Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Z. K. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, przy czym jednocześnie zaznaczyła, iż dotyczy to opłaty od skargi.

Wniosek uzasadniła brakiem możliwości poniesienia tej opłaty bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania wskazując przy tym, iż jej jedynym majątkiem jest nieruchomość rolna związana z przedmiotem skargi, a przeznaczona pod budowę autostrady; zgodnie z zawartym w wniosku oświadczeniem jej całkowita powierzchnia wynosi 87 arów. Skarżąca zamieszkuje samotnie w domu o pow.

140 m², utrzymując się z pobieranej emerytury w kwocie 1300 zł. brutto.

W wyniku skierowanego do wnioskodawczyni wezwania złożyła ona dodatkowe oświadczenie, z którego wynika iż jej dochód netto wynosi 1090 zł. miesięcznie, z gruntu rolnego nie uzyskuje żadnych dochodów wykorzystując go wyłącznie na własne potrzeby. Na ponoszone przez nią wydatki składają się: zakup żywności – ok. 300 zł. miesięcznie, lekarstw – ok. 40 zł./m-c, opłaty za energię elektrycz. – 150 zł./2 m-ce, gaz – 88 zł, wodę – 18,50 zł., ubezpieczenie budynków – 134 zł. (I rata), składka na PZU Życie – 69 zł., spłata pożyczki – 220 zł., podatek rolny.

Dołączone przez skarżącą załączniki (kserokopie) obejmują:

- odcinek przekazu pocztowego emerytury za styczeń 2009 r. na kwotę 1100 zł.,

- pokwitowanie opłaconej 28 stycznia 2009 r. z tytułu ubezpieczenia kwoty 134 zł.,

- pokwitowanie opłaconej 14 stycznia 2009 r. składki na PZU Życie w kwocie 69 zł., obejmującej okres I – III 2009,

- pokwitowanie opłacenia 12 lutego 2009 r. faktury za energię elektrycz. – 150,26 zł.,

- pokwitowanie opłaconej 2 lutego 2009 r. faktury za multimedia – 108,53 zł.,

- pokwitowanie opłaconej 2 stycznia 2009 r. faktury za gaz – 88,06 zł.,

- odcinek zapłaty IV raty podatku rolnego za 2008 r. – 17 zł.,

- dowód wpłaty z 2 lutego 2009 r. raty pożyczki – 220 zł.,

- opłaconą 12 lutego 2009 r. za IV kwartał 2008 r. fakturę za wodę i ścieki – 18,54 zł.,

- książeczkę chorego na jaskrę.

Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:

Zwolnienie od kosztów sądowych, zarówno w całości jak i w części, wchodzi

w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a; koszty sądowe obejmują opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków.

Stosownie do powyższego przyznanie prawa pomocy podyktowane jest przede wszystkim oceną sytuacji materialno – bytowej osoby wnioskującej, dla potrzeb której uwzględnia się sytuację majątkową oraz dochody i wydatki jej oraz osób, z którymi ewentualnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Dokonana na tej podstawie analiza możliwości finansowych Z. K. nie wykazuje związanego z opłaceniem wpisu od skargi zagrożenia dla jej koniecznego utrzymania. Skarżąca mimo powoływania się na brak możliwości poniesienia opłaty od skargi bez uszczerbku dla w koniecznym utrzymaniu nie wyjaśniła, czym ten uszczerbek miałby się dla niej objawić i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogłaby przez to zaspokoić. Wniosku takiego nie można bynajmniej wyprowadzić na podstawie oceny jej stanu majątkowego oraz uzyskiwanych dochodów

i ponoszonych wydatków.

Skarżąca ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a jako osoba samotna i nie posiadająca nikogo na swoim utrzymaniu całość uzyskiwanych dochodów może przeznaczyć tylko na zaspokojenie swoich wydatków, które jak obrazują dołączone załączniki są regulowane na bieżąco. W tym względzie kwota pobieranej przez nią emerytury (1100 zł.) sama w sobie nie może być uznana za niską jak na 1 osobę, nawet gdy weźmie się pod uwagę wszystkie obciążające ją płatności; ich proporcjonalne miesięczne rozliczenie daje kwotę ok. 850 zł. miesięcznie, obejmując wszystkie wyszczególnione przez nią wydatki, a nie tylko kwalifikowane jako służące zabezpieczeniu wyłącznie podstawowych potrzeb (żywność – 300 zł., lekarstwa – 40 zł., energia elektrycz. – 75 zł., gaz – 44 zł, ubezp. budynków – 22 zł., ubezp. PZU Życie – 23 zł., woda i ścieki – 6 zł., spłata pożyczki – 220 zł., podatek rolny – 6 zł., multimedia – 109 zł.). Skoro ogólny bilans dochodów

i wydatków jest dodatni (ok. 250 zł. miesięcznie), brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że jednorazowe opłacenie wpisu od skargi spowoduje uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania, a nawet że w ogóle będzie się to dla niej wiązało

z jakimkolwiek uszczerbkiem. Dotyczy to również opłacenia pozostałych kosztów sądowych, które mogą wystąpić w sprawie w przyszłości, a wśród których do najbardziej prawdopodobnych należy zaliczyć opłatę kancelaryjną od wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia; obydwie w wysokości 100 zł. Przy stałych dochodach skarżącej nie są to kwoty wysokie, a ponadto jako związane z konkretnym etapem postępowania sądowego są rozłożone w czasie.

W związku z powyższym wyraźnego podkreślenia wymaga to, iż przez uszczerbek w koniecznym utrzymaniu należy rozumieć realne zagrożenie dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (niezbędne koszty zakupu żywności, leczenia i utrzymania domu), a nie ogół normalnie ponoszonych wydatków. Wszystkie wydatki którym nie można przypisać cechy niezbędności należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające skarżącej wygospodarowanie potrzebnych środków finansowych, co w jej przypadku dotyczy np. wydatków na tzw. multimedia czy dodatkowe ubezpieczenie. Takiego charakteru nie mają również środki na spłatę zobowiązań finansowych (pożyczki); mimo braku danych w tym zakresie, uzyskane

w ten sposób przez wnioskodawczynię fundusze zostały zapewne przez nią przeznaczane na osobiste potrzeby i brak jest uzasadnionych podstaw, aby ciężar ich spłaty pośrednio przerzucać na Skarb Państwa. Ponadto sam fakt jej zaciągnięcia musiał mieć pokrycie w zdolności skarżącej do jej spłaty, przy ponoszonych bieżących kosztach utrzymania.

Nie można tracić z pola widzenia faktu, iż skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej, którą jak sama przyznała wykorzystuje na własne potrzeby (uprawa ogródek przydomowy, hoduje kury); uzyskiwane dzięki temu pożytki niewątpliwie również przyczyniają się do ograniczenia wydatków finansowych na zakup żywności.

Opisane okoliczności nie dają więc podstaw do nawet częściowego wyłączenia z zastosowania wobec Z. K. wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe

i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Uwzględnienie w tej sytuacji złożonego wniosku wiązałoby się zatem

z nadużyciem instytucji prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych (Skarbu Państwa) poddane jest szczególnym wymaganiom.

Ubocznie należy zwrócić uwagę na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym

w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej będzie przysługiwał od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

Skoro zatem skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym złożonym wnioskiem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.