Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Lidia Ciechomska- Florek Protokolant asystent sędziego Milena Budna po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. i B. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 marca 2013 r.; sygn. akt V SA/Wa 1877/12 w sprawie ze skargi M. K. i B. A. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] maja 2012 r.; nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. K. i B. A. solidarnie na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju Regionalnego kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 19 marca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1877/12 oddalił skargę M. K. i B. . - wspólników spółki cywilnej L. M. K. B. A. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] maja 2012 r. w przedmiocie zwrotu środków dofinansowania ze środków unijnych.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

M. K. i B. A. - wspólnicy spółki cywilnej L. zawarli w dniu [...] października 2009 r. z Wojewódzkim Urzędem Pracy w L., pełniącym funkcję Instytucji Wdrażającej (Instytucji Pośredniczącej; dalej: IW), umowę o dofinansowanie projektu pt. "Między nadzieją a zwątpieniem - reintegracja społeczna poprzez sport". Częścią umowy był wniosek o dofinansowanie projektu, zawierający wszelkie założenia planowanego przedsięwzięcia.

W sierpniu i wrześniu 2010 r. IW przeprowadziła w siedzibie przedsiębiorstwa kontrolę obejmującą okres realizacji projektu od 1 października 2009 r. do 30 czerwca 2010 r., rozliczony w trzech pierwszych wnioskach o płatność. Poczynione w trakcie kontroli ustalenia zawarto w informacji pokontrolnej z [...] października 2010 r. W zaleceniach pokontrolnych wezwano beneficjenta do zwrotu kwoty składającej się na ujawnione nieprawidłowości, czyli odpowiadającej wydatkom uznanym za niekwalifikowalne w łącznej wysokości 100 351, 97 zł.

Pismem Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] września 2011 r. wspólnicy s.c. L. wezwani zostali do zwrotu kwoty wydatków uznanych za niekwalifikowane.

Po bezskutecznym upływie terminu, Wicedyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. [...] października 2011 r. wydał decyzję, w której zobowiązał stronę do zwrotu kwoty 100 351,97 zł. stwierdzonych nieprawidłowości.

W następstwie odwołania Minister Rozwoju Regionalnego decyzją z [...] grudnia 2011 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] marca 2012 r. Instytucja Wdrażająca zobowiązała stronę do zwrotu środków w kwocie 39 257,18 zł.

Minister Rozwoju Regionalnego decyzją z [...] maja 2012 r. uchylił w części decyzję organu pierwszej instancji i orzekł zwrot kwoty 20 575,43 zł wraz z odsetkami.

Stwierdził, że kwota do zwrotu wynika z końcowego rozliczenia wydatków ponoszonych w ramach projektu i stanowi różnicę pomiędzy przekazanymi wspólnikom s.c. transzami dofinansowania (624 866,05 zł) a kwotą (604 290,62 zł) uznaną za kwalifikowalną.

Minister nie podzielił stanowiska organu I instancji, iż nie ma podstaw m.in. do uznania wydatków w wysokości 17 100 zł poniesionych na wynagrodzenie koordynatora projektu za niekwalifikowalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę stwierdził, iż jest ona niezasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W uzasadnieniu wskazał, że skarżący otrzymali dofinansowanie na warunkach umowy cywilnoprawnej oraz w ramach i na warunkach poprzedzającego go konkursu przeprowadzonego m.in. w oparciu o regulacje z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z 6 grudnia 2006 r. (Dz.U. Nr 84 z 2009 r., poz. 712 ze zm.; dalej: uzppr), a także przepisy wewnętrzne, w tym Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ministra Rozwoju Regionalnego z 27 marca 2009 r., w wersji obowiązującej w dacie realizacji zamówienia. Sąd stwierdził, że Wytyczne oraz umowa stanowią regulacje określające, jak otrzymane środki mają być wydatkowane, aby można je było uznać za tzw. koszty kwalifikowane realizacji projektu.

Sąd pierwszej instancji uznał za bezpodstawny zarzut skarżących, że organy kierując do nich wezwania do nadesłania dokumentów dotyczących poniesionych wydatków w związku z realizacją projektu nie precyzowały w sposób jasny, jakie dokumenty powinny zostać przedstawione w sprawie. Podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się korespondencja między organem I instancji a skarżącymi dot. tej kwestii, m.in. pismo z [...] lutego 2012 r. ze szczegółowym zestawieniem, jakie dokumenty znajdują się w posiadaniu organu, a jakie koszty nie zostały jeszcze udokumentowane. Podobnie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej: kpa), bowiem organ I instancji dopełnił obowiązków wynikających z jego treści, m.in. wezwał stronę do przedstawienia dowodów, powiadomił o wszczęciu postępowania, poinformował o prawie zapoznania się z aktami, a także zawiadomił o prawie złożenia wniosków i uwag do zgromadzonego materiału. Podkreślił jednocześnie, że na etapie postępowania administracyjnego - w odpowiedzi na w/w pismo z [...] lutego 2012 r. - skarżący poinformowali WUP w L., że przedstawili już wszystkie posiadane dokumenty dot. kosztów pośrednich.

Powołując się na definicje zawarte w Wytycznych MRR z 27 marca 2009 r. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że wydatek związany z jednorazowym zakupem bieżni nie jest wydatkiem kwalifikowanym w ramach kosztów pośrednich, bowiem koszt ten nie stanowi wydatku związanego z obsługą techniczną projektu.

Reasumując stwierdził, że organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Uzasadnienie decyzji organu II instancji zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Decyzja zawiera szczegółowe wskazanie, jakie kwoty składają się na ostatecznie ustaloną część dotacji do zwrotu. Jest ona w sposób dostateczny jasna i przejrzysta.

M. K. i B. A.- wspólnicy spółki cywilnej L. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 9, 77, 80 oraz 138 § 1 pkt 2 kpa przez zaniechanie uchylenia decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a co miało wpływ na wynik sprawy,

2. art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. 138 § 1 pkt 2 kpa przez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt. 2 kpa).

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione uzasadnieniu środka prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rozwoju Regionalnego wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sformułowane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty procesowe nie są zasadne.

Wskazuje się w nich na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w powiązaniu z przepisami art. 9, 77, 80 oraz 138 § 1 pkt 2 kpa.

Istotą zarzutu o charakterze procesowym jest wykazanie, że naruszone zostały przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest, iż gdyby Sąd prawa nie naruszył, wyrok - co do istoty - byłby odmienny od skarżonego. Autor skargi kasacyjnej, który w ramach zarzutów winien powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie przedstawił w tym zakresie żadnych argumentów, nie zakwestionował ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie wskazał, jaki wpływ na rozstrzygnięcie mogły mieć ewentualne uchybienia w zakresie naruszenia przepisów postępowania, a co więcej w środku prawnym wskazał przepisy procedury administracyjnej, których Sąd I instancji w ogóle nie stosował.

Nie ulega w sprawie wątpliwości, że kontrolując skarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 pusa), Sąd I instancji nie stwierdził żadnego naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawidłowo zastosował "środki określone w ustawie" (art. 3 § 1 ppsa), oddalając skargę na podstawie art. 151 ppsa. Poza tym, jak trafnie zauważył NSA w wyroku z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1661/10 "nie może być przyjęta za skuteczną podstawa kasacji wskazująca na naruszenie niezastosowanego w sprawie przepisu prawa procesowego w sytuacji, gdy autor kasacji nie wykazał naruszenia takich norm prawa, które pozwalałyby przyjąć, iż nastąpiło wadliwe zastosowanie art. 151 ppsa" (LEX nr 1102523).

Skarżący otrzymali dofinansowanie projektu "Między nadzieją a zwątpieniem - reintegracja społeczna przez sport", w ramach i na warunkach zawartej umowy cywilnoprawnej z [...] października 2009 r. oraz poprzedzającego ją konkursu. Konkurs i zawarcie umowy odbyły się m.in. w oparciu o regulacje prawne ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz przepisy wewnętrzne wydane na podstawie tej ustawy przez podmioty tam wskazane, w tym Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Wytyczne oraz umowa cywilnoprawna stanowiły regulację określającą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane, aby uznać je za tzw. koszty kwalifikowane realizacji projektu. Zapisy te, stanowiąc o sposobie wydatkowania pieniędzy, są rodzajem procedury wiążącej strony umowy dotyczącej wykorzystania środków. Z kolei przepis art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych stanowi, że zwrotowi podlegają środki pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Z umowy podpisanej [...] października 2009 r. wynika, że beneficjenci zapoznali się z treścią wytycznych dot. kwalifikowalności wydatków, zaś Instytucja Wdrażająca zobowiązała się do powiadamiania o wszelkich zmianach wytycznych.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, który uznał za bezpodstawny zarzut, iż organy nie informowały skarżących, jakie dokumenty winni przedstawić, oraz że wezwania do nadesłania dokumentów dot. wydatków poniesionych w związku z realizacją projektu były zbyt ogólne. W aktach administracyjnych jest obszerna korespondencja między stronami umowy dot. tej kwestii. Organ II instancji trafnie zwrócił uwagę szczególnie na pismo z 20 lutego 2012 r., które zawiera dokładne wyjaśnienie, jakie dokumenty znajdują się w posiadaniu organu, a jakie koszty jeszcze nie zostały udokumentowane. Do pisma dołączono szczegółowe zestawienie.

Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia art. 9 kpa - organ dopełnił obowiązków wynikających z jego treści, m.in. wezwał stronę do przedstawienia dowodów, powiadomił o wszczęciu postępowania i poinformował o prawie zapoznania się z aktami, powiadomił o prawie złożenia wniosków i uwag do zgromadzonego materiału.

Obowiązek należytego oraz wyczerpującego informowania stron przez organ administracyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących wpływać na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, nie zwalnia przedsiębiorcy prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą z obowiązku znajomości przepisów prawnych i dołożenia należytej staranności w zakresie jej prowadzenia.

Sąd I instancji zasadnie zwrócił w tym zakresie uwagę, że art. 9 kpa nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa, nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych. Podkreślił jednocześnie, że sądy administracyjne prezentują pogląd, że podpisanie oświadczenia odnośnie znajomości zasad przyznawania płatności czy dofinansowania, w pełni wyczerpuje pouczenie strony o jej prawach i obowiązkach, zaakcentował, że już na etapie postępowania administracyjnego skarżący wspólnicy poinformowali WUP w L., że przedstawili już wszystkie posiadane dokumenty dot. kosztów pośrednich. Skoro zatem z wniosku jasno wynikało, że strona przyjęła, jako podstawę ustalenia kosztów pośrednich koszty historycznie poniesione, kontrolujący mieli obowiązek ustalać kwalifikowalność wyłącznie na podstawie przedłożonych dokumentów odnoszących się do okresu przyjętego do wyliczeń we wniosku.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 77 i art. 80 kpa. Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zaskarżone decyzje zawierają wszystkie elementy przewidziane przepisem art. 77 kpa, a uzasadnienia rozstrzygnięć organów obydwu instancji zawierają szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzje obu instancji zawierają szczegółowe wskazanie, jakie kwoty składają się na ostatecznie ustaloną sumę środków do zwrotu, jako niekwalifikowalnych, są one w sposób dostateczny jasne i przejrzyste.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W tym zakresie podziela pogląd, że "organ odwoławczy nie jest obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy". W konsekwencji należy stwierdzić, że sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. (v. Komentarz aktualizowany do art. 138 kpa A. Wróbel, publ. LEX 2014)

Powyższe w oczywisty sposób skutkuje także uznaniem za niezasadny zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego też, stosownie do art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.