Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego uchyla zaskarżoną decyzję

Przedmiotem skargi T. C. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Z sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 5 grudnia 2024 r. Skarżąca zwróciła się do Prezesa ZUS o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Do wniosku załączyła odpisy skrócone aktów urodzenia czworga dzieci.

Decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] Prezes ZUS, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1051), odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując, iż nie został spełniony warunek konieczny do przyznania prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w postaci wychowania czworga dzieci, tj. uczestniczenia w procesie stałej, bezpośredniej i ciągłej opieki od urodzenia do osiągnięcia pełnoletności. Skarżąca urodziła wprawdzie czworo dzieci, jednakże od dnia [...] stycznia 1987 r. zaprzestała wychowywania córki F. urodzonej w dniu [...] lutego 1984 r. Nastąpiła zatem długotrwała przerwa w sprawowaniu przez Skarżącą osobistej opieki nad córką.

Pismem z dnia 25 lutego 2025 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że wadliwość decyzji wynika zarówno z błędnej wykładni przepisów, jak i z niewłaściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Wskazała, że wprawdzie córka została przysposobiona przez teściową, jednak mieszkając razem z teściową, ciągle zajmowała się córką. Zaznaczyła również, że teściowa zmarła w dniu [...] stycznia 1995 r., a wtedy córka miała zaledwie 9 lat.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] Prezes ZUS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 poz. 572), dalej: "k.p.a." utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie rodzicielskie może być przyznane matce, która: urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci; zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...); jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiada prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; osiągnęła wiek 60 lat; nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Organ podkreślił, że wszystkie wyżej wymienione przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Przez wychowanie - zgodnie art. 2 pkt 9 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym - należy rozumieć sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dzieci, w celu należytego wykonywania pieczy nad nimi i nad ich majątkiem. Jest to proces, który polega na zachęcaniu dzieci do naśladowania sposobów działania kontrolowanego przez rodziców, a następnie dopuszczeniu do coraz większego udziału w obowiązkach i prawach dorosłych. Wychowywanie to proces długotrwały, który rozpoczyna się wraz z urodzeniem dziecka i co do zasady powinien być realizowany do osiągnięcia pełnoletności.

Okres życia poświęcony na wychowanie określonej w ustawie liczby dzieci musi być na tyle długi, że istotnie wykluczył rodzica z grona osób zdolnych nie tylko do podjęcia zatrudnienia, czy innej działalności zarobkowej, ale też uniemożliwił spełnienie minimalnych kryteriów, od których ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674) uzależniła możliwość przyznania choćby minimalnej emerytury.

Z treści art. 1 ust. 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym wynika, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest rodzajem rekompensaty dla rodzica, który ze względu na konieczność zajmowania się co najmniej czwórką dzieci, zrezygnował z aktywności zawodowej i nie wypracował sobie stosownego świadczenia emerytalnego. Nie każdy zatem przypadek urodzenia dziecka i sprawowania nad nim pieczy może być uznany za wychowanie dziecka. Jeśli proces wychowawczy ustał w początkowej fazie, okres sprawowania pieczy nad dzieckiem nie stanowi dokonanego procesu wychowania dziecka w rozumieniu ustawy i nie jest wystarczający dla przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Uwzględniając powyższe organ wskazał, że wprawdzie Skarżąca urodziła czworo dzieci, jednakże córka F. w wieku 2 lat, 11 miesięcy i 3 dni została przysposobiona przez B. L. i A. L. Przy przysposobieniu pomiędzy przysposabiającymi i przysposobionym powstaje taka relacja prawna i faktyczna jak pomiędzy rodzicami i ich biologicznymi dziećmi. Oznacza to między innymi, że przysposabiający sprawuje pieczę nad dzieckiem. Nie można zatem uznać, że Skarżąca wychowała F. L. Skarżąca wychowała córki: K., M. i E. poprzez stałe, ciągłe i bezpośrednie sprawowanie ogółu obowiązków spoczywających na matce względem dzieci, natomiast pieczę nad córką F. sprawowała przez krótki okres 2 lat, 11 miesięcy i 3 dni. Zatem Skarżąca wychowała troje dzieci, co oznacza brak podstaw do pozytywnego załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2025 r. T. C. wniosła skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2025 r. zarzucając:

- brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w sprawie oraz jego wadliwą analizę na etapie wydawania decyzji z powodu przyjęcia z góry, że Skarżąca urodziła czworo dzieci, jednakże córka F. w wieku 2 lat, 11 miesięcy i 3 dni została przysposobiona przez B. L. i A. L,

- nieuwzględnienie w decyzji posiadanej dokumentacji (akt zgonu A. L.), z której jednoznacznie wynika, że faktyczną opiekę nad córką sprawowała Skarżąca.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,

- dopuszczenie dowodu z: decyzji o zezwolenie na dokonanie zamiany i o przydziale lokalu mieszkalnego; zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2025 r. o zameldowaniu.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że po ślubie zamieszkała wraz z mężem u jego matki. Po urodzeniu bliźniaczek F. i M. teściowa zaproponowała, że pomoże jej w opiece nad dziećmi, zwłaszcza że opiekowała się również chorą matką. Sprawa toczyła się w sądzie, lecz Skarżąca, która nie umie pisać i czytać nie rozumiała, że przekazała córkę pod pełną opiekę teściowej. Pomimo tego, że córka została przysposobiona przez teściową, Skarżąca nadal zajmowała się dzieckiem. Teściowa zmarła w dniu [...] stycznia 1995 r., gdy córka F. miała 9 lat.

Skarżąca podkreśliła, że dokonując wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, a konkretnie przesłanki "wychowania", należy mieć na uwadze bardzo rożne, ale dopuszczone przez ustawodawcę, okoliczności faktyczne sprawy, a to oznacza, że efektem wykładni powinno być takie rozumienie przesłanki, które będzie przydatne w bardzo różnorodnych stanach faktycznych. Dlatego też nie można wprowadzać konkretnych ram czasowych dla ustalenia przesłanki "wychowała", ale w każdym konkretnym przypadku należy ustalać, czy czynności podejmowane względem dziecka przez matkę doprowadziły do jego wychowania, czyli do doprowadzenia własnym działaniem do względnej samodzielności w jego bieżącym funkcjonowaniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi jako merytorycznie nieuzasadnionej. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie jedno z dzieci zostało w wieku 2 lat, 11 miesięcy i 3 dni przysposobione przez B. L. i A. L. Należy zatem uznać, że Skarżąca nie wychowała córki F. Władza rodzicielska Skarżącej ustała bowiem przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności z uwagi na przysposobienie dziecka przez inną osobę. Wraz z ustaniem władzy rodzicielskiej automatycznie ustaje prawo i obowiązek wychowania, bez względu na wiek dziecka. Tym samym Skarżąca wychowała troje, a nie czworo dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2025 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zgodnie z którym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci lub ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę (ust. 1). Świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4).

Zgodnie z art. 3 ust. 9 ww. ustawy świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Z treści tych przepisów wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie matce dzieci przedmiotowego świadczenia i jednocześnie wyznaczające granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, matka musi urodzić i wychować co najmniej czworo dzieci; po drugie, musi posiadać określony związek z krajem; po trzecie, musi osiągnąć określony wiek oraz po czwarte, nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania, przy czym nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Ustawa uzależnia przyznanie ww. świadczenia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek.

W celu dokonania prawidłowej wykładni przesłanki "wychowała", o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy, należy wziąć pod uwagę charakter rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Jest to bowiem świadczenie nieskładkowe o specjalnym charakterze, które jedynie uzupełniająco lub zastępczo jest powiązane z ryzykiem starości. Świadczenie to ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu kobiet, które skończyły co najmniej 60 lat i mężczyzn, którzy skończyli co najmniej 65 lat i nie jest związane z wcześniejszym opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie ma zatem charakter socjalny. W związku z powyższym ów wyjątkowy charakter przepisów omawianej ustawy nakazuje by wykładać je ściśle.

W art. 2 pkt 9 ustawy przewidziano, że "wychowanie" oznacza sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na: stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu określonych w tym przepisie obowiązków przez osobę uprawnioną. Powyższa definicja nie precyzuje zatem kiedy doszło do "wychowania" dziecka, lecz normuje jedynie sposób w jaki ma postępować dana osoba względem dziecka, by móc w przyszłości ubiegać się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające.

Dla dokonania ustaleń co do tego, że dana osoba "wychowała" dziecko pomocne mogą być wskazówki zawarte w uzasadnieniu projektu ustawy. Z jego treści wynika zaś, że wychowanie dziecka jest najważniejszym procesem w życiu człowieka. Ma bowiem wpływ na stosunek jednostki do otaczającego świata, kształtowanie się systemu wartości, norm, celu życia, jest to zespół wielu czynników, które kształtują rozwój człowieka oraz przygotowują go do życia w społeczeństwie. Wychowanie ujmowane jest jako proces złożony, obejmujący różnorodne formy oddziaływania na człowieka, warunkujący jego rozwój w poszczególnych fazach całego życia. Wśród tych różnorodnych czynników oddziaływujących na człowieka można wyróżnić wpływy rodziny, otoczenia i rówieśników. Dziecko będąc członkiem rodziny uczestniczy w jej życiu, obserwuje zachowanie dorosłych w różnych sytuacjach życiowych, które przejmuje i włącza w postępowanie własne, uczy się mówić, odróżniać zachowania właściwe od niewłaściwych, przyswaja sobie wiele nawyków. Powolne i stopniowe wprowadzenie młodych ludzi w świat dorosłych, zachęcanie do naśladowania sposobów działania kontrolowanego przez rodziców, a następnie dopuszczanie do coraz większego udziału w obowiązkach i prawach dorosłych, mają zapewnić trwałe przyswojenie tradycji i obyczajów. W ten sposób realizowana jest pierwszoplanowa funkcja, jaką jest niewątpliwie funkcja socjalizacyjna: przekazywanie języka, wzorów kulturowych, norm moralnych i obyczajowych. Wychowanie to również czuwanie nad prawidłowym rozwojem fizycznym i psychicznym dzieci. Jest to więc proces, który nie tylko zaczyna się najwcześniej, ale i trwa najdłużej, w którym dodatkowo przez pierwsze kilkanaście lat życia najważniejsi dla dziecka są rodzice. Z uzasadnienia projektu ustawy nie wynikają żadne normy czasowe (ani minimalny czas, ani maksymalny, tj. uzyskanie pełnoletniości przez dziecko), które miałyby określać przez jaki okres ma być realizowany proces wychowania, a wręcz wskazuje się na konieczność indywidualnego rozpoznawania każdego wniosku. Mając jednak na uwadze wskazany w projekcie ustawy sam sposób i cel realizowania procesu wychowania oraz brak w ustawie określenia dotyczącego czasu trwania tego procesu, należy stwierdzić, że o zrealizowaniu procesu wychowania można mówić wówczas, gdy dziecko jest na tyle rozwinięte i ukształtowane, że może w miarę samodzielnie funkcjonować w bieżącym życiu, w grupie społecznej, w społeczeństwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt I OSK 569/20, z dnia 27 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1540/20, z dnia 15 września 2021 r. sygn. akt III OSK 2326/21; publ. CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na stan sprawy wskazać należy, że Skarżąca urodziła czworo dzieci (K., F., M., E. - odpisy zupełne aktów urodzenia - k. 9 -11 akt administracyjnych), przy czym córka F. w wieku 2 lat, 11 miesięcy i 3 dni została przysposobiona przez B. L. i A. L. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest wzmianka dodatkowa w odpisie zupełnym aktu urodzenia córki F., z której wynika, że "Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 1987 r. sygn. akt [...] orzekł, że dziecko, którego dotyczy niniejszy akt, zostało przysposobione przez małżonków B. L. i A. L. Dziecko nosi nazwisko L. W odpisach aktu wymienia się przysposabiających jako rodziców dziecka".

Przez przysposobienie, regulowane w art. 114 i nast. ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.), dalej: "k.r.o.", rozumie się nawiązany między przysposabiającym a przysposobionym stosunek prawnorodzinny podobny do stosunku między rodzicami a dzieckiem (art. 121 § 1 k.r.o.). Między stronami tego stosunku powstają takie same prawa i obowiązki, jakie istnieją między dzieckiem a jego naturalnymi rodzicami (H. Ciepła [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. K. Piasecki, Warszawa 2011, s. 832 i n.).

Przysposobienie jest więc instytucją poprzez którą dochodzi do ustanowienia związku o charakterze rodzinnym unormowanego w taki sposób, jakby strony przysposobienia łączyło pokrewieństwo w linii prostej pierwszego stopnia. Prowadzi to "do powstania stosunku prawnorodzinnego, będącego ścisłym odpowiednikiem materialnego stosunku rodzicielskiego". Przysposobienie ma na celu zapewnienie przysposobionemu dziecku normalnych warunków rodzinnych, a gdy osiągnie pełnoletność - takiej sytuacji względem przysposabiającego oraz jego krewnych, w jakiej normalnie w rodzinie żyje dorosłe dziecko.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt V CSK 283/11 (publ. LEX nr 1232479), przysposobienie ma umożliwić realizację prawa dziecka do wychowania w zastępczym środowisku rodzinnym, w sytuacji, w której - z różnych przyczyn - jest ono pozbawione pieczy rodzicielskiej. Przysposobienie jest pod tym względem instytucją optymalną, gdyż tylko ono może zapewnić dziecku warunki identyczne z tymi, jakie są w pełnej rodzinie naturalnej.

Biorąc pod uwagę wskazaną powyżej okoliczność przysposobienia córki Skarżącej – F. przez B. L. i A. L. organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania jej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skarżąca wychowała bowiem troje dzieci. Nie została spełniona kluczowa przesłanka z art. 3 ust. 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym z tego względu, że pieczę na córką F. Skarżąca sprawowała przez krótki okres obejmujący 2 lata, 11 miesięcy i 3 dni.

Przyjmując powyższe stanowisko organ nie odniósł się jednak do argumentów podnoszonych przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Otóż Skarżąca podnosiła, że po ślubie zamieszkała wraz z mężem w domu jego matki (A. L.) i pomimo przysposobienia córki F. przez teściową nadal się nią zajmowała, tj. karmiła ją i kąpała. Nadto opiekowała się córką po śmierci teściowej, co nastąpiło w dniu [...] stycznia 1995 r. W tym czasie córka F. miała 9 lat.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca załączyła kopię odpisu skróconego aktu zgonu A. L. sporządzonego w USC w B. w dniu [...] stycznia 1995 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Prezes ZUS rozważył wskazane powyżej okoliczności. Organ w istocie w ogóle nie odniósł się do kwestii zgonu A. L. oraz do argumentacji Skarżącej, iż faktycznie opiekowała się córką F., która w dacie śmierci A. L. miała zaledwie 9 lat. Nie wyjaśnił również z jakich względów uznał, że powoływane przez Skarżącą okoliczności nie mają znaczenia w sprawie, a de facto takie właśnie stanowisko organ przyjął utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2025 r. o odmowie przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Rację ma zatem Skarżąca podnosząc, że organ nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego. Nie ustalił i nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, mogących mieć istotne znaczenie dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Podkreślić należy, że rozpatrując sprawę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na organie spoczywa obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz szczegółowe ustosunkowanie się do argumentów podniesionych przez stronę. Prezes ZUS w niniejszej sprawie obowiązków tych nie dopełnił. Nie odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy pomijając w istocie argumenty i dowody złożone przez Skarżącą.

Z akt sprawy nie wynika również, aby przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ poinformował Skarżącą o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a., w tym o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czy też do złożenia wniosków dowodowych. Z tego względu Skarżąca dopiero na etapie skargi złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. zaświadczeń o zameldowaniu na pobyt stały i czasowy Skarżącej i córki F. oraz decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] marca 1993 r. o zezwoleniu na dokonanie zamiany i przydziale lokalu mieszkaniowego - na okoliczność, że córka F. zamieszkiwała ze Skarżącą.

Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził dowód uzupełniający z ww. dokumentów i stwierdził, że dokumenty te mogą mieć znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy, jednak wymagają przeanalizowania przez organ w celu ustalenia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w ich całokształcie.

Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada, czy ustalony przez organ administracji faktyczny sprawy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., ma jedynie charakter uzupełniający, w związku z czym dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Sąd nie może zastępować organu w dokonywaniu kluczowych ustaleń faktycznych co do istnienia (nieistnienia) przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. To na organie spoczywa bowiem obowiązek rozpoznania wniosku, a w przypadku odnowy przyznania świadczenia - wyczerpujące uzasadnienie wydanej decyzji, odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., które umożliwi adresatowi decyzji, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu, poznanie pełnych motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 15 k.p.a., a naruszenie powyższych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r.) Prezes ZUS poinformuje Skarżącą o prawie do czynnego udziału w postępowaniu wynikającym z art. 10 k.p.a., a następnie rozpatrzy sprawę w jej całokształcie i ustosunkuje się do podnoszonych przez Skarżącą twierdzeń i argumentów biorąc pod uwagę konieczność indywidualnej oceny wniosku o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.