Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia D. W. na postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 18 marca 2021 r. wpłynął do Wojewody [...] wniosek D. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. i J. O. pozwolenia na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego z przyłączem wodociągowym i kanalizacyjnym, elektroenergetycznym od złącza do budynku oraz zbiornikiem na ścieki sanitarne, na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...].

Rozpatrując powyższy wniosek Wojewoda [...] stwierdził, że decyzją z dnia [...] października 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r. Decyzja ta została skontrolowana w toku instancji przez GINB, który decyzją z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z kolei decyzja GINB nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w związku z czym uzskałą ona status prawomocności.

W związku z powyższym Wojewoda [...], powołując się na treść art. 61a § 1 k.p.a. postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., Wojewoda [...] odmówił wszczęcia, na wniosek D. W., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia D. W. GINB stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołał się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 k.p.a. Wskazał, że naruszenie tej reguły przez ponowne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga za sobą sankcję nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Powołał się następnie na poglądy wyrażone w doktrynie prawa oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wskazał, że z wniosku D. W. prowadzone już było postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r., które zostało zakończone decyzją GINB z [...] maja 2019 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r., znak: [...]. W związku z czym brak było podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy. Tym samym Wojewoda [...] zasadnie odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego w powyższej sprawie, albowiem wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych.

W skardze na powyższe postanowienie D. W. zwrócił uwagę na nowe okoliczności, które wystąpiły w sprawie decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r., nr [...]. Wskazał m. in. na ponowne oględziny z dnia 10 czerwca 2021r. które pokazują faktyczne usytuowanie budynku, mapę do celów projektowych z 2018r., decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: [...] nakazującą likwidację otworów okiennych i obowiązek sporządzenia projektu zamiennego. Wskazał, że usytuowanie budynku jest niezgodne z planem zagospodarowania działki i z wydanym pozwoleniem, a także niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania Spowodowało to naruszenie § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto skarżący naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, a mianowicie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie stanowi odstąpienia od projektu budowlanego niezachowanie granic odległości ściany budynku sąsiadującego z nieruchomością wykonawcy oraz mylne uznanie, iż nie jest to istotne dla wykładni przepisu. W ocenie skarżącego naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a, polegające na niepełnym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia I instancji oraz uznanie naruszenia prawa w decyzji o pozwoleniu na budowę z 2018r. lub nakaz rozbiórki i usytuowania go według projektu.

W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, ponieważ zgodnie z art. 120 w zw. art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot sprawy mieścił się w powyższym katalogu.

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że odmowa wszczęcia z przyczyn przedmiotowych (innych uzasadnionych przyczyn) występuje chociażby wówczas, gdy sprawa ma status res iudicata, bądź w ogóle nie może być rozstrzygana w oparciu o określone przepisy prawa materialnego. Jak się podnosi w orzecznictwie przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 kpa, "należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2013 r. sygn.. akt II SA/GL 1161/12). Ze względu na obowiązującą regułę trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 k.p.a., na którą słusznie powołał się GINB, fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja oznacza, że sprawa nią objęta nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej zasady przez ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości i nie jest kwestionowane przez skarżącego, że sprawa ewentualnej nieważności decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r., nr [...] została już rozstrzygnięta na skutek wniosku złożonego przez skarżącego. Należy bowiem podkreślić, że decyzją z dnia [...] października 2018 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r., a następnie decyzję tę utrzymał w mocy GINB w decyzji z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...]. W rezultacie sprawa nieważności decyzji Starosty [...] z [...] maja 2009 r. została już poprzednio rozstrzygnięta ostatecznie (i prawomocnie) inną decyzją tj. decyzją GINB z dnia [...] maja 2019 r. i ta decyzja pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji brak jest możliwości ponownego rozpatrzenia merytorycznego sprawy nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2009 r., czego domaga się skarżący. W sprawie bowiem występuje tożsamość przedmiotowa (ta sama sprawa) i podmiotowa (te same strony), a jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem w takim przypadku jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Dlatego zaskarżone postanowienie GINB z dnia [...] czerwca 2021 r. [...] jest zgodne z prawem.

Odnosząc się do zarzutów i argumentów sformułowanych przez skarżącego należy wyjaśnić, że nie wpływają one na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Skarżący zdaje się bowiem nie rozumieć istoty zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sprowadza się ono wyłącznie do odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych tj. wcześniejszego załatwienia w drodze decyzji administracyjnej tej samej sprawy (nieważności pozwolenia na budowę Starosty [...] z [...] maja 2009 r.). Argumenty merytoryczne wskazujące na nieważność wspomnianej decyzji nie mogą być zatem brane pod uwagę ani przez organ, ani przez Sąd rozpatrujący skargę. Skoro w ocenie skarżącego w sprawie wystąpiły np. nowe okoliczności, to może skorzystać z innego trybu postępowania administracyjnego, chociażby ze wznowienia postępowania administracyjnego. Nie zmienia to jednak oceny zasadności skargi w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji.