Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 166/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 4 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 166/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") odmówił A. S. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 4 stycznia 2016 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.").

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS z dnia 4 stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Uzasadniał, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego doprowadzi do sytuacji, w której wspólnie z małżonką nie będą mieli środków na utrzymanie, gdyż dysponują niskim dochodem (emerytura Skarżącego to kwota ok. 1.800 zł netto, a renta małżonki to kwota ok. 1.100 zł netto). Po pokryciu koniecznych miesięcznych wydatków na utrzymanie pozostaje im ok. 800 zł.

W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może zostać wstrzymana, ponieważ akt ten nie posiada przymiotu wykonalności. Nie nakazuje on Skarżącemu wykonania jakiegokolwiek obowiązku, ani nie przyznaje jakiegokolwiek uprawnienia. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie nadaje się do wykonania, gdyż wydanie decyzji w tym przedmiocie nie wiąże się z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania zarówno dla Skarżącego, jak również dla innych podmiotów.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 p.p.s.a., przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że nie zachodzą przesłanki do wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania.

Trafnie WSA w niniejszej sprawie uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku Skarżącego o wstrzymanie jej wykonania. Należy zgodzić się z poglądem reprezentowanym w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 lutego 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I FSK 431/07, (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w żadnym przypadku nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych, te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Ponadto wypada zauważyć, że decyzja odmowna nie ma przymiotu wykonania, tj. węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela i w pełni zgadza się z powyższymi poglądami, podkreślając raz jeszcze, że omawiana decyzja nie wywołuje żadnych skutków materialnych, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Decyzja taka nie może być egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym. Ze względu na swój charakter, nie wywołuje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Na marginesie można dodać, że stosownym wnioskiem mogłaby być natomiast objęta decyzja kreująca zobowiązanie pieniężne (w tym przypadku decyzja w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego), podlegające przymusowemu ściągnięciu (wykonaniu) w trybie egzekucji administracyjnej. Tymczasem decyzja, na mocy której "odmawia" się wnioskodawcy określonego działania nie prowadzi do podjęcia przez organy administracji jakichkolwiek działań, których wstrzymania można byłoby się domagać.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.