Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 35, w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności orzekł o wymeldowaniu pani A. R. z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...].

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, prowadzone postępowanie wykazało, że A. R. od [...] roku nie zamieszkuje we wskazanym lokalu. Wyprowadziła się z niego, chociaż utrzymuje, że nie uczyniła tego dobrowolnie. Pouczona o możliwości wystąpienia do sądu powszechnego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania nie podjęła kroków prawnych w tej sprawie.

Nawiązując do ustaleń poczynionych w orzecznictwie sądów administracyjnych organ I instancji zauważył, że pobytem stałym w danym lokalu warunkującym zameldowanie w nim na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu to takie miejsce, w którym osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy codziennego użytku takie jak; odzież, żywność, meble, przyjmuje wizyty Innych osób. Mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich centrum życiowe, a więc lokal w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe (wyrok WSA w Poznaniu z 5.06\2009r., sygn. akt III SA/Po 469/08).

Taka sytuacja w tym przypadku nie ma miejsca, bowiem A. R. wyprowadziła się z lokalu, nie podjęła skutecznych kroków prawnym w celu powrotu do lokalu, oświadczyła ponadto, że jej zamieszkiwanie w lokalu razem z matką i jej partnerem nie jest możliwe, nie przychodzi do lokalu i swoich zachowaniem nie dąży do zmiany takiego stanu faktycznego, który ustalono w oparciu o wyniki przeprowadzonych oględzin w lokalu, zeznań świadków oraz Informacji pisemnej przesłanej przez Komisariat II Policji w G. Utrzymywanie stanu zameldowania pani A. R., która faktycznie nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G., prowadzi wprost do fikcji meldunkowej i obejścia celu ustawy.

W odwołaniu z dnia [...] r. strona kwestionuje ustalenia poczynione przez organ I instancji, podkreślając w szczególności, że opierają się one na zeznaniach osób, wobec, których składała doniesienia do organów ścigania o stosowaniu wobec mnie przemocy psychicznej, fizycznej oraz pogorszenia warunków bytowych do dnia [...] roku. W jej ocenie, została wyrzucona z mieszkania i przymusowo skierowana na leczenie psychiatryczne. Natomiast czyny, o jakie posądzała ją właścicielka mieszkania przy ul. [...] w G. oraz pozostałe osoby nie zostały udowodnione przed Sądem.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] br. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, ją celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu osoby (wyrok WSA w Łodzi z 10.05.2011 r., sygn. akt III SA/Łd 83/11). Zadaniem organów orzekających w sprawach meldunkowych jest odnotowanie faktu zakończenia pobytu osoby w danym lokalu i dokonanie z niego wymeldowania z uwagi na spełnienie przesłanek wynikających z przepisów ustawy o ewidencji ludności, co też uczyniono w przedmiotowej sprawie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że A. R. od [...] r. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G. Nie podjęła żadnych działań w celu powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały, co więcej oświadczyła, że nie będzie takich działań podejmować. Dalsze utrzymywania zameldowania pani A. R. pod wskazanym adresem prowadziłoby zatem wprost do fikcji meldunkową i obejścia celu ustawy o ewidencji ludności.

Analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie meldunkową materiału dowodowego w sposób bezsporny wykazała, że A. R. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G. Potwierdziła to ona sama, podając do protokołu z [...]r., że miejsce zameldowania na pobyt stały opuściła [...] r. wbrew swojej woli, bowiem uniemożliwiono ją wówczas dostęp do spornego lokalu oraz odmówiono wydania kluczy do drzwi wejściowych. Świadczą o tym także oględzin przedmiotowego mieszkania (protokół z [...] r.), a także treść zeznań złożonych przez W. R. (protokół z [...]r.) oraz świadków, tj. R. W. (protokół z [...] r.), D. R., A. G. (protokoły z [...] r.) i J. C. (protokół z [...] r.). Wszyscy oni wskazali, że A. R. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.

Zdaniem organu odwoławczego, nie można także przyjąć, że opuszczenie lokalu miało charakter niedobrowolny i przejściowy. A. R. nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających informacje o zmuszeniu ją do opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały na skutek psychicznego i fizycznego znęcania się nad nią przez osoby zamieszkujące w lokalu przy ul. [...] w G. Jak wynika z pisma Komisariatu Policji II w G. z [...] r., zgłaszane przez nią spraw, dotyczące różnych zdarzeń, kończyły się odmową wszczęci a dochodzenia. Dla rodziny R. została założona Niebieska Karta. Osobą, co do której zachodziło podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie, była A. R.. W świetle tych okoliczności, nie można przyjąć, że do opuszczenia lokalu przy ul. [...] w G. doszło na skutek stosowanej wobec niej przemocy fizycznej i psychicznej. Ponadto sama strona informuje o konflikcie z W. R.

Organ odwoławczy zwraca uwagę na to, że przepisy ustawy o ewidencji ludności nie ograniczają wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania przez daną osobę było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być bowiem także sytuacją w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Jeżeli działanie takie było bezprawne, stronie służą roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych czynionych przez właściciela, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania z art. 35 ustawy. Trwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumianej jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją (wyrok WSA w Poznaniu z 9.08.2007 r., III SA/Fo 595/07). Przeprowadzone postępowanie dowodowe i ustalone okoliczności faktyczne sprawy nie wykazały, zdaniem organu odwoławczego, aby strona po opuszczeniu lokalu przy ul. [...] w G. dążyła do kumulacji swojej aktywności życiowej w przedmiotowym mieszkaniu. Nie podejmowała żadnych kroków prawnych celem ponownego zamieszkania w spornym lokalu bądź zapewnienia sobie swobodnego dostępu do niego. Co więcej, sama oświadczyła, że nie będzie występowała do sądu w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania przy ul. [...] w G. (protokół z [...] r.).

W skardze z dnia [...] r. A. R. wnosi o zmianę decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. W jej ocenie, materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego oparty jest na fałszywych zeznaniach osób wobec, których zgłaszała do komisariatu [...] Policji w G. doniesienia o stosowaniu przemocy psychicznej i fizycznej. Osoby składajace zeznania łączą z W. R. więzi rodzinne, a także same brały udział w tworzeniu konfliktu jaki miał miejsce w lokalu przy ul. [...] w G. Jak twierdzi, gdyby Policja wcześniej potraktowała poważnie jej zgłoszenia dotyczące metod, jakimi W. R. wraz ze świadkami próbowała się pozbyć jej z mieszkania, to nie doszło by do jej wyprowadzki.

Opisuje szczegółowo okoliczności uzyskania tytułu własności do mieszkania przez W. R. Wskazuje, że konflikt o mieszkanie rozpoczął się od momentu jej powrotu z Wielkiej Brytanii w [...] roku. W tym czasie w mieszkaniu zaczęły mieć miejsce awantury oraz stosowanie wobec niej przemocy fizycznej i psychicznej przez W. R., J. C., D. R., a następnie R. W.. Zaczęły pojawiać się z ich strony pierwsze groźby dot. opuszczenia mieszkania. Od [...] roku na stałe do mieszkania wprowadził się R. W., na co skarżąca nie zgadzała się. R. był agresywny, obrażał Ironie w obecności sąsiadów, popychał ją, groził uszkodzeniem ciała. R. W. razem z D. R. założyli zamki na drzwi do pokoi. Zabrali jej lodówkę, odłączono jej prąd, niszczono rzeczy, zabierano korespondencję. Nie miała kluczy ani do piwnicy, ani do skrzynki na listy.

W. R. zeznała, że w mieszkaniu nie było jej rzeczy, natomiast nie wyjaśniła z jakich powodów. Rzeczy skarżącej zostały przekazane do przechowalni przy ul. [...] w G., bez jej wiedzy, zgody i wbrew jej woli.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w swojej decyzji. Odniósł się także do zarzutów podnoszonych w skardze, nie podzielając ich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja odpowiada wymogom prawa i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm., dalej : ustawa) . W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Decyzja o wymeldowaniu obywatela polskiego, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek:

Po pierwsze – opuszczenie miejsca pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu , w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.05.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Natomiast przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07, publ. LEX nr 516077).

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. , II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło.

Po drugie – strona nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Osoba mająca miejsce pobytu stałego jest zobowiązana jest dopełnić obowiązku meldunkowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia (art. 27 pkt. 1 w zw. art. 10 ust. 1 ustawy).

W świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, iż skarżąca opuściła tak zrozumiane miejsce pobytu stałego, przy czym opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny, a ponadto nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z niego.

W ocenie Sądu, w świetle ustalonych okoliczności sprawy nie można przyjąć, że opuszczenie przez skarżącą lokalu miało charakter niedobrowolny w sytuacji, w której nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających fakt zmuszania jej do opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały, w szczególności ze względu na psychiczne i fizyczne znęcania się nad nią. Ponadto nie podejmuje żadnych działań zmierzających do powrotu do mieszkania, w tym proponowanych przez organ I instancji.

Opuszczenie lokalu przez skarżącą ma niewątpliwie charakter trwały ze względu na brak możliwości powrotu do mieszkania wobec konfliktu z jego właścicielką i braku jej zgody na zameldowanie skarżącej.

Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jedynie potwierdza fakt pobytu danej osoby w przedmiotowym lokalu. Nie wiąże się zatem z kwestią własności tego lokalu ani prawem do dysponowania nim. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189.) Podkreślił to także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A2002/3/34) stwierdzając, iż ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim.

Organy administracyjne są zobowiązane do zapewnienia zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności. W tym celu niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 3657/2002).

Wobec powyższego, skoro zostały spełnione ustawowe przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, właściwy organ gminy zobowiązany był do podjęcia decyzji w sprawie jej wymeldowania z pobytu stałego w lokalu położonym w G. przy ul. [...].

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.