stronę jest prawidłowy albowiem zaświadcza o tym stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wyrażone w piśmie z 11 stycznia 2012 r. stwierdzające, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem obowiązującego terminu.

W tym stanie rzeczy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej wskazujące, iż doręczenia dokonano w trybie zastępczym stronie (art. 150 OP) z dniem 6 grudnia 2011 r. jest nieprawidłowe albowiem tenże nie wziął pod uwagę faktu wprowadzenia w błąd strony przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, który po otrzymaniu pełnomocnictwa potraktował wysłanie decyzji stronie jako bezskuteczne, doręczył ją ponownie pełnomocnikowi i uznał, że wniósł on odwołanie w terminie. W ocenie wnioskodawcy gdyby zachowanie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie wprowadziło strony w błąd to miałaby ona szanse w okresie od 14 grudnia 2011 r. do 20 grudnia 2011 r. wnieść odwołanie. Jako powód ustanowienia pełnomocnika wskazano nieobecność i niemożliwość działania strony osobiście . Dokument pełnomocnictwa został złożony w urzędzie podatkowym 29 listopada 2011 r.

Odmawiając uwzględnienia wniosku, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, wskazując na przesłanki przywrócenia terminu opisane w art.162 § 1 OP, że strona nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu. Przyjął także, że decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 § 2 OP w dniu 16 grudnia 2011 r. , a późniejsze doręczenia jej pełnomocnikowi nie miały znaczenia prawnego. Skonstatowano, że nie zachowano należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a podana przyczyna niedotrzymania terminu nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu.

W skardze do sądu administracyjnego na to postanowienie podtrzymano dotychczasową argumentację z wniosku o przywrócenie terminu, wnosząc o jego przywrócenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dodatkowo podkreślono, z powołaniem się na dorobek judykatury, że jeśli strona ustanowiła pełnomocnika, to pisma doręcza się pełnomocnikowi oraz, że wówczas doręczenie pisma stronie nie ma żadnego znaczenia procesowego i będzie traktowane tylko jako zawiadomienie strony o treści przesłanego pisma. Strona potwierdziła, że w dniu 22 lutego 2012 r. wpłynęło od Dyrektora Izby Skarbowej postanowienie z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej. Stąd też złożono wniosek o jego przywrócenie.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie.

Podniesiono, że przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tym samym przyjęto, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku dochowania terminu do dokonania czynności procesowej mogą decydować okoliczności rozumiane jako przeszkoda, której nie da się przezwyciężyć. Zauważono, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika, należy oczekiwać od niego szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a ocena jego zachowania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Ustanowiony pełnomocnik, w ocenie organu, winien był po powzięciu wiedzy o stanie prowadzonego postępowania złożyć odwołanie, przyjmując za dzień doręczenia decyzji 6 grudnia 2011 r., dysponując tym samym w dniu odebrania decyzji 14 grudnia 2011 r. jeszcze okresem 6 dni dla wykonania tej czynności procesowej .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. Przeprowadzona przez sąd kontrola nie wykazała wad skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Na wstępie rozważań podnieść należy ,że sąd administracyjny dokonujący kontroli postanowienia w sprawie przywrócenia terminu jest uprawniony w granicach danej sprawy do sprawdzenia, czy doręczenie pisma wywołującego bieg uchybionego terminu było skuteczne. Podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest bowiem uchybienie terminowi. Bieg terminu jest natomiast uzależniony od prawidłowego doręczenia pisma. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy fakt ten jest niewątpliwy albowiem w ramach kontroli administracyjnej a następnie sądowej zostało ostatecznie i prawomocnie ustalone ,że doręczenie decyzji organu I instancji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku wydanej wobec skarżącego nastąpiło w dniu 6 grudnia 2011 r., co oznaczało, że termin odwołania upływał 20 grudnia 2011 r., natomiast odwołanie nadano w urzędzie pocztowym 28 grudnia 2011 r., a wiec z uchybieniem 14 dniowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynność , po myśli art. 223 § 1 i § 2 OP.

Sądowi wiadomym jest z urzędu , że skarga podatnika na postanowienie organu podatkowego II instancji w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi a następnie skarga kasacyjna od tego wyroku nie zostały uwzględnione ( vide: wyrok WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 350/12 oraz wyrok NSA z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2431/12 ).

Oznacza to, że fakt uchybienia terminowi do złożenia odwołania jest przesądzony.

Postanowienie stwierdzające tę okoliczność zostało doręczone w dniu 22 lutego 2012 r. zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem złożono 28 lutego 2012 r. Jak wynika z jego treści nieobecność i niemożliwość działania strony w sprawie spowodowała , że ustanowiony został pełnomocnik , który dokument pełnomocnictwa złożył w urzędzie kontroli skarbowej 29 listopada 2011 r., odbierając 14 grudnia 2011 r. kolejny egzemplarz decyzji . Przypomnieć należy, że wcześniej drogą pocztową przesłano rzeczoną decyzję stronie, skutecznie doręczoną w trybie zastępczym w dniu 6 grudnia 2011 r., o czym wyżej. Na usprawiedliwienie niedotrzymania terminu pełnomocnik powołuje się na wadliwość działania administracji podatkowej , która wręczyła egzemplarz decyzji pełnomocnikowi a nadto wysłano ją po raz kolejny , którą tenże pełnomocnik odebrał 27 grudnia 2011 r. Jak wskazuje strona w złożonym wniosku, opisane działanie organu I instancji wprowadziło ją w błąd, i która uznała , że wysłanie decyzji stronie jest bezskuteczne skoro doręczono ją ponownie pełnomocnikowi a ten wniósł od niej odwołanie traktując podobnie jak strona , że termin do złożenia odwołania liczony winien być od dnia 14 grudnia 2011 r. (doręczenie decyzji pełnomocnikowi), który notabene, jak dowodzi, złożył je w otwartym dla niego terminie , który upływał 28 grudnia 2011 r.

W przedstawionych okolicznościach istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok, a w konsekwencji do uznania, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej.

Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Op. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Dla przywrócenia terminu konieczne jest zatem łączne spełnienie czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu wniesienia wniosku, wreszcie, po 4) dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Wystąpienie zatem łącznie wszystkich czterech przesłanek ma ten skutek, że organ obowiązany jest przywrócić termin.

Strona podnosi, że nie ponosi winy w zaniedbaniu terminu. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por: wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, niepubl.). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1259/98 ). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2012, s. 744).

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd uznał, że skarżący nie dołożył należytej staranności w dbałości o własne interesy. Jak już bowiem wyżej wskazano art. 162 § 1 Op. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony. Jako jedyną przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania strona skarżąca powołała się na wadliwe działanie organu związane z doręczaniem i to kilkakrotnym rzeczonej decyzji wymiarowej (stronie oraz pełnomocnikowi) wprowadzające stronę w błąd co do faktu , które doręczenie jest skuteczne, tym samym od którego momentu rozpoczął bieg terminu do złożenia odwołania. W rozpatrywanej sprawie trudno mówić o uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym podejmowała działania zmierzające do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (dochowała należytą staranność w prowadzeniu sprawy ) .

Bezspornym jest fakt ustanowienia pełnomocnika w dniu 29 listopada 2011 roku, a wiec powierzenie prowadzenia sprawy wybranej osobie, której zadaniem było właściwe reprezentowanie strony w powierzonej mu sprawie. Wybór pełnomocnika wiąże się z uznaniem ,że będzie on dbał o interesy strony nie dopuszczając do uchybień , które wpływały będą negatywnie na sytuację procesową strony.

W tej sprawie wybrany pełnomocnik w ocenie sądu wadliwie odczytał informacje pochodzące od organu przyjmując , że termin do złożenia odwołania powinien być liczony począwszy do 14 grudnia 2011 r., a zatem nie działał z należytą dbałością o interesy strony. Prawidłowe określenie daty doręczenia decyzji jest elementarnym zadaniem profesjonalnego pełnomocnika, skoro staranność w dotrzymywaniu terminów jest podstawowym warunkiem dla realizacji uprawnień procesowych reprezentowanego przez niego podmiotu ( por. wyrok WSA w Poznaniu z 15 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1084/13 ) . W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98 ). W regułach starannego działania zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych , bowiem wybór jak i ustanawianie pełnomocników jest sprawą wewnętrzną danego podmiotu – osoby fizycznej. Reprezentowanie strony w toku postępowania podatkowego przez pełnomocnika oznacza, że strona podjęła starania celem zapewnienia ochrony własnych interesów w toku postępowania podatkowego. Zasadnym jest w tym miejscu wskazanie, że strona 2 listopada 2011 roku cofnęła pełnomocnictwo doradcy podatkowemu ustanawiając w to miejsce kolejnego pełnomocnika p. M. G.( k-1650 oraz k-1666 akt administracyjnych ) . Oceniając tę zmianę w kategoriach działania osoby należycie dbającej o swoje interesy trudno założyć, że działała bez wymaganej ostrożności w odniesieniu do dokonanego wyboru, powierzając prowadzenie sprawy osobie nie posiadającej fachowej wiedzy. Skoro strona nie powołuje się na przyczynę uchybienia terminowi na skutek jego niedochowania przez pełnomocnika w sytuacji kiedy powierzyła mu prowadzenie sprawy, wszelkie skutki podejmowanych przez niego działań i zaniedbań obciążają mocodawcę. W przedmiotowej sprawie na taką okoliczność strona nie wskazuje. Słusznie przy tym organ zauważa, że skarżący nie uprawdopodobnił czym była spowodowana jego nieobecność oraz z jakim konkretnym okresem czasu się wiązała , poza jedynym stwierdzeniem, że musiał wyjechać na dłuższy czas. Na takie szczególne okoliczności nie powołuje się również w skardze pełnomocnik strony, koncentrując swe uwagi na dowodzeniu nieskuteczności doręczenia decyzji w trybie zastępczym ( art. 150 Op. ) , odwołując się do okoliczności usprawiedliwiających brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności złożenia odwołania, jedynie opisanych w złożonym wniosku.

Zdaniem sądu za okoliczność wyłączającą zawinienie strony nie można uznać błędnego jej przekonania, że pełnomocnik , który otrzymał decyzję organu pierwszej instancji, i że wniósł od niej odwołanie w ustawowym terminie. Poza tą jedną niespełnioną przesłanką wymienioną w art. 162 Op. pozostałe nie są kwestionowane.

W wyniku dokonanej sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - zostało wydane prawidłowo, a tym samym nie zostały naruszone przepisy procedury podatkowej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. , poz.270 ze zm. ), orzekł jak w sentencji wyroku .

AKE.