Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić S. S. przyznania prawa pomocy.

Strona skarżąca wnioskiem sporządzonym dnia 21 stycznia 2008r., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez "zwolnienie z wpisu i kosztów sądowych". Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, w związku z czym do strony, w dniu 22 lutego 2008r. skierowano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przeznaczonego dla osoby fizycznej. W terminie do wykonania tej czynności procesowej strona skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła argumenty dotyczące naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji o wymeldowaniu. W dalszej części strona wykazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Strona podała, że nie osiąga żadnych dochodów i wyjaśniła, że [...] utraciła prawo do świadczenia rentowego w związku z "wygaśnięciem" orzeczenia lekarza orzecznika [...] oraz że na dzień [...] ma wyznaczoną komisję lekarską w [...].

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje:

W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.).

Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku

o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie przywrócenia stronie prawa do renty (w związku z wyznaczeniem komisji lekarskiej w [...] na dzień [...]). Wyjaśnienia wymagała również kwestia ponoszonych stałych wydatków na utrzymanie, ponieważ strona wykazała, że nie posiada żadnego domu, ani mieszkania, nie wiadomo było zatem czy ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego w miejscu gdzie zamieszkuje. Ponadto wypełniony urzędowy formularz wniosku o prawo pomocy zawierał braki formalne, bowiem strona wskazując że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, nie podała od jakich konkretnie kosztów sądowych domaga się zwolnienia.

W związku z powyższym, pismem z dnia 11 marca 2008r. wezwano stronę do usunięcia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wskazanie w jakim zakresie domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy; decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty, bądź decyzji, z której będzie wynikało na jaki okres renta została przyznana, bądź oświadczenia strony wykazującego za jaki ostatnio miesiąc otrzymał wypłatę renty oraz jej wysokość brutto; oświadczenia strony w przedmiocie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego i dokumentów potwierdzających te wydatki; oświadczenia strony, czy w związku z orzeczeniem komisji lekarskiej [...] wyznaczonej na dzień [...] przywrócono mu prawo do renty i w jakiej wysokości.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona w piśmie z dnia 31 marca 2008r. wskazała, iż wnosi o zwolnienie od wpisu sądowego i kosztów sądowych "w części 1/2". Do pisma załączyła następujące dokumenty: pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] skierowane do Komornika Sądowego [...] w [...] dotyczące kolejności dokonywania potrąceń; orzeczenie Lekarza Orzecznika [...] z dnia [...] ustalające u strony [...] niezdolność do pracy w okresie od [...] do [...]; zawiadomienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] skierowane do Komornika Sądowego [...] w [...] dotyczące rozpoczęcia dokonywania potrąceń ze świadczenia strony począwszy od miesiąca [...]; informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] o wstrzymaniu wypłaty renty od [...] oraz o zasadach ustalania dalszego prawa do renty i zgłaszania wniosku w tym przedmiocie; oświadczenie strony z dnia 31 marca 2008r. informujące, że pobierane dotychczas świadczenie rentowe pokrywało w całości wszystkie zobowiązania wobec gospodarstwa domowego, a po dokonaniu potrąceń w kwocie [...] zł tytułem alimentów na dzieci nie wystarcza środków na zapłacenie rachunków i wykup leków.

W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.

Strona skarżąca nie wykazała, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa, bowiem nadesłała jedynie część dokumentów, do złożenia których została wezwana. Pomimo stosownego wezwania, strona nie wykazała, czy przywrócono jej prawo do świadczenia rentowego i w jakiej wysokości jest ono wypłacane, nie nadesłała też wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, jak również nie złożyła żadnego oświadczenia w tym przedmiocie. Podobnie mimo wezwania do złożenia oświadczenia w zakresie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie, strona nie sprecyzowała ani ich rodzaju, ani ich wysokości. Tym samym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określone art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.

Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.