II SA/Kr 1202/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-03	
Data wpływu	2025-09-18	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Magda Froncisz /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Piotr Fronc	
Symbol z opisem	6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom	
Hasła tematyczne	Wodne prawo	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 1121; art 234; Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168; art 7 , art 77 , art 107; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art 145 par 1 pkt 1 lit c;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2026 r. spraw ze skarg Gminy R. , J. S. i K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 lipca 2025 r., znak SKO.PW/4171/72/2025 w przedmiocie nakazu przywrócenia pierwotnego stanu wody na gruncie I. odrzuca skargę Gminy R. II. w uwzględnieniu skargi J. S. i K. S. uchyla zaskarżoną decyzję; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz J. S. i K. S. solidarnie kwotę 300 (słownie: trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz K. S. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu zastępstwa procesowego; V. zwraca Gminie R. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonej części wpisu od skargi.	
Uzasadnienie
Wójt Gminy R. decyzją z 14 maja 2025 r., znak RGPRiOŚ.6331.01.2021/2024, po rozpoznaniu sprawy wszczętej na wniosek A. K. i M. K., właścicieli nieruchomości [...] obr. C. w sprawie spływu wód opadowych wzdłuż drogi gminnej przebiegającej po dz. nr [...] i [...] położonych w miejscowości C. odmówił nakazania przywrócenia pierwotnego stanu spływu wód opadowych po drodze gminnej będącej we władaniu Gminy R. , położonej na dz. nr [...] i [...] w miejscowości C. , gm. R..

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1087), dalej: "P.w.".

W uzasadnieniu ww. decyzji Wójt opisując przebieg postępowania wskazał, że 10 września 2020 r. A. K. i M. K. złożyły pismo dotyczące uregulowania stosunków wodnych wzdłuż drogi gminnej położonej na dz. nr [...] i [...], podnosząc, że wykonana na zlecenie Gminy R. modernizacja drogi i budowa rowu melioracyjnego przyczyniają się do zalewania działek sąsiednich stanowiących ich własność.

W dniu 4 stycznia 2021 r. zostały przeprowadzone oględziny w terenie, podczas których ustalono, że:

- rów wzdłuż działki drogowej nr [...] powinien zostać udrożniony przy użyciu koparki;

- właściciel przyległej działki telefonicznie został pouczony o bezwzględnym zakazie składowania odpadów produkcyjnych na rowie wzdłuż drogi gminnej;

- ustalono, że spływ wody po działkach nr [...] i [...] jest spływem naturalnym powierzchniowym po gruncie rolnym i nie jest wymuszany ani kierowany przez właściciela działek przyległych;

- nie ujawniono na przedmiotowym obszarze dz. nr [...] i [...] systemu rurek drenarskich lub drenażu powierzchniowego ani też innego urządzenia mogących zakłócać stosunki wodne w terenie;

- stwierdzono możliwość uregulowania okresowego spływu wody opadowej wzdłuż drogi prywatnej stanowiącej dz. ew. nr [...] oraz dz. ew. nr [...] do istniejącego rowu przy drodze publicznej, co może wymagać uzyskania przez właściciela drogi pozwolenia wodnoprawnego;

- zasugerowano również możliwość wykonania trwałej nawierzchni na drodze prywatnej, co jest w gestii właściciela drogi, rozwiązanie to zakończyło by proces niszczenia drogi przez wody opadowe i wynoszenie żwiru.

Oględziny w terenie ponowiono 16 marca 2021 r. Natomiast 17 marca 2021 r. wpłynęło pismo A. K. i M. K. podnoszące kwestie nieuwzględnienia w notatce wypływu wody z drogi bocznej oraz spławu wody z działki sąsiedniej, jak również niesionego przez wodę materiału organicznego.

Kolejno do organu I instancji wpłynęło zawiadomienie od Małopolskiego Inspektoratu Ochrony Środowiska dotyczące przekazania sprawy do załatwienia organowi właściwemu - Wójtowi Gminy R. - w zakresie przeprowadzenia kontroli poprawności składowania odpadów i materiałów z zakładu kamieniarskiego wzdłuż drogi gminnej nr [...] oraz wzdłuż drogi gminnej nr [...] w miejscowości C. oraz nakazania usunięcia niepoprawnie składowanych odpadów.

Na skutek powyższego pismem z 21 kwietnia 2021 r. nr RGROŚ.6236.1.2021 J. S. został wezwany do usunięcia odpadów i materiałów składowanych wzdłuż drogi gminnej nr [...] oraz [...] z terminem wykonania zadania do 10 maja 2021 r. Według organu I instancji ostatecznie do usunięcia wszystkich materiałów stanowiących własność J. S. doszło w miesiącu październik 2021 r.

Decyzją z 13 października 2021 r. organ I instancji odmówił nakazania J. S. przywrócenia stanu poprzedniego oraz zobowiązania do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie stanowiącym dz. ew. [...] i [...].

W dniu 29 października 2021 r. A. K. i M. K. złożyły odwołanie od ww. decyzji, wskazując na trwałe zniszczenia na działkach sąsiadujących zlokalizowanych poniżej biegu drogi gminnej, a także błąd w budowie drogi gminnej polegający na tym, że rów odwadniający drogę nie spełnia swojej roli. Woda płynie nie w rowie, ale wierzchem jezdni. Podniesiono brak oparcia wniosków zawartych w decyzji w zebranym materiale dowodowym i stanie fatycznym. Zarzucono również brak udostępnienia stronom postępowania materiałów i notatek związanych z przeprowadzonymi przez pracowników oględzinami w terenie, wskazując w szczególności na fakt, iż materiały stanowiące własność J. S. nie zostały usunięte w terminie podanym w decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 24 kwietnia 2024r. uchyliło ww. decyzję Wójta z 13 października 2021 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził m.in., że organ I instancji powinien dokonać ustaleń w zakresie wszystkich przesłanek wynikających z przywołanego art. 234 ust. 3 P.w., co dotąd nie miało miejsca. Podkreślił również, że w niniejszym postępowaniu nie powołano biegłego, który dokonałby analiz na poparcie ustaleń, dokonywanych ponadto niezgodnie z K.p.a. w odniesieniu do obowiązku sporządzania z czynności przeprowadzanych przez organ z udziałem stron nakazującymi sporządzenie protokołu. Kolegium skonstatowało przy tym, że w obliczu nieoczywistych okoliczności niniejszej sprawy przeprowadzone przez organ I instancji czynności są niewystarczające i wyniki tego postępowania w efekcie nie dają podstaw do poczynienia na ich podstawie niespornie ustaleń stanu faktycznego sprawy w kontekście normy art. 234 P.w.

W ponownie prowadzonym postępowaniu w styczniu 2024 r. Gmina R. zleciła wykonanie Ekspertyzy – opinii technicznej (dalej: Ekspertyza nr 1), a przedmiotem zlecenia była:

- ocena stanu technicznego i prawidłowości rozwiązania odwodnienia drogowego drogi gminnej nr [...] – dz. nr ewid. [...], [...] w odniesieniu do sąsiadujących działek w miejscowości C., Gmina R.

- ocena stanu technicznego poszczególnych elementów odwodnienia, wchodzących w skład wyposażenia przekroju drogi gminnej,

- podanie sposobu rozwiązania i poprawy stanu technicznego istniejącego systemu odwodnienia ww. drogi gminnej nr [...]

Biegły stwierdził, że podczas ulewnych deszczy może nastąpić przelewanie się wody z rowu prawostronnego poprzez jezdnię na lewe pobocze i dalej na sąsiadujące działki.

Opisując odwodnienie przedmiotowej drogi autor Ekspertyzy nr 1 rzeczoznawca budowlany inż. T. S. wskazał, że "z uwagi na przekrój poprzeczny - odcinkowy drogi (wykop-nasyp), możliwe jest wprowadzenie w pasie drogowym rowu z lewej strony drogi gminnej w celu przejęcia wód opadowych z ˝ powierzchni nawierzchni asfaltowej (a nawet z całej szerokości jezdni w przypadku przechyłki na łukach poziomych), tak aby nie było wątpliwości co do przenikania (przelewania się) wód na tereny sąsiednie! (...) proponuje się umiejscowienie ścieku z prefabrykowanych elementów betonowych zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie nawierzchni asfaltu po lewej stronie drogi!".

Formułując wnioski z ekspertyzy rzeczoznawca wskazał, że:

1. Przedmiotowa droga to droga gminna klasy D (dojazdowa) wg. obowiązujących przepisów Prawa Budowlanego (RMTiGM [6] z 02.03.1999 r., RMI [7] z 20.07.2022 r. oraz RMI [8] z 12.04.2002 r.);

2. Parametry techniczne drogi gminnej [...] wg obowiązujących przepisów Prawa budowlanego: szerokość min. 4,50 m (3,0 m jezdnia+2 x 0,75 m pobocza gruntowe, wynikająca min. z potrzeb warunków ppoż). Na podstawie istniejących, obecnych warunków technicznych drogi (pasa drogowego) w terenie należy pozostawić szerokość jezdni 3,0 m oraz utrzymać szerokość pasa drogowego wraz z elementami odwodnienia podłużnego;

3. dla poprowadzenia drogi gminnej z zastosowaniem poprawnego, skutecznego odwodnienia wód powierzchniowych, ujmujących tereny sąsiednie (działki leśne nr: [...] [...], [...], działki indywidualnych właścicieli[...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...]), spełnienia ww. warunków technicznych dla drogi dojazdowej klasy, koniecznym może okazać się ingerencja w ww. działki celem wykonania poprawnego rozwiązania komunikacyjnego, w tym skutecznego odwodnienia wód opadowych (kanalizacja podziemna+elementy odwodnienia powierzchniowego: typu korytka, ACO-dreny przed progiem bramy wjazdowej na poszczególne posesje).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją nr 01/24 z 11 lipca 2024 r., znak RGPRiOŚ.6331.01.2021/2024, odmówił nakazania przywrócenia pierwotnego stanu spływu wód opadowych po drodze gminnej będącej we władaniu Gminy R. położonej na dz. nr [...] i [...] położonych w miejscowości C. gm. R.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dokonał analizy kopii archiwalnych dokumentów projektowych, w wyniku której ustalono, że spływ wód deszczowych po przedmiotowej drodze gminnej odbywa się niezmiennie od co najmniej 10 września 2009 r., kiedy to sporządzono protokół odbioru końcowego i przekazania do użytkowania remontu drogi gminnej C. na S. - Etap l Km 0+000-0-280 i 0+632-1+650. Podkreślił, że remont przeprowadzono zgodnie z dokumentacją realizacyjną z października 2007 r., natomiast od tego czasu gmina nie prowadziła żadnych innych prac na przedmiotowej drodze mogących zmienić stosunki wodne na gruntach sąsiednich, czyli przez 11 lat przed wpływem wniosku. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że nie zachodzi przesłanka z art. 234 pkt 5 P.w., zgodnie z którą nie wszczyna się postępowania, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Na skutek zaskarżenia tejże decyzji Kolegium decyzją z 24 listopada 2024 r. SKO.PW/4171/69/2024 ponownie uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w szczególności na naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do ustaleń zawartych w wykonanej ekspertyzie oraz brak dostatecznego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia okoliczności sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu zawarto umowę z 10 marca 2025 r. pomiędzy Gminą R. a D. F., na podstawie której organ I instancji zlecił w niniejszym postępowaniu wykonanie ekspertyzy w zakresie "spływu powierzchniowego wód z działek. nr ewid [...] i [...] w C. oraz stwierdzenie czy zaszły zmiany stanu wody na gruncie skutkujące szkodami na gruntach sąsiednich" (Ekspertyza nr 2).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt wydał opisaną na wstępie decyzję z 14 maja 2025 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji powołał się na opinię biegłych powołanych w sprawie i wskazał, że obie ekspertyzy przygotowane zostały przez osoby posiadające pełne kompetencje w przedmiotach rozpatrywanych przez siebie tematów, są ze sobą zbieżne i wzajemnie się uzupełniają. Wójt zauważył, że wszelkie wnioski stron postępowania o nieprawidłowościach elementów odwodnienia nie znalazły potwierdzenia w Ekspertyzie nr 2, a sam autor Ekspertyzy nr 2 stwierdził kategorycznie, że nie naruszono zapisów art. 234 ust. 1 pkt 1 i 2 P.w. Wójt powtórzył jednocześnie zapisy z powyższej ekspertyzy, w tym że parametry hydrauliczne rowu są wystarczające aby odprowadzać wodę, co świadczy o prawidłowości wykonania rowu. Rów gwarantuje bowiem ujęcie całej wody napływającej ze zlewni zlokalizowanej powyżej w celu uniemożliwienia przelania się wody przez korpus drogi i zalania działek zlokalizowanych poniżej.

Ekspertyza nr 2 została sporządzona w oparciu o przeprowadzone 17 marca 2025 r. oględziny w terenie przy udziale stron i biegłego. Przedmiotowy dokument zawiera szczegółowe informacje nt. położenia nieruchomości, ukształtowania terenu, opisu zmian, szczegółowego opisu nieruchomości, obliczeń hydrologicznych oraz zaleceń co do gruntu.

Zdaniem organu I instancji dostarczona 8 kwietnia 2025 r ekspertyza wskazała, że wykonane przez gminę prace w ciągu drogi gminnej znajdującej się w sąsiedztwie działek [...], [...] i niżej położonych [...], [...] a także działek stanowiących drogi dojazdowe nr [...], [...], nie spowodowały zmiany kierunku i natężenia dopływu mogącego być przyczyną powstawania szkód na działkach sąsiednich.

Według ekspertyzy prace wykonane w górnej części zlewni przez zarządcę Lasów Państwowych, z uwagi na bardzo mały zakres, mają pomijalnie mały wpływ na odpływ ze zlewni. Wobec czego zdaniem organu nie naruszono art. 234 ust. 1 pkt 1 i 2 P.w.

Jednocześnie w sporządzonej Ekspertyzie nr 2 zawarto zalecenie wobec zarządcy drogi prowadzenia systematycznych prac utrzymaniowych systemu odwodnieniowego poprzez czyszczenie rowu z zalegających liści, gałęzi i namułów w celu utrzymania drożności.

Od ww. decyzji Wójta z 14 maja 2025 r. M. K. oraz A. K. wniosły odwołanie, zarzucając przewlekłość postępowania oraz naruszenie art. 25 K.p.a. poprzez udział w wydaniu decyzji organu będącego jednocześnie właścicielem drogi położonej na działkach nr [...] oraz [...], a których dotyczy sprawa. Zakwestionowały również prawidłowość powoływania się przy wydawaniu decyzji na Ekspertyzę nr 2 z uwagi na niezgodność jej ustaleń ze stanem faktycznym, a także moment sporządzenia, tj. w czasie pory spokoju hydrologicznego, bez uwzględnienia anomalii pogodowych.

Odwołujące się zarzuciły też, że do pogorszenia stosunków wodnych doszło w 2023 r. poprzez działanie właściciela działki nr [...], tj. Lasów Państwowych, z uwagi na zeskładowanie w tym miejscu drzew po prowadzonych pracach wycinkowych. Działania te pozostają poza konieczną weryfikacją przez gminę w zakresie uregulowania statusu prawnego, a urządzenia melioracyjne, które znajdują się w tym obszarze, nie spełniają swojej funkcji również z powodu braku systematycznych prac utrzymaniowych systemu odwodnieniowego.

Odwołujące się zwróciły także uwagę, że Nadleśnictwo M. w bliskim sąsiedztwie drogi gminnej przyległej do dz. nr [...] zbudowało wyżwirowany skład drewna, a maszyny budowlane zniszczyły urządzenia melioracyjne zrównując teren i tworząc po obu stronach drogi zlewnię wód płynących z drogi asfaltowej i lasu. Na koniec odwołujące się wniosły o przychylenie się do pierwszej opinii sporządzonej w sprawie, tj. biegłego inż. T. S., który zaproponował rozwiązanie polegające na budowie rowu odwadniającego po południowej stronie drogi w celu przejęcia wód opadowych, tak, aby nie było wątpliwości co przenikania, przelewania się wód na tereny sąsiednie.

Odwołujące się podniosły dodatkowo, że biegły inż. D. F. podaje w swej ekspertyzie nieprawdę, a wniosek biegłego, że woda ze studni położonych pod drogą gminną wypływa na powierzchnię przy tych studniach, po czym płynie po łące, bądź po polu ornym strumieniem przez nieruchomości odwołujących, jest absurdalny.

Na terenie drogi gminnej [...] na jej poboczu po stronie południowej jest wiele wyżłobień spowodowanych tworzeniem się przez wodę nowego, alternatywnego koryta. Przed tym zjawiskiem mieszkańcy domów letniskowych chronią się tworząc prowizoryczne rowy odwadniające po własnym terenie, przed bramami wjazdowymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 23 lipca 2025 r. znak SKO.PW/4171/72/2025 uchyliło ww. decyzję Wójta Gminy R. z 14 maja 2025 r., znak RGPRiOŚ.6331.01.2021/2024 w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty w ten sposób, że nakazało: "przywrócenie pierwotnego stanu wód opadowych po drodze gminnej będącej we władaniu Gminy R. , położonej na działkach nr [...] i [...] położonych w miejscowości C. , gmina R. ".

Jako podstawę prawną organ II instancji wskazał art. 234 ust. 3 P.w. oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało przede wszystkim, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wyłączenia gminy od orzekania w przedmiotowej sprawie z uwagi na art. 25 § 1 K.p.a. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż decyzja będąca przedmiotem odwołania nie odpowiada przepisom prawa, a sporządzenie Ekspertyzy nr 2 nie mieściło się w zakresie oddania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż Ekspertyza nr 1 była jasna i wskazywała na rozwiązania, jakie należy podjąć, aby rozwiązać problem powstały w terenie.

Organ II instancji stwierdził przy tym, że po zapoznaniu się szczegółowo z dokumentacją fotograficzną i obiema ekspertyzami zalegającymi w aktach sprawy, nie zgadza się z wnioskiem zawartym na stronie szóstej decyzji I instancji, że ekspertyzy nr 1 i 2 ze sobą zbieżne i wzajemnie się uzupełniają.

Ekspertyza nr 2 nie formułuje zaleceń i wniosków analogicznych czy zbieżnych z Ekspertyzą nr 1.

Kolegium zauważyło, że zlecenie sporządzania kolejnej ekspertyzy wskazuje na poszukiwanie przez gminę dowodów pod z góry przyjęte założenie, że nie doszło do naruszenia zmiany stanu wody na gruncie. Zdaniem Kolegium dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy była wystarczająca, aby orzec co do istoty sprawy.

Organ odwoławczy podważył ustalenia dokonane przez organ I instancji na podstawie Ekspertyzy nr 2 w zakresie oceny zmiany natężenia i kierunku spływu wód po działkach nr [...] i [...] wskazując, że przeczy im nie tylko treść Ekspertyzy nr 2, ale i dokumentacja a fotograficzna. Dokumentacja ta zdaniem Kolegium potwierdza, że koryto odwadniające drogę nie spełnia swojej funkcji, bowiem woda płynąca przy nawalnym deszczu płynie obok niego i nie korzysta z tego urządzenia (załącznik nr 6 do odwołania, zdjęcie nr 4). Kwestionowanie przez Wójta miejsca wykonania ww. zdjęć organu II instancji uznał za przejaw złej woli.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził w decyzji, że "Wykonanie decyzji Kolegium powierza organowi I instancji".

Od ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 23 lipca 2025 r. znak SKO.PW/4171/72/2025 niezależne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli:

1. J. S. i K. S.,

2. Gmina R. reprezentowana przez Zastępcę Wójta.

J. S. K. S. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 234 P.w. poprzez nakazanie przywrócenia stanu wód mimo upływu terminu 5 lat od dowiedzenia się o szkodach oraz brak podstaw do twierdzenia, że doszło do zmian w stosunkach wodnych. Ponadto wskazali na wybiórcze zastosowanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i naruszenie prawa własności osób niebędących stronami postępowania, przez wydanie decyzji bez jasnego określenia obowiązków z niej wynikających. Zarzucili oparcie się na opinii biegłego z branży drogowej, a nie opinii hydrotechnicznej.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podnieśli m.in., że od 2009 roku na drodze nie prowadzono żadnych prac, które mogłyby wpływać na kierunek czy natężenie spływu wód. Remont z 2009 roku stanowił naprawę asfaltu po ulewach, ułożenie korytek i oczyszczenie rowu. Zdaniem skarżących działania te nie mogły wywołać zmian w stosunkach wodnych. Na poparcie tych twierdzeń skarżący powołali się na ustalenia wynikające z Ekspertyzy nr 2, podnosząc że została ona bezzasadnie pominięta przez Kolegium przy wydawaniu skarżonej decyzji. W szczególności autor ww. opinii stwierdził jednoznacznie, że brak jest jakichkolwiek dowodów, by na gruntach wnioskodawczyń wystąpiły szkody.

Skarżący podnieśli także, że w treści zaskarżonej decyzji organu II instancji brak jest jasnego określenia obowiązków, a ich lakoniczność wskazuje jedynie na nakazanie gminie ingerencji w działki sąsiednie prywatnych właścicieli, co stanowi naruszenie ich prawa własności do nieruchomości, a ponadto decyzja jest niewykonalna, niesprawiedliwa i krzywdząca społecznie.

Z kolei Gmina R. w swojej skardze wniosła o uchylenie ww. decyzji Kolegium z 23 lipca 2025 r., zarzucając naruszenie:

1) art. 234 ust. 3 i ust. 5 P.w. w. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nakazanie Gminie przywrócenia stanu pierwotnego wód opadowych bez wskazania skonkretyzowanych prac albo wykonania konkretnych urządzeń zapobiegających szkodom i bez terminu dokonania tych czynności;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez:

- brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności ustalenia, że doszło do zmiany stosunków wodnoprawnych na gruncie mimo, że od 2009 roku na terenie tym nie wykonano żadnych czynności, które mogłyby spowodować zmiany stanu wód;

- dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, z pominięciem ekspertyzy hydrotechnicznej (Ekspertyza nr 2) i oparcie wyrzeczenia na opinii technicznej biegłego o specjalizacji drogowej inż. T. S. (Ekspertyza nr 1), nie odnoszącej się do oceny hydrologicznej w sprawie;

- wydanie decyzji prowadzącej do nadmiernego obciążenia Gminy obowiązkami związanymi z zagospodarowaniem odprowadzenia wód opadowych z drogi gminnej, w oparciu jedynie o propozycje zawarte przez biegłego o specjalizacji drogowej, które nie stanowią wniosków kategorycznych opinii, a tym samym przerzucenie pełnych kosztów wykonania prac, w tym na gruntach prywatnych, na Gminę;

- wydanie przez SKO decyzji w oderwaniu od możliwości wykonania prac przez Gminę na działkach prywatnych.

Jednocześnie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 K.p.a. Gmina zarzuciła nieważność decyzji SKO wskazując, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz jest niewykonalna.

W odniesieniu do legitymacji czynnej Gminy w skardze podniesiono, że wójt wydaje decyzję administracyjną jako organ administracji publicznej, a nie jako strona. Organ ten nie ma własnego interesu prawnego w sprawie, gdyż realizuje wyłącznie zadania administracji. Natomiast w przedmiotowej sprawie Gmina jako osoba prawna jest równocześnie stroną postępowania - zarządcą drogi gminnej, a tym samym sprawa dotyczy jej interesu prawnego i obowiązków jako zarządcy drogi.

Dalej w skardze podniesiono, że zgodnie z orzeczeniem WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Ol 538/19 gmina jako osoba prawna, może być stroną postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, jeżeli postępowanie to dotyczy jej praw lub obowiązków, które znajdują oparcie w przepisach prawa.

W przypadku niniejszej sprawy Gmina R. posiada jej zdaniem odrębny i szczególny interes prawny, albowiem zaskarżona decyzja Kolegium dotyczy terenów, którymi jednostka samorządu terytorialnego zarządza - terenu ogólnodostępnej drogi publicznej. Ponadto decyzja ta ingeruje w sposób istotny w budżet gminy. SKO ingeruje w prawa majątkowe Gminy R. Orzeczenie w domyśle nakłada na Gminę obowiązki finansowe i organizacyjne, od rozpisania przetargu na wykonanie prac po ich sfinansowanie, a także pozyskanie gruntów od właścicieli działek po lewej stronie drogi, celem wykonania na gruntach prywatnych ścieku z prefabrykowanych elementów betonowych.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że o niekompletności wydanej przez Kolegium decyzji z uwagi na brak w niej podstawowego elementu aktu administracyjnego jakim jest wyrzeczenie, gdyż z jego aktualnego brzmienia wynika, że Gmina, jako strona winna wyrwać korytka po prawej stronie drogi i doprowadzić drogę do stanu sprzed 2009 roku, a więc do stanu sprzed naprawy tejże drogi. Tylko takie działanie stanowiłoby wykonanie dyspozycji orzeczenia SKO co prowadzi do wniosków nie tylko nielogicznych, ale i wysoce szkodliwych społecznie.

Ponadto Gmina zarzuciła Kolegium odmówienia obciążenia wnioskodawczyń kosztami ekspertyzy nr 2 oraz fakt błędnej oceny, że w niniejszej sprawie nie doszło do upływu 5 lat od dnia dowiedzenia się przez wnioskodawczynie o działaniach mających oddziaływać na grunt. Gmina zaznaczyła również, że ekspertyzy wykonane na potrzeby niniejszej sprawy są spójne, jednakże dotyczą zupełnie innego zakresu, dlatego należało zgodzić się z wnioskiem biegłego ekspertyzy nr 2, iż nie było podstawy do nakładania obowiązku na zarządcę drogi przywrócenia terenu do stanu pierwotnego lub wykonania urządzeń zapobiegania szkodom.

W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o odrzucenie skargi Gminy R. i o oddalenie skargi J. S. i K. S.

Swój wniosek o odrzucenie skargi Gminy Kolegium uzasadniło oczywistym brakiem interesu prawnego organu orzekającego w pierwszej instancji do wnoszenia skargi na orzeczenie organu odwoławczego. Gmina nie może być stroną w postępowaniu w sprawie indywidualnej, w której w pierwszej instancji decyzję wydaje wójt albo burmistrz tej gminy, ponieważ nie jest możliwe jednoczesne występowanie w tej sprawie jako strona kierująca się własnym interesem prawnym i organ prowadzący postępowanie.

Z kolei w uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi J. S. i K. S. Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i odniosło się do wcześniej zapadłych w sprawie decyzji administracyjnych. W szczególności stwierdzono, że Kolegium zapoznało się szczegółowo z dokumentacją fotograficzną, obiema ekspertyzami zalegającymi w aktach sprawy i nie zgadza się ze stwierdzeniem, jakoby ekspertyzy były ze sobą zbieżne i wzajemnie się uzupełniały.

Postanowieniem z 3 lutego 2026 r., wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej "P.p.s.a.", połączył dwie sprawy wszczęte odrębnie wniesionymi skargami (sygn. II SA/Kr 1202/25 i II SA/Kr 1208/25) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Kr 1202/25, bowiem skargi dotyczyły tej samej zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przedstawiono też pisma procesowe stron. Pełnomocnik K. S. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Uczestniczka M. K. podniosła, że gmina zalewa dwie działki a zalewanie pochodzi z drogi będącej we władaniu gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga Gminy R. podlegała odrzuceniu, natomiast skarga J. S. i K. S. okazała się zasadna, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji Kolegium w całości, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym Sąd jedynie w części podzielił zarzuty zawarte w skardze J. S. i K. S. .

Będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczy nakazania: "przywrócenia pierwotnego stanu wód opadowych po drodze gminnej będącej we władaniu Gminy R. położonej na działkach nr [...] i [...] położonych w miejscowości C. gmina R. na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W pierwszej kolejności, odnośnie skargi Gminy R. należy wskazać, jak słusznie podniosło Kolegium w odpowiedzi na skargę, że niewątpliwe jest zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, iż ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze postępowania sądowego (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., sygn. I OPS 2/15 - powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego skarga wniesiona przez organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, a zatem organ niemający z zasady legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. Charakterystyczną bowiem cechą postępowania sądowoadministracyjnego jest jego kontradyktoryjność. Spór przed sądem prowadzony jest co do zasady przez dwa podmioty: podmiot żądający udzielenia ochrony prawnej i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Ukształtowana w ten sposób struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Nie może zostać ono uruchomione z urzędu, jak też w drodze złożenia skargi przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej administracji publicznej (por. postanowienia NSA z: 20 kwietnia 2012 r. sygn. II FSK 527/12; 8 listopada 2016r., sygn. II OSK 2550/16).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że organowi jednostki samorządu terytorialnego, tj. Wójtowi Gminy R. który wydał decyzję jako organ I instancji, ustawodawca wyznaczył rolę organu administracji publicznej, w konsekwencji ani Wójt, ani Gmina R. , nie posiadają legitymacji do złożenia skargi w indywidualnej sprawie, którą Wójt sam rozstrzygał w pierwszej instancji. Organ taki nie ma prawa do kwestionowania rozstrzygnięć organu odwoławczego przed sądem administracyjnym.

Potwierdzenie powyższego stanowiska znajduje się w wielu wyrokach NSA, np.: z 20 marca 2012 r. sygn. II OSK 652/12, uchwale NSA z 9 października 2000 r., sygn. OPK 14/00, czy też wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009r., sygn. K 32/08 (OTK-A 2009/9/139).

W tym stanie rzeczy skarga Gminy R. reprezentowanej przez Wójta Gminy, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. Nota bene powołane w skardze Gminy orzeczenie WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Ol 538/19, to postanowienie odrzucające skargę Gminy P. ze względu na brak legitymacji, całkowicie zgodnie ze wskazanymi poglądami orzecznictwa i doktryny, a cytat z jego uzasadnienia zawarty w skardze został wyrwany z kontekstu.

Przechodząc do meritum sprawy należy zauważyć, że zagadnienie stosunków wodnych obejmujących m.in. działki nr [...] i [...] jest przedmiotem wieloletnich sporów (co najmniej od 2020 r.) i licznych postępowań administracyjnych.

Zgodnie z art. 234 ust. 1 P.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Natomiast w myśl art. 234 ust. 2 P.w., na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Z kolei stosownie do art. 234 ust. 3 P.w. jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Zgodnie z art. 234 ust. 5 P.w., postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

W tym miejscu Sąd podkreśla, że wbrew zarzutom skarżących i stanowisku organu I instancji, organ II instancji właściwie przyjął, że w niniejszej sprawie postępowanie wszczęto przed upływem 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego (tj. uczestniczki, właścicielki działek nr [...] i [...]) dowiedziały się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt.

Mimo bowiem wykazania w sprawie, że początkowy wniosek uczestniczek z 10 września 2020 r. wskazywał przede wszystkim na modernizację drogi i budowę rowu melioracyjnego jako przyczyniające się do zalewania działek sąsiednich stanowiących ich własność, a Gmina na ww. działkach nie prowadziła robót budowlanych od remontu w 2009 r., to przedmiot niniejszej sprawy w jej toku był modyfikowany, ze względu na dynamicznie zmieniający się stan faktyczny i liczne pisma stron postępowania.

W konsekwencji w sentencji decyzji z 14 maja 2025 r. Wójt jako jej przedmiot określił już "spływ wód opadowych wzdłuż drogi gminnej przebiegającej po dz. nr [...] i [...]".

Dlatego też Sąd wskazuje, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż upatrywanym przez uczestniczki źródłem zalewania ich działek jest nie tylko niewłaściwie przeprowadzony remont, skutkujący przelewaniem się wód opadowych przez koronę drogi na ich działki, ale przede wszystkim brak należytej funkcjonalności i prawidłowego utrzymania odwodnienia spornej drogi. Akta sprawy wykazują wielokrotne zanieczyszczanie okolic pasa drogowego przez podmiot zarządzający sąsiadującymi z drogą terenami leśnymi oraz zakład kamieniarski. Z powyższych względów należy w sprawie uznać, że uczestniczki mogły dowiedzieć się o szkodliwym wpływie zaniedbywanego odwodnienia drogi w terminie 5 lat poprzedzających ich wniosek z 10 września 2020 r.

Przechodząc do analizy zastosowania art. 234 P.w. w niniejszej sprawie, należy wskazać, że wydanie nakazu opisanego w art. 234 ust. 3 P.w. uzależnione jest od:

1) ustalenia faktu, daty i sprawcy dokonania zmiany stanu wody na gruncie,

2) wykazania wystąpienia szkody na gruncie sąsiednim (w sprawie, na przynajmniej jednej z działek o nr [...] lub [...] należących do wnioskodawczyń),

3) uzasadnienia istnienia związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stanu wody na gruncie działek nr [...] i [...] a wystąpieniem szkody na działkach wnioskodawczyń.

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych podstawową powinnością organu jest zatem ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich, tj. czy powoduje szkodę na gruncie sąsiednim, nie należącym do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą.

Organy zobowiązane są przy tym do przestrzegania ogólnych reguł postępowania administracyjnego, wskazanych m.in. w art. 7 i art. 77 § 1. Powyższe przepisy zobowiązują organy, aby w toku postępowania stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także, aby w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Nadto, zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy wiedza organu nie jest wystarczająca do ustalenia istotnych prawnie faktów i konieczne są wiadomości specjalne, organ może, a wręcz powinien zwrócić się do biegłego o wydanie opinii.

Nie budzi wątpliwości, że orzekanie nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07).

Sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą najczęściej skomplikowanej problematyki, wymagającej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, czy melioracji. Z tego względu w sprawach tego typu, biorąc też pod uwagę odmienną ocenę istotnych okoliczności sprawy dokonywaną przez organy w niniejszej sprawie, znaczną intensywność sporu i przeciwstawne stanowiska właścicieli sąsiednich nieruchomości, absolutnie kluczowym dowodem jest rzetelna, spójna i logiczna opinia odpowiedniego biegłego.

Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że sformułowanie w zaskarżonej decyzji Kolegium nakazu cyt: "przywrócenia pierwotnego stanu wód opadowych po drodze gminnej będącej we władaniu Gminy R. , położonej na działkach nr [...] i [...]" nie spełnia wymogów art. 234 P.w. z kilku niżej opisanych powodów.

Po pierwsze nałożony przez SKO nakaz nie ma określonego adresata (nie wiadomo komu nakazano wykonanie obowiązku). Z całokształtu uzasadnienia decyzji można się jedynie domyślać, że SKO nałożyło obowiązek na Gminę R. ale pozostawianie adresata obowiązku w sferze domysłów jest niedopuszczalne. Tak sformułowany w decyzji SKO nakaz trzeba ocenić jako niewykonalny.

Przypomnieć przy tym warto, że zgodnie z art. 19 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 889), dalej "u.d.p.", organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Zarządcą dróg gminnych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Stosownie zaś do art. 20 pkt 4, pkt 7, pkt 10, pkt 10a, pkt 11, pkt 12 i pkt 13 u.d.p. do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie części drogi, urządzeń drogi, budowli ziemnych, drogowych obiektów inżynierskich (...), koordynacja robót w pasie drogowym, przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i drogowych obiektów inżynierskich, badanie wpływu robót drogowych na bezpieczeństwo ruchu drogowego, wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających, przeciwdziałanie niszczeniu dróg przez ich użytkowników oraz przeciwdziałanie niekorzystnym przeobrażeniom środowiska mogącym powstać lub powstającym w następstwie budowy lub utrzymania dróg.

Po drugie art. 234 ust. 3 P.w. dopuszcza w przypadku szkodliwego dla sąsiadów zmiany stanu wody na gruncie jedynie dwa konkretne możliwe rozstrzygnięcia, to jest przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Tymczasem w zaskarżonej decyzji nakazano "przywrócenie pierwotnego stanu wód opadowych po drodze gminnej". Nie wiadomo, o jaki stan pierwotny chodzi, bowiem niewątpliwie pierwotnie w spornym terenie nie było w ogóle drogi, później była droga gruntowa, następnie asfaltowa, w końcu asfaltowa z jednym korytkiem odwadniającym od 2009 r. Co więcej ww. przepis mówi o stanie wody na gruncie, a nie o stanie wód opadowych.

Wypada zauważyć, że "stan pierwotny" to nie to samo, co "stan poprzedni".

Pojęcia "stan pierwotny" i "stan wód opadowych", którymi posłużył się organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, są nieznane ustawie Prawo wodne.

Zatem i w tym zakresie tak sformułowany w decyzji SKO nakaz trzeba ocenić jako niezgodny z prawem i niewykonalny.

W konsekwencji z zaskarżonej decyzji SKO nie da się zrekonstruować precyzyjnego określenia, jaki dokładnie jest według Kolegium pożądany stan do osiągnięcia.

Podobnie niezrozumiałe jest ostatnie zdanie decyzji organu II instancji, w którym, bez wskazania jakiejkolwiek podstawy prawnej, organ ten "Wykonanie decyzji Kolegium powierza organowi I instancji.".

Kolejnym uchybieniem organu odwoławczego jest brak zawarcia w decyzji obligatoryjnego jej elementu, jakim jest termin wykonania obowiązku. Terminy SKO nie wskazało.

Oczywiste jest przy tym, że ewentualna ostateczna i prawomocna decyzja Kolegium prawidłowo nakładająca konkretnie opisany obowiązek na jednoznacznie określonego adresata, musi być respektowana zarówno przez organy państwa jak i osoby trzecie. Z kolei Wójt, jako zarządca drogi, z pewnością ma nieustający obowiązek bieżącego utrzymania właściwego stanu odwodnienia spornej drogi, w tym uwzględniania zmieniającej się sytuacji faktycznej i prawnej.

Innymi słowy organ, nakładając obowiązek na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., musi dokładnie określić kto, co i w jakim terminie powinien przedsięwziąć.

Ponadto z zaskarżonej decyzji nie wynika ustalenie, kto, kiedy dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Brak jednoznacznego ustalenia tych okoliczności faktycznych jest także wadą decyzji SKO.

W tych okolicznościach należało uznać, że zaskarżona decyzja SKO została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co skutkowało kardynalnie błędnym wyrzeczeniem zaskarżonej decyzji, co czyni ją niezgodną z prawem i niewykonalną.

Wobec stwierdzenia przez Sąd tak fundamentalnych wad zaskarżonej decyzji, co skutkuje jej uchyleniem (pkt II sentencji wyroku), przedwczesne byłoby wypowiadanie się przez Sąd co do kwestii merytorycznych.

Sąd dalej wskazuje, że zasadne okazały się zarzuty skargi J. S. i K. S. dotyczące wadliwości wydanej w sprawie decyzji, jednak co do kwestii zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie należy wyjaśnić, że sporządzenie obu ww. ekspertyz w niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organu II instancji, może być uznane za uzasadnione. Skoro wskazywaną przyczyną zalewania działek wnioskodawczyń jest profil niewłaściwie odwodnionej drogi, to pomocna w sprawie może być zarówno ekspertyza techniczno-budowlana poprawności wykonania odwodnienia drogi, jak i opinia hydrotechniczna w zakresie spływu powierzchniowego.

Warto przy tym wyjaśnić, że nie jest rolą biegłego stwierdzanie lub nie podstaw do zastosowania art. 234 P.w. Jest to wyłączną kompetencją i obowiązkiem organu. Rolą biegłego jest w tym przypadku zbadanie poprzedniego stanu wody na gruncie i jego zmiany oraz weryfikacja podnoszonych szkód wraz ze zbadaniem wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego. Organ orzekający w sprawie stosunków wodnych nie może ograniczyć się do wskazania, że biegły nie stwierdził naruszenia art. 234 ust. 1 i 2 P.w.

Organ II instancji słusznie wytknął również Wójtowi nieprawdziwe stwierdzenie, jakoby obie opinie były zbieżne i się uzupełniały. Uwzględniając oczywiste różnice pomiędzy ww. ekspertyzami, warunkowanymi zarówno opisem przedmiotu zlecenia jak i specjalnością obu biegłych, należy wskazać, że różnią się one co do jednaj zasadniczej okoliczności.

Mianowicie według Ekspertyzy nr 1 podczas ulewnych deszczy może nastąpić przelewanie się wody z rowu prawostronnego poprzez jezdnię na lewe pobocze i dalej na sąsiadujące działki, zatem proponuje się zaradczo umiejscowienie ścieku z prefabrykowanych elementów betonowych zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie nawierzchni asfaltu po lewej stronie drogi.

Natomiast autor Ekspertyzy nr 2 stwierdza kategorycznie, że istniejący rów gwarantuje ujęcie całej wody napływającej ze zlewni.

Sąd akcentuje, że zakres orzekania przez Sąd jest w niniejszej sprawie limitowany przesłankami określonymi w art. 234 ust. 1-5 P.w. Sąd nie może zatem badać i brać pod uwagę szeroko pojętych stosunków wodnych na obszarze dalszego sąsiedztwa, a ograniczony jest do objętych postępowaniem działek w aspekcie zaistnienia hipotezy normy z art. 234 P.w. Przepis powyższy nie zobowiązuje organu orzekającego w sprawie do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 234 P.w. ma wykazać jedynie zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w tym przepisie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu i w sposób należyty rozpatrzy cały materiał dowodowy. Przede wszystkim dokona ponownej, całościowej oceny zgromadzonych dowodów w sprawie z uwzględnieniem ich wzajemnych relacji, w tym obu ekspertyz, czemu da wyraz w sentencji i uzasadnieniu wydanej decyzji.

Z powyższych względów, wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania - w uwzględnieniu skargi J. S. i K. S. zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji.

W pkt III sentencji Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz J. S. i K. S. solidarnie kwotę 300 złotych tytułem uiszczonego przez tych skarżących wpisu od skargi (art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.).

W pkt IV sentencji Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz K. S. 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego (art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.).

W pkt V sentencji, wobec odrzucenia skargi Gminy, zarządzono zwrot Gminie R. kwoty 100 zł tytułem uiszczonej części wpisu od skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.