Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji postanawia: odmówić K. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2013 r. odmówiono K. J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W dniu 30 października 2013 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu sprzeciw ww. od postanowienia z dnia 10 października 2013 r. W złożonym sprzeciwie skarżący wskazał, iż poniesienie kosztów sądowych jest w zasięgu jego możliwości finansowych, natomiast ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika znacznie przekracza jego możliwości.

Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 10 października 2013 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu.

Z uwagi na oświadczenie zawarte w sprzeciwie, Sąd uznał, iż K. J. zmodyfikował swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, i w związku z tym rozpoznał go jedynie w zakresie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego (przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8).

Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (zob. J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Podał, że posiada nieruchomość o pow. 111 m2 (segment w zabudowie szeregowej). Wskazał, że utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur w łącznej wysokości 4498,64 złotych. W dodatkowych wyjaśnieniach wnioskodawca zaznaczył, iż miesięczne wydatki wynoszą 3 680 złotych i składają się na nie żywność, lekarstwa i leczenie 2 100 złotych, opłaty za mieszkanie 900 złotych, wydatki roczne zmienne (ubezpieczenie, rehabilitacja, odzież, obuwie, naprawy sprzętu "AGD", środki chemiczne i higieny) 680 złotych. Ponadto wnioskodawca wskazał, że nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, podobnie nie otrzymuje wsparcia od rodziny i osób trzecich. Podał, że udziela pomocy materialnej córce M. J. Wnioskodawca dołączył kopie zeznań podatkowych za 2012 r. i kopie zaświadczeń z ZUS. Nadto, wskazał, że posiada rachunek bankowy wspólny z żoną, na który przelewane są świadczenia ZUS, które w całości są pobierane i wydawane na pokrycie ww. wydatków.

Biorąc pod uwagę przedstawione informacje, Sąd uznał, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż K. J. zaliczyć można do kręgu osób, którym można przypisać jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Należy mieć na względzie, że wnioskodawca posiada stały miesięczny dochód, zaś koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane. K. J. nie można uznać za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, bądź za osobę zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby do życia. Wręcz przeciwnie, strona uzyskując wskazany dochód jest w stanie poczynić oszczędności i jak zaznaczyła, wspomóc materialnie córkę. Zauważyć również należy, iż podstawą przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie może być zaś zawiły charakter sprawy, czy też nieznajomość prawa przez stronę, bowiem jedynym warunkiem jego ustanowienia jest szczególna sytuacja materialna strony.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanym przypadku, brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na współobywateli, a do tego sprowadzałoby się przyznanie stronie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.