Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 26 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Bk 158/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez P. w W. Okręgowy Zarząd P. w B. (dalej: Stowarzyszenie) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 16 grudnia 2025 r., nr 400.108/C-10/8/2025 w przedmiocie opłaty adiacenckiej, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że zawarty w skardze wniosek nie zawierał jakiegokolwiek uzasadnienia. Obszernie wyjaśniając przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz konieczność wykazania we wniosku ich zaistnienia, Sąd I instancji uznał, że nie zachodziły podstawy do przyznania w postępowaniu ochrony tymczasowej.
W zażaleniu z 1 kwietnia 2026 r. Stowarzyszenie podniosło, że w sprawie wystąpiły zostały uzasadnione przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, ponieważ zachodzi konieczność uiszczenia opłaty i dokonania wewnątrzzwiązkowych rozliczeń pomiędzy organami P., zaś argumentacja skargi była wystarczająca dla pozytywnego rozpoznania wniosku, z uwagi na oczywistość i bezsporność naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stowarzyszenie wskazało także, że uiszczenie opłaty adiacenckiej będzie wiązało się z koniecznością podwyżki w opłacie [...].
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu o określonej treści. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na stronie ubiegającej się o wstrzymanie wykonania decyzji, jako tej, która czerpie korzyść z tej instytucji, spoczywa obowiązek wykazania istnienia konkretnych okoliczności, popartych stosownymi twierdzeniami i dokumentami, pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (postanowienie NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06). Wniosek powinien zatem zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, a argumentacja dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Jest to wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.
Ustalenie, czy grożąca szkoda jest znaczną, jest możliwe tylko na podstawie okoliczności konkretnej sprawy. O znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem aktu administracyjnego są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (postanowienie NSA z 27 listopada 2007 r. I OZ 1198/07, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 402, nb 6), co w kontrolowanej sprawie nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. Wniosek nie zawierał również wskazania, że w wyniku wykonania decyzji może dojść do trudnych do odwrócenia skutków. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że wniosek nie zawierał argumentacji pozwalającej na uznanie, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W istocie bowiem nie zawierał jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom spowodowanym wykonaniem nieprawomocnej decyzji, a nie ocena legalności tej decyzji. Dlatego zarzuty podnoszone w zażaleniu nie podważają trafności stanowiska Sądu pierwszej instancji zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ zarzuty te zmierzają do wykazania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, podczas gdy ocena tych zarzutów może nastąpić przy rozpoznaniu skargi, a nie w toku rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonana zaskarżonej decyzji.
Należy zatem zauważyć, że z zasady uiszczenie należności pieniężnej ma charakter odwracalny. Czy poniesienie opłaty grozi natomiast trudnymi do odwrócenia skutkami bądź wręcz szkodą, wymagało przedstawienia przez Stowarzyszenie danych dotyczących sytuacji finansowej. Zawarte w zażaleniu argumenty dotyczące skutków poniesienia opłaty oraz zagrożenie koniecznością ewentualnego podniesienia opłaty [...] są twierdzeniami o charakterze ogólnym i generalnym, pozbawionymi konkretnej oraz przekonującej argumentacji, ściśle odnoszącej się do sytuacji skarżącego. Nadto, powołane zostały dopiero na etapie zażalenia, co nie pozwala na uznanie, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku było wadliwe. Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie wskazało ani nie udokumentowało konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
