Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania, uznać należy za rażące naruszenie praw, dające podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wandy M., Stefanii K., Romana P., Elżbiety A., Małgorzaty D., Wiesławy M., Jana M., Zofii M., Bogusława M., Stanisława i Danuty M. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w W. z dnia 16 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady narodowej m.st. Warszawy z dnia 12 czerwca 1951 r. (...) - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (...) z dnia 16 lutego 2000 r.; (...).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 16 stycznia 2001 r., (...), po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosków Zofii M., Wiesława M., Jana M., Stanisława i Danuty M., Małgorzaty D., Bogusława M., Stefanii K. oraz Wandy M., utrzymało w mocy swoją decyzję (...) z dnia 16.02.2000 r., którą odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 12.06.1951 r., (...), nieprzyznającego dotychczasowemu właścicielowi Janowi T. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. D. 21, oznaczonej nr hip. 12965.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 16 stycznia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Nieruchomość położona w W. przy ul. D. 21 oznaczona nr hip. 12965 podlegała przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. W. /Dz.U. nr 50 poz. 279/, zwanego dalej dekretem. Na mocy art. 1 dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł z dniem 21 listopada 1945 r. na własność Gminy m.st. Warszawy /później Skarbu Państwa/. Objęcie nieruchomości w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło w dniu 16.08.1948 r. /Dz. Urz. Zarządu Miejskiego nr 20/. Przewidziany w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej przedmiotowej nieruchomości upłynął po sześciu miesiącach od dnia przejęcia nieruchomości przez Gminę, tj. w dniu 16.02.1949 r. Były właściciel nieruchomości Jan T. nie złożył w tym terminie stosownego wniosku. Wniosek złożył dopiero w dniu 27.08.1949 r., czyli po jego upływie ustawowego terminu.

Wobec uchybienia temu terminowi w dniu 28.09.1949 r. złożył kolejny wniosek, mianowicie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej.

Prezydent m. st. W. orzeczeniem administracyjnym z dnia 26.10.1950 r. odmówił wnioskodawcy Janowi T. przywrócenia terminu, w następstwie czego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy orzeczeniem administracyjnym z dnia 12.06.1951 r., (...) odmówiło mu przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. D. 21.

W związku z tym należy wskazać, że w myśl art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. gmina obowiązana była uwzględnić wniosek "dotychczasowego właściciela, następcy prawnego właściciela, lub osoby prawa jego reprezentującej", jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania /później planu zagospodarowania przestrzennego/. Powyższe było możliwe tylko po złożeniu - w terminie zawitym sześciu miesięcy, licząc od dnia przejęcia nieruchomości przez gminę /art. 7 ust. 1 dekretu/ - przez byłych właścicieli wniosku o przyznanie własności czasowej nieruchomości. Złożenie stosownego wniosku w sześciomiesięcznym terminie było warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie własności czasowej. W związku z powyższym nie można uznać, że orzeczenie administracyjne z dnia 12.06.1951 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, bowiem Jan T. nie złożył w dekretowym terminie stosownego wniosku. "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa." /zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92 i 432-466/92 - ONSA 1993 Nr 1 poz. 23/.

Zdaniem Samorządowego Kolegium, skoro kwestionowane orzeczenie z 1951 r. zostało wydane zgodnie z przepisami, to tym samym brak przesłanek do stwierdzenia jego nieważności.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2001 r. Zofia M., Wiesława M., Jan M., Stanisław i Danuta M., Małgorzata D., Bogusław M., Stefania K. i Wanda M. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wnieśli o jej uchylenie i zarzucili, jak to wynika z jej treści, niewyjaśnienie sprawy przez błędne przyjęcie, że dotychczasowy właściciel nieruchomości nie złożył w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości, położonej w W. przy ul. D. 21. Zarzucili ponadto, że postępowanie administracyjne toczyło się bez udziału strony, bowiem Jan T., do którego skierowane było orzeczenie administracyjne, zmarł w dniu 12 grudnia 1949 r., a więc jeszcze przed datą jego wydania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc ustalenie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Oceny tej dokonuje się przy uwzględnieniu stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego według daty wydania zaskarżonej decyzji.