Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosków J. O., T. B. i K. O. oraz E. H. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skarg kasacyjnych J. O., T. B. i K. O. oraz E. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2512/22 w sprawie ze skarg J. O., T. B. i K. O. oraz E. H. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2512/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg J. O., K. O. i T. B. oraz E. H., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2022 r. oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i umorzył postępowania administracyjne w sprawie.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli J. O., T. B. i K. O., a także E. H.

Skarżący we wniesionych skargach kasacyjnych wystąpili z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22.

Ponadto w piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r. E. H. wniosła o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do momentu zakończenia postępowania spadkowego po zmarłej M. S., byłej uczestniczce postępowania. Postępowanie związane z testamentem po zmarłej toczy się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieście I Wydział Cywilny, a uczestnikami tego postępowania są T. B., E. H. i G. O.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z ww. przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania kasacyjnego nie przemawiają bowiem względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić trzeba, że poza wynikającym z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 P.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy. Nawet zatem w przypadku przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do rozpoznania sąd administracyjny ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Jak wynika z udostępnionych publicznie przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22), od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, tj. od dnia 31 grudnia 2021 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia, Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy. Wniosek kwestionujący konstytucyjność wskazanego w nim przepisu nie został zatem skierowany na rozprawę mimo upływu ponad dwóch i pół roku od jego złożenia.

Wobec tego, uwzględniając potrzebę rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne, by zawiesić postępowanie w sprawie na podstawie przepisu art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który stanowi o fakultatywności takiego rozstrzygnięcia.

Odmawiając zawieszenia Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że strony niniejszego postanowienia nie zostaną pozbawione możliwości obrony swoich praw, gdyż w art. 272 § 1 P.p.s.a. przewidziano możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

Odnosząc się natomiast do wniosku E. H. z dnia 24 czerwca 2024 r. o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do momentu zakończenia postępowania spadkowego po zmarłej M. S., byłej uczestniczce postępowania należy zauważyć, że stosownie do art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd administracyjny zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Art. 124 § 3 P.p.s.a. stanowi zaś, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

W związku z tym wskazać trzeba, że krąg stron postępowania sądowego ustala się zgodnie z art. 32 i 33 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl zaś z art. 33 § 1 P.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 P.p.s.a.).

Niewątpliwie stronami postępowania administracyjnego (którzy powinni być również uczestnikami w postępowaniu sądowoadministracyjnym), w którym wydano zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa byli: J. O., T. B., E. H. oraz K. K., która zmarła na etapie postępowania przed Sądem I instancji, a spadek po niej nabyła K. O., a także Starosta Powiatu Warszawskiego Zachodniego i C. sp. z o.o. z siedzibą w W., która to spółka w dniu 18 października 2023 r. zbyła na rzecz D. sp. z o.o. z siedzibą w B. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w L., województwo mazowieckie, powiat warszawski zachodni, składającej się z działki gruntu oznaczonej numerem [...] oraz budynki stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności, dla której Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim, IV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że umową darowizny zawartą w dniu 22 lipca 2015 r. M. S. darowała swojej córce E. H. cały przysługujący jej udział wynoszący 1/3 części spadku po zmarłej w dniu 5 kwietnia 2002 r. I. B., a umową darowizny z dnia 8 grudnia 2015 r. M. S. darowała swojemu wnukowi T. B. cały przysługujący jej udział wynoszący 1/4 części spadku po jej ojcu T. B. W wyniku dokonania ww. darowizn organ uznał, że aktualnymi następcami prawnymi po dawnym właścicielu majątku ziemskiego są: E. H. i T. B. (w miejsce M. S.), J. O. oraz K. K. (która następnie zmarła w trakcie toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie). M. S. nie była zatem uczestnikiem postępowania sądowego z mocy prawa na podstawie art. 33 § 1 P.p.s.a., ani tym bardziej na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. W konsekwencji, skoro osoba wskazana przez E. H. nie mogła być uznana za stronę postępowania sądowego to Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zastosować art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 oraz art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.